‘SAYWAR’ AT ‘MEDIA CREATION’: SENADOR BATO, INILANTAD ANG TOTOONG SITWASYON SA WAR ON DRUGS; IGINIIT NA HINDI SCRIPTED DRAMA ANG SENADO

Niyanig ng matinding paghaharap at mga kontrobersyal na rebelasyon ang pinakahuling pagdinig ng Senado ukol sa “War on Drugs,” kung saan matapang na hinarap ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa ang lahat ng alegasyon, mula sa Davao Death Squad (DDS) hanggang sa umano’y reward system, habang mariin niyang iginigiit na hindi dapat maging baluktot ang konteksto ng mga salita at pangyayari. Sa gitna ng tensyon at pag-agos ng mga testimonya, lumutang ang tema ng panlilinlang, pagpipilit sa mga saksi, at ang paggamit ng “saywar” o psychological warfare, na umano’y nagpapakita ng isang malaking hidwaan sa pagitan ng paghahanap ng katotohanan at pagpapalaganap ng isang pulitikal na naratibo.

Ang Hamon ng ICC: Walang Takot na Paninindigan

Sa simula pa lamang ng pagdinig, malinaw na hinarap ni Senador Dela Rosa ang pangamba na maaaring gamitin laban sa dating Pangulong Rodrigo Duterte ang mga pahayag nito sa korte. Kinilala ni Dela Rosa ang posibilidad na ang mga lumabas sa pagdinig ng Senado ay “pwedeng magamit yan against him [Duterte] lalong-lalo na under under siya” [00:08], subalit agad niya itong dinismis sa pangkalahatan.

Para kay Dela Rosa, walang dapat ikatakot ang Pilipinas at si Duterte, lalo na’t hindi umano sakop ng International Criminal Court (ICC) ang bansa [01:03]. Tila isang hamon ang kanyang paninindigan sa mga nagsasabing naipadala na sa ICC ang transcript ng hearing [01:36]. Ang kanyang pagiging handang humarap muli sa susunod na hearing ng Senate Blue Ribbon Committee [01:29] ay nagpapakita ng walang-takot na paninindigan, sa kabila ng patuloy na pagkakadawit ng kanyang pangalan, kasama nina dating Pangulong Duterte at Senador Bong Go, sa mga alegasyon ng reward system at malawakang pagpaplano.

Ang DDS: Imbensyon ng Media at Saywar ng Pangulo

Isa sa pinakamainit na isyu na sinagot ni Dela Rosa ay ang alegasyon ng Davao Death Squad, kung saan siya ay binanggit bilang diumano’y commander nito. Sa isang malinaw at mariing pahayag, buong-buo niyang ikinaila at itinanggi na naging miyembro o pinuno siya ng DDS [05:08].

Mas matindi pa, iginiit niya na ang DDS ay isa lamang “creation of the media” [05:21]. Ayon kay Dela Rosa, bagama’t may mga namamatay na kriminal, poser, hold-uper, at kidnapper sa Davao, ang mismong termino na DDS ay gawa-gawa lamang.

Paliwanag ni Dela Rosa, ang mga pahayag ni Duterte tungkol sa DDS at sa paghikayat sa mga pulis na gumanti o “pilitin yung lumaban para mapatay niyo” [02:02:49] ay hindi dapat literal na intindihin. Sa halip, sinabi niya na ito ay bahagi ng “saywar” o psychological warfare ni Duterte, isang taktika na ginamit upang matakot ang mga kriminal [02:12:34]. Aniya, “magaling lang siya gumamit ng mga term na yan para matakot ang criminal” [02:12:12], na nagbunga ng malawakang pagsuko bago pa man siya manumpa bilang Pangulo [02:29:52].

Para kay Dela Rosa, kakatwa at “gago” [02:04:08] ang ideya na ang isang Hepe ng Pambansang Pulisya ay magiging pinuno ng isang death squad [02:01:50]. Pinili niyang ituring na biro lamang ang mga sinabi ng dating Pangulo, “tinatawanan ko pa nga dahil alam kong nagbibiro siya” [01:03:52], dahil sa tagal niya itong kilala bilang isang taong “magaling gumamit ng mga words, magaling mag-biro” [58:38].

Ang ‘Neutralization’ at ang Tunay na Konteksto ng ‘War on Drugs’

Isa ring malaking sentro ng kontrobersya ang termino na “neutralize and negate” na nakapaloob sa PNP Command Memorandum Circular (CMC) 16 series of 2016, na pinirmahan ni Dela Rosa. Pilit na ipinapalabas ng mga kritiko na ang terminong ito ay nangangahulugang “patayin” o “killed” [01:14:12].

Ngunit matapang itong sinalag ni Dela Rosa, na nagbigay ng malalim na konteksto. Giit niya, ang neutralization ay hindi nangangahulugang pagpatay lamang, kundi isang mas malawak na konsepto na layuning gawing “unable to commit further crimes” ang suspek [01:37:41]. Kasama rito ang pagsurender, paghuli, pagkaso, pagkulong, at kung lalaban ang suspek at mapanganib na ang buhay ng pulis, doon lamang papasok ang posibilidad ng kamatayan [01:40:48].

Dito inilahad ni Dela Rosa ang kanyang pinakamalakas na depensa: ang datos.

“I will give you statistics: 1.6 million drug users and drug personalities nagsurender. They were part of the neutralization effort… 300,000 ang arrestado, facing charges, nakakulong, yun buhay yun lahat, buhay lahat yun.” [01:36:26]

Mariin niyang tinuligsa ang “narrative” na “puro patay, patay, patay” [01:41:29], kung saan ang pokus ay sa 6,000 na namatay. Ang layunin umano ng mga kritiko ay “to suit their narrative” [01:42:15] na masama ang drug war, habang kinalilimutan ang 1.6 milyong nag-surrender at 300,000 na inaresto na nabigyan ng pagkakataong magbago at mabuhay [01:47:06]. Tinanong pa niya: “Kung gusto ko palang patayin, bakit pa ako gagawa ng memorandum circular na mag-incriminate sa aking sarili? Ganon ba ako kagago? Do you think ganon ako katanga?” [01:51:23]

Ang ‘Scripted’ na Akusasyon at ang Pagbaliktad ng Saksi

Ang tensyon ay lalo pang tumindi nang ilantad ni Dela Rosa ang matitinding akusasyon laban sa ilang mambabatas sa Mababang Kapulungan. Mariin siyang tumanggi na mag-inhibit sa pagdinig ng Senado, dahil ito lamang ang paraan upang “ipaglaban ang katotohanan” at “palabasin ang katotohanan” [02:59:16]. Para sa kanya, ang mga nagpipilit na mag-inhibit siya ay ang mga taong “Ayaw lumabas ang katotohanan” at gustong “ma-perpetuate kung ano yung mga lies” [02:49:50].

Ang pinakamalaking rebelasyon ay ang patungkol kay Colonel Grejaldo, isang police officer na nagbigay ng testimonya sa House Quad Committee. Ayon kay Dela Rosa, umamin si Grejaldo sa Senado na siya ay pinilit umano nina Congressman Abante at Congressman Fernandez na magbigay ng testimonyang scripted [02:54:19].

“Here comes an officer na hindi na niya nasisikmura yung pangwalang hiya sa pulis diyan sa Quad comom, nagsabi siya na totoo. Kasi hindi na niya makaya. He’s standing up for the PNP and for the truth…” [02:57:33]

Idiniin ni Dela Rosa na ang pagbabaliktad ni Grejaldo, kasama ang pag-iyak ni Colonel Rina Garma na tila “under duress” [02:59:20], ay nagpapahiwatig na may impluwensya at pamimilit sa mga saksi. Ang katapangan ni Grejaldo na tumindig laban sa umano’y “pangwalang hiya” sa pulisya ay nagdulot ng rekomendasyon na isailalim siya sa Witness Protection Program [03:55:20].

Ang Pagkakaisa ng mga Dating Hepe ng PNP

Isa ring mahalagang pangyayari sa pagdinig ang pagkakaisa ng mga dating Hepe ng PNP, kabilang sina Heneral Guillermo Eleazar, Heneral Archie Gamboa, at Heneral Debold Sinas, sa pagtanggi sa mga alegasyon.

Ang mga dating pinuno ng pulisya ay unanimously na itinanggi na kailanman ay binriefing sila ng mas mababang opisyal na si Colonel Edilberto Leonardo hinggil sa sitwasyon ng droga, gaya ng ipinahihiwatig ng organization chart na iprinesenta ng mga akusador [04:21:46]. Para kay Heneral Gamboa, “we cannot imagine them putting the chief PNP into the graph,” dahil kakatwa na ang isang lieutenant colonel ay magbibigay ng order o briefing sa isang four-star general [04:26:07]. Ang pagkakaisang ito ay nagpabagsak sa isang kritikal na bahagi ng narrative ng mga akusador, na nagpapakita ng kawalan ng credibility ng inilabas na chart.

Ang Hearsay ni Espenido: POGO at Kawalang-Personal na Kaalaman

Panghuli, ngunit isa sa pinakamalaking revelation ay ang testimonya ni Colonel Jovie Espenido, na kinompronta nina Senador Bato at Senador Bong Go.

Si Espenido, na nag-akusa na tumawag sina Senador Bato at Senador Go sa kanya upang i-clear si late Mayor David Navarro (na diumano’y nagpopondo sa reward system gamit ang POGO money), ay napilitang umamin sa Senado na ang kanyang testimonya laban sa dalawang Senador ay “purely Here say” [07:05:03]. Inamin niyang wala siyang personal knowledge tungkol sa direct o indirect participation ng mga Senador sa War on Drugs [07:08:43].

Ang pag-amin na ito, lalo na’t ginawa niya ang kanyang affidavit under oath at ginamit ang pangalan ng mga Senador, ay nagdulot ng matinding pagkadismaya at tanong ukol sa kanyang motive [07:31:00]. Para kay Senador Bato, ang paggamit ng hearsay na impormasyon ay hindi “aid of legislation” kundi “inid of persecution” [07:40:00]. Tiyak na malaking dagok ito sa credibility ng buong testimonya laban sa mga Senador.

Ang Paglilinaw sa ‘Ninja Cops’ at ang Huling Panawagan

Nagbigay rin ng mahalagang paglilinaw si Senador Bong Go, na nag-ugat sa spliced video kung saan tila sinasabi niya na may reward system sa War on Drugs. Mariin niyang nilinaw na ang konteksto ng kanyang pahayag noong 2019 ay patungkol sa pagtugis sa mga Ninja Cops (tiwaling pulis) at hindi sa War on Drugs laban sa mga kriminal [08:05:07]. Ang kanyang sinabi ay pag-quote lamang sa pahayag ni Duterte na “tinatakot niya po ang Ninja caps” [08:14:00] upang pigilan ang pang-aabuso ng kapangyarihan.

Sa pagtatapos ng pagdinig, nanawagan si Senador Bato sa Department of Justice (DOJ) na tingnan ang lahat ng testimonya. Ang labanan para sa katotohanan ay hindi pa tapos. Sa pagitan ng hearsay, scripted na testimonya, at matapang na pagdepensa ng mga akusado, nananatili ang matibay na paninindigan ni Senador Bato Dela Rosa na hindi dapat magapi ng kasinungalingan ang katotohanan. Ang kasaysayan na lamang, at ang matalinong paghuhusga ng taumbayan, ang magsasabi kung sino ang tunay na naglilingkod at kung sino ang nagpapalaganap ng scripted drama sa mata ng publiko. Ang kanyang panawagan na “Huwag nating banggain yung point of view… kung may goods kayo then file a case” [54:19] ay nananatiling matatag na hamon sa lahat ng kanyang kritiko.

Full video: