Hustisya para kay Elvie: Mag-asawang Ruiz, Tuluyang Ipinaditine ng Senado Dahil sa ‘Seryosong Pagsisinungaling’ at Pagtanggi sa Apela; Kaso ng Kasambahay, Nag-iwan ng Matinding Marka sa Bansa

Sa isang matinding pagtatapos ng pagdinig na umaapaw sa damdamin at tensiyon, tuluyan nang ipinaditine ng Senado ang mag-asawang sina Frane at Pablo Ruiz, ang sinasabing may kagagawan ng malubhang pagmamaltrato sa kanilang dating kasambahay na si Manang Elvie Vergara. Ang desisyong ito, na binalewala ang apela ng mag-asawa at ng kanilang abogado, ay naghatid ng isang malinaw at matapang na mensahe: walang sinuman ang makalulusot sa batas, lalo na kung ang usapin ay nag-uugat sa kalupitan at pagsisinungaling.

Ang Walang-Humpay na Paghahanap sa Katotohanan

Ang kaso ni Elvie Vergara ay hindi lamang isang simpleng paglabag sa Kasambahay Law o batas ng mga manggagawa sa bahay; ito ay naging simbolo ng pambansang galit laban sa kawalang-puso at pang-aabuso sa kapangyarihan. Sa loob ng ilang linggo, sinubaybayan ng buong bansa ang pagdinig sa Senado, kung saan isa-isang lumabas ang nakasisindak na detalye ng paghihirap ni Manang Elvie. Mula sa kanyang pagkabubulag, pagkapilay, at ang kanyang kalagayang pisikal na tila mas matanda pa sa kanyang aktuwal na edad na 44, ang kanyang kuwento ay nagpabigat sa puso ng mga Pilipino at nagtulak sa mga mambabatas na maging masigasig sa paghahatid ng hustisya.

Ang pagdinig na ginanap ay ang ika-limang sesyon na isinagawa ng Senate Committee on Justice and Human Rights. Ang buong proceedings ay nagtapos sa isang kapasyahan na nagpatunay sa determinasyon ng mataas na kapulungan na itatag ang katotohanan. Una nang ipinataw ang contempt order laban kay Frane Ruiz dahil sa pagsisinungaling, at sa huling pagdinig, itinaas ni Senador Raffy Tulfo—ang isa sa pangunahing nagtulak ng kasong ito—ang mosyon na sundan si Frane ni Pablo Ruiz sa detensiyon [08:59].

Ang Pagsabog ng Damdamin ni Senador Tulfo: “Mas Masahol pa sa Hayop”

Ang pinaka-emosyonal na bahagi ng pagdinig ay ang walang pigil na pagtatanggi ni Senador Tulfo sa mga pahayag ng mag-asawa. Sa isang bahagi, sumigaw ang Senador sa galit, at inamin niya na tumataas ang kanyang boses dahil “nagsisinungaling ka” at “nagsisinungaling kayo” [02:06]. Ginamit niyang sandata ang katotohanang pinatutunayan ng pitong magkakaibang testigo [02:41] at maging ang resulta ng polygraph test [02:59], na nagsasabing hindi sila nagsasabi ng totoo.

“Nakita mo na ba itsura niya? Lahat ng Testigo, tinuturo, ikaw! Ikaw, ikaw, ikaw at wala nang iba kundi ikaw,” giit ni Senador Tulfo. Ang matinding pag-uusisa ay hindi lamang nakatuon sa legal na aspeto, kundi sa moralidad at pagkatao. Inilarawan niya ang ginawa sa kasambahay bilang “hindi na makatao yan, makahayop na yan. Mas masahol pa sa hayop yung ginagawa mo” [03:51]. Ang pahayag na ito ay nagpapakita ng labis na pagkasuklam ng Senador sa ipinakitang kalupitan.

Ang pinaka-nakakaantig na punto ay ang personal na pagbanggit ni Senador Tulfo sa kalagayan ni Manang Elvie, na lubhang minaltrato at habambuhay na mabubulag. “Tingnan mo itsura nung pumasok sayo si Aling Elvie, hindi ganyan itsura niya,” sabi niya [04:59]. Dinagdagan pa niya, “44 years old lang, pero Tingnan mo itsura niya parang mas matanda pa sa akin, parang 70 years old na, 80 years old na” [05:12]. Ang paghahalintulad na ito ay nagpapamalas ng tindi at kalaliman ng sugat na iniwan ng mag-asawa kay Manang Elvie, na umaabot sa puntong binago nito ang kanyang pisikal na kaanyuan at pinagkaitan ng normal na buhay.

Ang emosyonal na tugon na ito ng Senador ay nagbigay ng boses sa pangkalahatang damdamin ng mga Pilipino, na galit at nababahala sa patuloy na pang-aabuso sa mga kasambahay. Dahil dito, nanindigan ang Senador, kasama ang pagsuporta ni Senador Jinggoy Estrada—ang isa sa mga nagtulak ng Kasambahay Law—na dapat magpatuloy ang pagpapatupad ng batas at pagtitiyak na hindi babalewalain ang kalagayan ng mga kasambahay [04:14].

Ang Pagpapawalang-Bisa sa Apela at ang Batas ng Senado

Ang pormal na kapasyahan ng komite ay nagsimula sa pagbalewala sa mosyon para sa rekonsiderasyon (motion for reconsideration) [06:13] na isinumite ng kampo ni Frane Ruiz upang ipawalang-bisa ang kanyang detensiyon noong Setyembre 19. Matapos ang deliberasyon at konsultasyon sa mga miyembro, nagpasya ang komite na “deny s motion” [06:53] o tanggihan ang kahilingan.

Nilinaw ng komite ang ligal na batayan ng desisyon, sinasabing base sa desisyon ng Korte Suprema sa kaso ng Balag vs. Senate (GR 234608, Hulyo 3, 2018), ang pagkakakulong ay mananatili “Upon The End of the legislative inquiry” [07:25]. Dahil hindi pa natatapos ang pagdinig ng 19th Congress at hindi pa naaprubahan o na-disapprove ang committee report, mananatili si Frane Ruiz sa kustodiya ng Sergeant at Arms [08:44].

Sumunod dito ang pag-apruba sa mosyon ni Senador Tulfo, na sinuportahan ni Senador Estrada, upang ikulong din si Pablo Ruiz [09:19]. Base sa parehong kondisyon at dahil sa “meritorious” na rason—ang pagtatangka ring magsinungaling—ipinaditine ang asawa. Ang Sergeant at Arms ay inutusan na ipatupad ang detensiyon, subalit tinitiyak pa rin ang karapatang medikal, pagbisita ng mga kamag-anak, at ang karapatan sa counsel [10:11].

Bukod pa sa contempt ng Senado, kinumpirma ng counsel na kinakaharap na ng mag-asawa ang seryosong kaso sa Korte. Kabilang dito ang [00:38]:

Serious Illegal Detention: Isang non-bailable o walang piyansang kaso [01:04].

Serious Physical Injuries: Isang bailable na kaso.

Violation of the Anti-Human Trafficking Law.

Violation of the Kasambahay Law.

Ang pagiging non-bailable ng Serious Illegal Detention ay nagpapahiwatig na kahit matapos ang detensiyon sa Senado, nananatiling seryoso ang kanilang sitwasyon sa legal na aspeto.

Ang Delikadong Sitwasyon ng mga Anak at ang Interbensyon ng DSWD

Sa gitna ng mga legal at emosyonal na tensiyon, naglabas ng apela ang abogado ng mag-asawang Ruiz, na nakatuon sa kapakanan ng kanilang dalawang anak na may edad 17 at 18 [11:25]. Ipinaalala ng counsel na ang dalawang bata ay maiiwan na walang katuwang sa kanilang tahanan at walang magiging sapat na livelihood o kabuhayan [10:51]. Inaalala ng abogado na ang pangyayaring ito ay maaaring maging sanhi ng paghinto sa pag-aaral ng mga bata at malulong sa depresyon [11:36].

Ang pag-apela ay nagbigay ng isang makataong pagtingin sa sitwasyon, subalit nanindigan ang mga Senador na unahin ang best interest ng mga bata [14:20]. Bilang tugon, nagbigay ng garantiya ang komite na papayagan ang visitation rights araw-araw at gabi-gabi [17:58]. Higit pa rito, ipinahayag ng komite na kung gugustuhin ng mga bata, papayagan silang manatili at matulog sa loob ng Senado [18:06], at maging ang pagkakaroon ng separate room [18:48].

Agad na inatasan ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) at Commission on Human Rights (CHR) na makipag-ugnayan [17:07] upang:

Tiyakin ang proteksyon at best interest ng mga bata.

Siguraduhin na makapagpapatuloy sila sa pag-aaral [17:15].

Protektahan sila laban sa bullying [17:28].

Magbigay ng counseling [22:29].

Ang tugon na ito ay nagpapakita ng balanse sa pagitan ng pagpapairal ng batas at pagtupad sa makataong responsibilidad, lalo na sa mga inosenteng anak ng akusado. Nag-ulat ang DSWD na nahihirapan silang mahanap ang mga bata [21:05], kaya’t inutusan ang counsel na makipag-ugnayan sa DSWD at CHR in executive session [21:34] upang matiyak ang kaligtasan at kinaroroonan ng mga bata. Ang mga opisyal ng DSWD ay inatasan ding bigyan ng counseling ang mga bata at ipaliwanag ang sitwasyon sa Senado [22:17].

Ang Pinal na Pagtanggi at Pagpapaliban

Matapos ang maikling konsultasyon, kung saan inutusan ng komite ang counsel na makipag-ugnayan sa DSWD at CHR in executive session [21:34] upang matiyak ang kaligtasan at kinaroroonan ng mga bata, muling inilabas ang pinal na kapasyahan.

Muling humingi ang abogado ng rekonsiderasyon [23:12], subalit ito ay “denies the same” [23:29] ng komite.

Sa huli, ang Fifth Public Hearing on the Moto Propio Inquiry to the Severe Battery and Maltreatment of Kasambahay Miss Elvie Vergara ay pormal na adjourned [23:48].

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagtapos sa pagkakakulong ng mag-asawang Ruiz, kundi nagbukas din ng talakayan tungkol sa karapatan ng mga kasambahay at ang pagiging handa ng mga institusyon ng gobyerno na ipagtanggol ang mahihina. Ang kaso ni Manang Elvie Vergara ay magsisilbing isang mahalagang paalala sa lahat ng mga nag-aabuso: ang kasaysayan ay matagal, ngunit ang hustisya ay darating, at kung minsan, ito ay mabilis at malinaw na ipapataw sa harap ng buong bansa. Hindi pa man tapos ang pormal na proseso ng batas, ang detensiyon ng mag-asawang Ruiz ay isang kagyat na tagumpay para sa karangalan at katarungan. Ang mga mata ng bansa ay nananatiling nakatutok, nag-aabang sa pinal na hatol.

Full video: