SINDROME NG ‘GHOST PROJECTS’: Milyong Pondo ng Bayan, Ginawang Pambato sa Casino ng mga DPWH Official; Reyna ng Konstruksyon, Sinubukan Hinarap ang Matitinding Rebelasyon sa Senado

Sa isang tagpo ng matinding pagkabigla at pagkadismaya, hinarap ng mga opisyal ng gobyerno at mga pribadong indibidwal ang serye ng mapanuksong katanungan sa harap ng Senado, matapos ilabas ang matitinding alegasyon ng malawakang korapsyon sa loob ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Ang pagdinig ng Blue Ribbon Committee ay hindi lamang naging isang pagtatanong, kundi isa itong emosyonal na pagtutuos sa pagitan ng mga nagtatanggol sa kanilang sarili at ng mga mambabatas na kumakatawan sa galit at sakit ng taumbayan. Sa gitna ng iskandalong umuusig sa bilyun-bilyong piso ng pondo, lumabas ang mga kuwento ng maluluhong pamumuhay, casino gambling, at ang walang-kahihiyang pag-abuso sa tiwala ng publiko, lalo na sa mga proyekto ng flood control na nag-iwan sa maraming lugar na lalong nalulunod sa problema.

Ang sentro ng atensyon ay sumakto sa dalawang magkahiwalay ngunit magkaugnay na isyu: ang sobrang yaman ng isang construction czar na tinawag na “Flood Control Queen,” at ang napakalaking pagpapabaya o aktwal na pakikilahok ng mga matataas na opisyal ng DPWH sa pagpapatupad ng mga “ghost projects.”

Ang “Flood Control Queen” at ang 80 Sasakyan

Isa sa pinakamainit na bahagi ng pagdinig ay ang pagharap ni Mrs. Discaya, na inilalarawan bilang isang impluwensyal na personalidad sa sektor ng konstruksyon. Sa kaniyang pag-upo, hinarap niya ang mga alegasyong pumapalibot sa napakarangya nilang pamumuhay ng kaniyang asawa. Ayon sa mga impormasyong nakalap ng komite, ang mag-asawang Discaya at ang kanilang mga kumpanya ay sinasabing nagmamay-ari ng hindi bababa sa 80 sasakyan, kung saan mahigit kumulang sa 40 dito ay mga luxury vehicles [01:01:22]—isang bagay na halos hindi na mapaliwanag batay sa kanilang propesyon lamang.

Nang tanungin si Mrs. Discaya kung kailan sila unang kumita ng bilyon, ipinaliwanag niya na sila ay matagal na sa negosyo, “We have been in the construction business for 23 years. So I would presume na in a 23 years, pwede naman siguro kami po kumita,” [01:58] ang kaniyang depensa. Subalit, ang mga mambabatas ay hindi kumbinsido. Ang koneksyon ng kanilang negosyo sa DPWH, partikular sa mga kontrobersyal na flood control project, ang nagpabigat sa usapin. Mariing itinanggi ni Mrs. Discaya na nagbibigay siya ng anumang porsyento o “advance” [00:30] sa mga taga-DPWH para makakuha ng proyekto, ngunit ang bigat ng ebidensya ng kanilang kayamanan ay sapat na upang magduda ang mga opisyal ng Senado. Ang pagpapalabas ng search warrant ng Bureau of Customs sa ari-arian ng mga Discaya sa Pasig, at ang pagkakita lamang ng tatlo sa 12 sinasabing luxury vehicles, ay lalo pang nagpalaki sa misteryo ng kanilang yaman at koneksyon.

Ang Lifestyle ng Luho at Milyong Taya sa Casino

Ang kaso ni Mrs. Discaya ay bahagi lamang ng mas malaking kuwento ng korapsyon na tila nag-ugat sa mismong puso ng ahensya. Ang mga dating opisyal ng DPWH, lalo na ang mga District Engineers (DE), ang umukopa sa spotlight. Si Henry Alcantara, dating DE ng Bulacan First Engineering District Office, ay hinarap sa pagdinig upang ipaliwanag ang notoryus na kalakaran ng ghost projects sa kaniyang nasasakupan.

Bukod pa sa mga proyektong walang katawan, ang kaniyang marangyang pamumuhay ang lalong nagpa-init sa mga mambabatas [01:09:00]. Nang tanungin hinggil sa kaniyang lifestyle kumpara sa kaniyang suweldo bilang opisyal ng gobyerno, napilitan si Alcantara na umamin. Aminado siya na nakapasok sa casino at naglaro [02:11:16], bagamat iginiit niya na hindi siya regular. Subalit, ang mas nakakagulantang ay ang mga alegasyon laban sa kaniyang sinundan, si Bryce Hernandez, na sinasabing pumapasok sa DPWH sakay ng Ferrari [01:39:31] at tumataya ng hanggang P5 milyon sa isang taya [02:05:00]—isang halagang napakalaking distansya sa anumang legal na kita ng isang opisyal ng gobyerno. Ang lifestyle ng luho at walang takot na pagwaldas ng pera sa sugal ay nagbigay ng isang malinaw at nakakabahalang larawan ng mindset ng ilang opisyal. Ito’y nagpapakita ng isang kultura ng kasakiman kung saan ang pondo ng bayan ay itinuring na personal jackpot.

Ang Kabiguan ng PCMA: Bakit May 60 “Ghost Projects” Pa rin?

Ang pinaka-nakakabigla ay ang paglantad sa kabiguan ng mga sariling sistema ng DPWH na inilaan upang iwasan ang ganitong mga insidente. Pinuna ng mga senador si Josef Cabral, na siyang humahawak ng Information Management Service (IMS), dahil sa katotohanang mayroong mahigit 60 proyekto na ngayon ay kandidato sa listahan ng ghost projects [02:50:00]—kahit pa ang ahensya ay gumagamit ng Project and Contract Management Application (PCMA).

Ibinida ng mga mambabatas ang purpose at benefits ng PCMA: ang magbigay ng centralized, efficient, and transparent platform para sa monitoring ng lahat ng proyekto. Ang isa sa pangunahing benepisyo nito ay ang “eliminates ghost projects” [03:06:06] sa pamamagitan ng real-time geotagging [03:01:55]. Ang sistema ay dapat na nagrerequire ng mga larawan na may recorded GPS locations para magbigay ng accurate and verified data.

Ang tanong ng komite kay Cabral ay diretso: “Bakit merong ghost projects if this PCMA is working?” [03:18:18]. Ang sagot ay matindi ang pagkakadismaya: Habang isinasagawa ang pagdinig, ang PCMA system ay biglang naging “Service Unavailable” [04:45:00]. Nagbanta ang Senate Blue Ribbon Committee na i-install ang application sa kanilang sariling mga computer upang personal itong bantayan, na nagpapahiwatig ng kawalan ng tiwala sa kakayahan, o mas malala, sa intensyon ng ahensya na panatilihing transparent ang kanilang sistema. Ang pagkabigo ng PCMA ay nagpapahiwatig na hindi lamang ito kaso ng pagpapabaya, kundi isang sadyang pagmanipula o pag-disable sa mismong mekanismo na dapat ay nagpoprotekta sa pondo ng bayan.

Ang Sigaw ng Nagbabayad ng Buwis

Ang mga teknikal na detalye ng korapsyon ay nagbigay-daan sa isang emosyonal na interbensyon. Tila sumasalamin sa sentimyento ng masa, inilarawan ng isa sa mga senador ang damdamin ng mga Pilipino na nagbabayad ng buwis.

“Kami po pawis dugo ang puhunan namin dito. Lalong-lalo na po kami na nasa mababa lang ang kalagayan. Pinipilit naming magbayad ng buwis, pero ganito po bang kinapupuntahan ng aming buwis na binibigay?” [03:36:00] ang pagtatanong. Ang kaniyang emosyonal na talumpati ay naglalayong ihayag ang kabiguan ng taumbayan sa pagwaldas ng P45 bilyon [03:35:00] at sa katotohanang ang mga proyekto sa halip na magbigay proteksyon, ay lalo pang nagpalubog sa krisis.

Sa harap ng matinding galit, ang mga opisyal ay walang masabi kundi, “Tama po lahat ng sinabi niyo. Wala po akong masasabi kahit ano,” [03:44:00] isang pag-amin sa katotohanan ng situwasyon, ngunit isang malaking pag-iwas sa responsibilidad. Ang huling tanong ng Senador, “What will I tell them?” [03:55:00] (Ano ang sasabihin ko sa kanila?) ay hindi lamang katanungan, kundi isang rhetorical cry para sa hustisya, na nagpapakita ng bigat ng pasanin ng mga mambabatas na kailangang humarap sa kanilang mga nasasakupan na nagtatanong kung bakit dapat pa silang magbayad ng buwis.

Pagmamanipula sa Budget at ang Mapanuksong Insertion

Sa pagpapatuloy ng hearing, lumabas din ang isyu ng budget manipulation o insertion [04:30:00] sa taunang General Appropriations Act (GAA). Tila hindi sumasapat ang National Expenditure Program (NEP) na inilaan ng DBM sa DPWH, dahil ang pondo para sa flood control projects ay biglang lumobo [04:00:00].

Ipinakita sa hearing na ang DPWH, noong 2022, ay may mahigit 2,718 proyekto na nagkakahalaga ng P139.4 bilyon, ngunit may 1,347 na proyekto pa na nagkakahalaga ng P69.5 bilyon ang hindi nasama sa NEP. Nagpapahiwatig ito na ang Kongreso, sa isang iglap, ay nadagdagan ang budget ng 50% [04:22:00]—isang napakalaking insertion na dapat ipaliwanag kung sino ang nakinabang at saan napunta.

Ang ganitong kalakaran ay nagpapatuloy taon-taon, na nagreresulta sa pagdoble ng mga proyektong wala sa orihinal na programa. Ang DPWH Planning Service, na siyang kauna-unahang nakakaalam sa pagbabago ng budget, ay tila nagmaang-maangan, na nagpapahiwatig na mayroong mga powerful influence na nakikialam sa kaban ng bayan. Ito ang nagbigay-daan sa hinala na ang mga pondo ay ibinibigay sa iilang piling kontratista, at ang mga ghost projects ay ang resulta ng mga insertion na ito.

Ang Panawagan para sa Reporma at Pananagutan

Ang serye ng rebelasyon ay nagtulak sa Senado na maging mas agresibo. Isang warrant of arrest ang iminumungkahi [01:29:00] laban kay Bryce Hernandez, at pati na rin kay JP Mendoza, dahil sa hindi nila pagdalo sa pagdinig. Ito ay isang malinaw na mensahe: hindi na palalampasin ng mga mambabatas ang pag-iwas sa responsibilidad.

Ang iskandalo sa DPWH ay hindi lamang isyu ng pera; ito ay isyu ng moralidad at pagtataksil sa sambayanan. Ang bilyun-bilyong pondo na dapat sana ay ginamit sa pagpapabuti ng imprastraktura, kalusugan, at edukasyon ay naipunta sa mga bulsa ng iilang tiwali. Ang kaganapan ay nagpapakita na ang sistema ay hindi nasira, kundi sadyang pinabayaan at sinamantala. Ang pananagutan ay hindi lamang dapat matigil sa mga District Engineer, kundi dapat umabot sa mga nagpapahintulot, nag-aapruba, at nagmamanipula ng budget—mula sa pinakamababa hanggang sa pinakamataas na posisyon. Ang panawagan para sa komprehensibong overhaul ng mga sistema, tulad ng Pcab at CIAP [50:00], at ang masusing pag-iingat sa kaban ng bayan, ang siyang tanging paraan upang maibalik ang tiwala ng taumbayan. Ito ay isang mahabang laban, ngunit ang pagdinig na ito ay nagsilbing unang hakbang sa pagpapalaya sa gobyerno mula sa mga “multo ng korupsyon.”

Full video: