Sikolohikal na Laban at Legal na Bugso: Ang Senate Hearing na Naglantad sa Kahinaan ng Batas Laban sa Trauma ng Biktima

Sa isang lipunang sinasabing sibilisado, hindi matatawaran ang halaga ng pananagutan at hustisya, lalo na sa mga kaso ng pang-aabuso. Subalit, sa gitna ng matinding tensyon at pambansang atensyon, inilantad ng isyu ni Sandro Muhlach ang malaking hamon sa sistema ng batas at ang matinding pagkalugmok ng biktima sa ilalim ng psychological trauma. Ang naging pagdinig sa Senado ay hindi lamang tungkol sa paghahanap ng katotohanan; ito ay naging mitsa upang silipin ang mga batas na tila napag-iwanan na ng panahon, partikular pagdating sa maselan at masalimuot na aspeto ng mental health.

Ang Hapis ng Isang Ama: Ang Puso ni Niño Muhlach

Sinasalamin ni Niño Muhlach ang kalungkutan at galit ng bawat magulang na nakakita sa paghihirap ng kanilang anak. Sa kanyang paglalahad sa Komite ng Mass Media at Public Information, na pinamumunuan ni Senador Robin Padilla, inukit niya sa alaala ng publiko ang matinding devastation na dinanas ng kanyang anak na si Sandro [00:18].

Mariin niyang tinanggihan ang tila “pakikipag-areglo” na inialok ng kampo ng mga inirereklamo—ang mga GMA executives na sina Richard Cruz at Jojo Nones—kabilang na ang pag-aalok na mag-donate sa charitable institution [00:00]. Para kay Niño, ang ganitong mga aksyon ay hindi sapat upang bayaran ang ginawa nila sa kanyang anak [00:10]. “Ako tao lang ako, kaya kong magpatawad. Diyos nga marunong magpatawad, pero hindi pwedeng hindi nila pagbabayaran yung ginawa nila,” matapang na pahayag ni Niño, habang inilarawan ang anak na nanginginig at lubhang apektado [00:10]. Ang emosyon na ito ang nagbigay-diin sa buong bansa: ang kasong ito ay hindi lamang isyu sa showbiz, kundi isang seryosong krimen na may malalim na epekto sa kalusugang mental.

Subpoena sa mga Nagtago: Ang Mabilis na Aksyon ng Senado

Ang pagdinig ay naging sentro ng legal na drama nang malaman na ang dalawang akusado, sina Richard Cruz at Jojo Nones, ay hindi dumalo. Sa kanilang sulat ng paghingi ng paumanhin, iginiit nilang hindi sila empleyado ng GMA o Sparkle Artist Management at mariin nilang itinanggi ang lahat ng akusasyon [14:45].

Subalit, ang depensang ito ay hindi katanggap-tanggap kay Senador Jinggoy Estrada, na nagbigay ng isang malakas at nakakagulat na tugon: “Unacceptable. I move that we subpoena them ad testificandum on the next hearing” [15:58]. Ang motion na ito ay agad namang sinuportahan at inaprubahan, na nagbigay ng isang napakalinaw na mensahe mula sa lehislatura: walang sinuman, gaano man sila kataas, ang makakaiwas sa panawagan ng Senado para sa katotohanan.

Ang desisyong ito, na magpataw ng subpoena, ay nagpatunay sa paninindigan ng Senado na ipagtanggol ang kapakanan ng manggagawa laban sa lahat ng uri ng pang-aabuso—sexual, emosyonal, o sikolohikal [02:43]. Gaya ng sinabi ni Senador Bong Revilla Jr., “Ang paglabas ng katotohanan ay katumbas at kasing bigat ng ibang aspeto ng katotohanan… napakahalaga ng pagdinig na ito upang sitahin ang mga mekanismo” [03:14].

Ang Trauma ni Sandro: Isang Silent Battle na Kinumpirma ng NBI

Ang dahilan ng hindi pagdalo ni Sandro Muhlach sa pagdinig ay naging sentro ng usapan. Ipinahayag ng kanyang legal counsel, si Atty. Sharina Kintan Raz, na si Sandro ay sumasailalim sa matinding emosyonal at sikolohikal na trauma [17:46]. Higit pa rito, kinumpirma ng kinatawan ng National Bureau of Investigation (NBI), na si Atty. Marie Catherine Nolasco Villegas, na si Sandro ay kasalukuyang sumasailalim sa psychiatric at psychological evaluation [21:45].

Ayon sa NBI, bagaman mentally fit si Sandro na magbigay ng sinumpaang salaysay, inirekomenda ng kanilang Behavioral Science Division na limitahan niya ang kanyang public exposure at iwasan ang paggamit ng social media accounts upang maiwasan ang paglala ng kanyang mga sintomas [20:41]. Ang paliwanag na ito ay nagdulot ng pag-unawa at empatiya mula sa Komite, na humantong sa pag-uurong ni Senador Estrada ng kanyang mosyon na mag-isyu ng subpoena laban kay Sandro [22:04]. Ito ay isang pagkilala sa katotohanan: ang trauma ay isang tunay na injury, at ang mental health ng biktima ay dapat unahin kaysa sa pagiging party involved sa isang pagdinig.

Ang Hamon sa Batas: Pag-adapt sa Realidad ng Trauma

Ang pinakamahalagang aral na inilantad ng pagdinig ay ang kahinaan ng kasalukuyang batas sa pag-angkop sa timeline ng trauma. Paulit-ulit na itinanong ni Senador Padilla sa mga kinatawan ng NBI at PNP kung sapat ba ang 36-oras na time-frame para sa warrantless arrest o hot pursuit [24:46].

“Ang sinasabi ng batas kailangan nakapaloob ka sa 36 oras… sa palagay niyo po ba sapat ang oras na ‘yon para sa isang taong nalabag ang kanyang karapatan sa usapin ng sekswal na may merong Mental Health?” mariing tanong ni Senador Padilla [24:46].

Ipinaliwanag ng mga law enforcement agencies na ang 36-oras na limitasyon ay kaugnay sa proseso ng pag-aresto at pagde-deliver sa korte, at maaaring ma-extend batay sa kaso [37:34]. Subalit, iginiit ni Senador Padilla na ang biktima ng sexual abuse ay hindi agad makakakuha ng lakas ng loob na magreklamo. Ang acceptance na nangyari sa kanila, aniya, ay matagal at masalimuot [51:09]. Ang trauma ay nagdudulot ng emotional depression, at ang Gen Z—ang henerasyon ni Sandro—ay mas vulnerable sa ganitong pressure [51:43].

Dahil dito, nagrekomenda si Senador Padilla na silipin at amiyendahan ang batas upang pahabain ang panahon ng pagrereklamo, na posibleng umabot sa 10 araw [30:16]. Ito ay isang rebolusyonaryong pananaw na naglalayong bigyan ng mas mahabang panahon ang biktima na makapagproseso at makakuha ng suporta, bago harapin ang law enforcement.

Panawagan sa Industriya at Adaptive na Batas

Hindi lamang ang usapin ng batas ang tinalakay sa pagdinig. Nagbigay rin ng kanilang pananaw ang mga kinatawan ng iba’t ibang ahensya at organisasyon.

IBC 13 (Mr. Jose C. Policarpio Jr.): Iminungkahi niya na dapat i-aplay ang Cybercrime Law laban sa mga naghihilabas ng balita sa socmed nang walang basehan [31:17]. Binigyang-diin din niya ang pangangailangang i-professionalize ang mga Talent Scout upang mapanatili ang respeto sa industriya [31:40]. Mariin niyang kinondena ang sitwasyon kung saan mas malaki pa ang balita ng kasong Muhlach kaysa sa mga isyu ng bayan [32:57].

Viva Films (Atty. Catriona Manego): Tiniyak niya ang posisyon ng kanilang ahensya na kinokondena nila ang lahat ng akto ng harassment. Tiniyak din niya na mayroon silang company policies na sumusunod sa DOLE patungkol sa sexual harassment at mental health ailments [34:21].

Actors Guild (Mr. Carlo Maceda): Sumang-ayon siya sa sentimyento ni Senador Padilla at nanawagan para sa adaptive policies at risk analysis framework [35:47]. Aniya, kailangan nilang i-revisit ang contextual groundwork ng batas dahil sa kabila ng mga ito, patuloy pa rin ang mga pang-aabuso, at ang mga biktima ay nahihiyang lumapit sa kanila [36:30].

Sa huli, ipinunto ni Mr. Maceda na ang kasalukuyang batas ay “old” [53:29], at kailangan ng adoptive at resilient na batas upang maprotektahan ang mga biktima [53:55]. Ang panawagang ito para sa pagbabago ay suportado ni Senador Bong Revilla Jr. [52:49].

Katiyakan ng Hustisya

Sa pagtatapos ng sesyon, nilinaw ni Senador Robin Padilla ang layunin ng komite: bigyan ng due process ang lahat at walang kinakampihan [54:41]. Ngunit ang pangunahing hangarin ay tiyakin na wala nang magiging biktima muli [09:56].

Dahil sa maselang aspeto ng kaso at ang pangangalaga sa mental health ni Sandro, tiniyak ng komite na ang pagtalakay sa kaganapan ay isasagawa sa isang executive session [55:27], na nagpapakita ng pagrespeto sa karapatan ng biktima sa privacy at dignity.

Ang kaso ni Sandro Muhlach ay nagbigay ng liwanag sa madilim na sulok ng mga batas na nangangailangan ng agarang atensyon. Ang pag-apruba sa subpoena para sa mga inirereklamo at ang pagtanggap sa kalagayan ng biktima ay nagpapakita ng isang Kongreso na handang lumaban hindi lamang para sa legalidad, kundi para sa kaluluwa ng bawat Pilipinong biktima ng pang-aabuso. Sa susunod na pagdinig, inaasahan ang pagharap ng mga inirereklamo, na magsisilbing mahalagang hakbang tungo sa hinahangad na hustisya—isang hustisyang nagbibigay-pansin sa sugat ng katawan at sugat ng isip.

Full video: