PANGGAGATAS SA KAWALAN! Jinggoy Estrada, Ibubulgar ang Nakakadiring Sistema ng ‘Shortage’ sa Landmark: Sahod ng mga Cashier, Awtomatikong Kinakaltasan Kahit Walang Ebidensya

Sa gitna ng patuloy na pagtaas ng presyo ng bilihin at matinding laban para sa isang marangal na pamumuhay, lumabas ang isang nakakagimbal na kuwento ng panggigipit na nag-ugat mismo sa loob ng isa sa mga pinakatanyag na retail chains sa bansa: ang Landmark.

Sa pamumuno ni Senador Jinggoy Estrada, Bilang Tagapangulo ng Senate Committee on Labor, Employment and Human Resources Development, binuksan ang isang imbestigasyon noong Enero 30, 2023, na naglalayong isiwalat ang “bahong” matagal nang pinagtitiisan ng mga ordinaryong manggagawa, partikular ang mga cashier, sa ilalim ng di-makatarungang sistema ng pag-uulat ng ‘shortage’ o pagkukulang sa salapi. Ang isyung ito, na unang inihayag sa pamamagitan ng isang privilege speech ni Senador Raffy Tulfo noong Nobyembre 22, 2022, ay nagpinta ng isang madilim na larawan ng pang-aabuso sa paggawa na lumalabag sa batayang karapatan ng mga empleyado na magkaroon ng seguridad at makatarungang kompensasyon.

Ang Puso ng Eskandalo: Hindi Nabilang, Pero Ikaw ang May Pananagutan

Ang sentro ng kontrobersiya ay ang proseso ng pamamahala ng salapi at pag-uulat ng shortage sa Landmark. Ayon sa mga nakakabagabag na testimonya ng mga dating cashier, kabilang na si Regina Lomerio, ang pinakamasakit na bahagi ng kanilang trabaho ay ang kawalan ng karapatang saksihan o i-audit ang sarili nilang benta at salapi bago ito ideklara.

Para kay Lomerio, isang beterana sa pagiging cashier, tanging sa Landmark niya naranasan ang ganitong kaiba at kahina-hinalang sistema. Sa ibang kumpanya, normal at standard practice na binibilang ang salapi sa dulo ng shift sa harap ng cashier upang masiguro ang tamang bilang at maiwasan ang anumang discrepancy. Subalit sa Landmark, ang prosesong ito ay tila isang malaking tabing na nagkukubli ng potensyal na kapabayaan o, mas masahol pa, pagnanakaw.

“Sa tagal ko nang naging cashier, Landmark lang ang nakaranas ako na ang shortage, hindi kaagad naitatally sa mismong araw. Ilang araw na ang nakalipas bago ipaalam sa amin ang isyu,” emosyonal na pahayag ni Lomerio sa pagdinig.

Ang kahirapan ay nagsisimula kapag may shortage na naiulat. Sa halip na magkaroon ng masusing imbestigasyon o pagtimbang sa ebidensya, ang pagkukulang—kahit pa P1,000 o mas mataas—ay awtomatikong kinakaltas mula sa kanilang sahod. Ang pinakamalala, kahit hindi pumirma o hindi umayon ang cashier sa nasabing shortage report, tuloy pa rin ang pagbawas sa kanilang sweldo. Ito ay nagtatali sa mga manggagawa sa isang siklo ng kawalan at kawalang-kapangyarihan.

Idinagdag pa ni Lomerio na tuwing hapon, may mga security official na kumukuha ng pera mula sa kanilang counter at inilalagay ito sa isang pouch. Subalit mula sa puntong iyon, wala na silang track kung ano ang nangyayari sa pera. “Wala kaming kaalam-alam. Sasabihin na lang nila na kulang kayo ng P1,000, kulang kayo ng ganito. Kaya ang nagagawa lang namin, magpumilit na magpa-recount,” paglalahad ni Lomerio.

Ang kawalan ng transparency sa paghawak ng salapi ay nagbubukas ng malawak na posibilidad para sa pang-aabuso. Maaaring nagkamali ang cashier, maaaring nagkamali ang sistema, o maaaring may supervisor o security personnel na may masamang tangka. Ngunit sa huli, tanging ang cashier lamang ang nagdurusa at nagbabayad. Ito ang dahilan kung bakit napilitan si Senador Jinggoy Estrada na gumamit ng matitinding salita.

Ang Sistema ng Pontius Pilate: Paggamit sa Mahihirap

Para sa marami, ang isyu ng cash shortage ay parang maliit na problema lamang. Ngunit para sa mga minimum wage earner, ang awtomatikong kaltas sa sweldo ay katumbas na ng pagkain na hindi maihahanda sa hapag-kainan ng kanilang pamilya, o ng tuition fee na hindi mababayaran. Ito ay direktang pag-atake sa dignidad ng isang manggagawa. Sa halip na maging incentive o proteksiyon, ang shortage policy ay naging sandata upang lalo pang apihin ang mga maliliit.

Ang depensa ni Josefina Miclat, isang counter manager ng Landmark Makati, na “too late in the night” na para magbilang ng pera sa harap ng mga cashier ay nagpapakita ng kakulangan ng commitment sa labor standards. Ang isang kumpanya na kasinglaki ng Landmark ay may financial capacity at obligasyon na magkaroon ng sapat na manpower at sistema upang masiguro na ang bawat transaction at custody ng salapi ay transparent at accountable sa bawat oras ng operasyon.

Ang argumento ng pagiging huli ay nagpapahiwatig na mas pinahahalagahan ang convenience ng management kaysa sa financial security at karapatan ng mga empleyado. Sa ilalim ng Labor Code, ang sahod ay protektado at ang anumang kaltas ay dapat lamang isagawa sa ilalim ng napakaliit at napakahigpit na kondisyon—at ang cash shortage na walang due process ay hindi kabilang doon.

Ipinunto ni Senador Estrada ang tumpak na sentro ng problema: ang kawalan ng check and balance ay lumilikha ng opportunity para sa katiwalian. “Kailangan ninyong baguhin ang inyong sistema dahil sang-ayon ako, pagdating sa bilangan, may Pontius Pilate na pwedeng magsabi na ‘kulang ang ini-remit ninyo,’ sabihin nating short siya. Ang naaapektuhan dito, ‘yung mga kawawang cashier workers,” mariing payo niya.

Ang pagtukoy sa “Pontius Pilate” ay tumutukoy sa sinumang supervisor o opisyal na madaling maghugas-kamay sa isyu at ipasa ang sisi—at ang financial liability—sa pinakamababa at pinakamahina sa chain of custody: ang cashier. Sa sistemang ito, laging dehado ang empleyado dahil sila ang may pinakamaliit na control sa process matapos nilang maibigay ang pera, ngunit sila ang may pinakamalaking financial liability.

Ang Hamon ng Senado at ang Panawagan sa DOLE

Ang Senate Committee on Labor, sa pamumuno ni Estrada, ay nagbigay ng malinaw na ultimatum sa Landmark: ayusin ang sistema at itigil ang awtomatikong pagkakaltas ng sahod. Ang imbestigasyon ay nagbukas ng daan para sa posibleng pagbabago ng batas upang mas maging mahigpit ang parusa sa mga kumpanyang gumagamit ng mga patakarang mapang-abuso.

Ang kasong ito ay naglalayong magtakda ng precedent at magsilbing wake-up call hindi lamang para sa Landmark kundi para sa lahat ng retail at service industries sa bansa na nagpapatupad ng parehong policy. Maraming manggagawa sa buong bansa ang nagtatago sa takot na magsalita dahil baka mawala ang kanilang trabaho. Ang pagiging matapang ni Regina Lomerio at ng iba pang nagbigay ng testimonya ay nagsilbing tinig ng libu-libo.

Bilang isang veteran sa pag-aabogado para sa mga manggagawa, kasama na ang pag-sponsor ng mga landmark legislation tulad ng Batas Kasambahay at ang kanyang patuloy na laban para sa wage hike at proteksiyon sa informal sector, iginiit ni Estrada na ang labor rights ay hindi dapat balewalain ng mga corporate interest. Ang humane conditions of work at security of tenure ay mandato ng Konstitusyon, at ito ay dapat na isabuhay ng lahat ng employer.

Mahalaga na ang Department of Labor and Employment (DOLE) ay maging mas agresibo sa pag-monitor at pagpapatupad ng mga batas na nagpoprotekta sa sahod ng mga manggagawa mula sa di-makatarungang kaltas. Hindi dapat maging default na pananagutan ng empleyado ang anumang operational loss o deficiency na dulot ng malabong internal system ng kumpanya. Ang burden of proof na ang pagkukulang ay dulot ng kapabayaan ng cashier ay dapat na manatili sa kumpanya, at ang patunay na ito ay hindi matatamo kung hindi man lamang present ang cashier sa bilangan.

Ang Dignidad ng Bawat Manggagawa

Ang isyu ng Landmark shortage ay isang malinaw na kaso kung paanong ang kapangyarihan ay madaling abusuhin sa lugar ng trabaho. Ang mga kumpanya ay may obligasyon na maging responsable at moral sa kanilang pagpapatakbo.

Ang panawagan ni Senador Estrada ay hindi lamang para sa Landmark kundi para sa lahat ng capitalist sa bansa: ibalik ang dignidad sa bawat manggagawa. Ang mga cashier na nagtatrabaho nang mahigit walong oras sa isang araw upang paglingkuran ang publiko ay nararapat lamang na makatanggap ng buo at makatarungang sahod nang walang takot na ito ay awtomatikong mababawasan dahil sa isang faulty at unethical na sistema.

Ang pagdinig na ito ay isang paalala na ang Senado, sa pamumuno ni Senador Estrada, ay patuloy na magiging tinig ng mga manggagawa—mga taong bumubuo at nagpapatakbo sa ekonomiya ng bansa. Ang panawagan ay malinaw: Itigil ang nakakadiring pang-aabuso, itigil ang Pontius Pilate system, at ibalik ang hustisya sa bawat cashier na nagtatrabaho nang marangal. Ang tagumpay sa labang ito ay tagumpay ng buong labor force ng Pilipinas.

Full video: