Pagsisinungaling, Nabisto: Dating Colonel, Inamin ang Planong ‘War on Drugs Task Force’ Ngunit Ikinaila ang Sentro ng Reward System

Sa ilalim ng matatalim na tanong ng komite sa isang imbestigasyon na humati sa bansa, lumantad ang mga salaysay na nagbigay ng liwanag sa madilim na sulok ng isa sa pinakamainit na programa ng nakalipas na administrasyon: ang War on Drugs. Ang gitna ng seryosong pagdinig na ito ay si Colonel Edilberto Leonardo, na nahaharap sa mga alegasyon na nag-uugnay sa kanya sa pagpaplano at pagpapatakbo ng pambansang Task Force na diumano’y siyang magpapatupad ng madugong “Davao Model.” Ang kaganapan ay hindi lamang nagbunga ng mga pag-amin at pagtatanggi, kundi nagbigay rin ng sulyap sa isang lihim na istruktura ng operasyon na tumatakbo sa likod ng opisyal na kampanya ng pulisya. Ito ay isang istorya ng pagtatago, ng pagtuturo, at ng katotohanang matagal nang nakabaon.

Ang emosyonal na tensyon sa pagdinig ay nagsimula sa pagtalakay sa affidavit ni Colonel Garma, na siya ring nagrekomenda kay Colonel Leonardo kay Pangulong Duterte upang pamunuan ang tinatawag na War on Drugs Task Force. Ayon sa salaysay, ang pangunahing layunin ng Task Force ay walang iba kundi kopyahin ang epektibo—at kontrobersyal—na “Davao Model” at isagawa ito sa pambansang saklaw [03:10]. Ipinahiwatig ng mga nagtatanong na ang ‘Davao Model’ ay hindi lamang tumutukoy sa Oplan Tokhang (katok at pakiusap) kundi sa mas madilim na bahagi nito: ang sistema ng rewards and killings o ‘neutralization’ ng mga target kapalit ng pabuya [45:04].

Nagsilbing emosyonal na balangkas ng pagdinig ang pahayag ni Leonardo tungkol sa planong ito. Sa simula, inamin niya ang pagkakaroon ng plan to create a task force [00:22, 04:41]. Gayunpaman, mariin niyang iginiit na ang planong ito ay “it did not materialize” dahil sa pag-upo ni dating PNP Chief Bato Dela Rosa at ang pagpapatupad ng “Oplan Double Barrel Tokhang” [05:14]. Ang pahayag na ito sana ay magsisilbing depensa niya, ngunit ito ang naging simula ng sunud-sunod na pagbubunyag.

Tinawag ng komite ang kanyang pagtatanggi na hindi naimplementa ang task force bilang “kasinungalingan” [05:57, 17:45]. Bakit? Dahil sa kabila ng pag-angkin na hindi natuloy ang plano, kinumpirma ni Leonardo ang mga detalyeng nagpapatunay na ang Task Force ay lampas na sa simpleng ‘plano’ lamang. Inamin niya ang pagdalo sa isang “Courtesy Call” sa dating Pangulo sa Panacan, Davao, kung saan kasama niya ang “buong team” [11:05, 11:39]. Ang courtesy call na ito, ayon sa mga kongresista, ay hindi lang basta-basta pagbati. Ito ay nagpapatunay na nagkaroon ng pulong ang buong Task Force kasama ang Pangulo. Inamin din niya ang pagbuo ng isang detalyadong “structural organization” para sa Task Force [10:12, 15:33]. Ang istrukturang ito ay binubuo ng mga opisyal mula sa PNPA Class ’96 at ’97, na siyang magsisilbing middle managers at top level management ng Task Force [07:40, 16:41].

Hindi rin nagtagal, binanggit ng mga kongresista ang mga pangalan ng mga indibidwal na nagtatrabaho sa ilalim ng Task Force, na tinawag niyang “operatives” o “civilians” [16:51]. Kabilang dito sina Lester Bergano at Romel Bakat [11:47, 12:16]. Inilarawan ni Leonardo si Bergano bilang isang “Striker” o “utusan” [12:36]. Subalit, mariing binatikos ito ng komite, na nagpaliwanag na sa “police parlance,” ang isang Striker ay madalas na tumutukoy sa mga informer o spotter—ang mga nagtuturo ng mga drug lord at pushers [13:23]. Ang mga detalye ng istrukturang ito—mula sa top management (PNPA Class) hanggang sa street-level informants (Strikers)—ay nagpapahiwatig na ang Task Force ay hindi lamang isang konsepto, kundi isang aktibong organisasyon na handa, o nagsisimula nang, kumilos.

Ang pinakamabigat na puntong tinalakay ay ang usapin ng Reward System at Operational Funds. Ayon sa salaysay ni Colonel Garma, ang structural organization na binuo ay naglalaman ng probisyon para sa “copan funds,” na kinabibilangan ng reward system at funds for operational expenses [18:26]. Mas nakakagulat pa, idinetalye sa affidavit ang mga banko na may kinalaman dito, tulad ng Metrobank, BDO, at PS Bank [18:40].

Higit sa lahat, itinuro ng affidavit si Colonel Leonardo bilang ang “main operator” ng War on Drugs at ang “final authority to determine” kung sino ang dapat isama sa narcolist [20:52, 21:04]. Ayon sa testimonya, si Leonardo ang sentro ng sistema ng gantimpala, isang alegasyong nagpapahiwatig ng extra-judicial killings (EJKs) bilang bahagi ng operasyon.

Nang tanungin tungkol dito, mariing tumanggi si Leonardo na may personal siyang kaalaman sa reward system [47:52]. Sinabi niya na pawang “rumors” lamang ang naririnig niya at iginiit na wala siyang alam. Ang pagtatanging ito ang nag-udyok sa mga kongresista na hamunin siya, na sinabing: “Basa na po yung pa [damit] ninyo, ba’t hindi pa po kayo maligo [magsalita ng totoo]?” [47:18]. Maging si Colonel Garma, na dumalo sa pagdinig, ay nagbigay ng emosyonal na panawagan kay Leonardo na maging tapat [49:13].

Ayon sa komite, ang pag-amin ni Leonardo tungkol sa structural plan, ang pulong sa Panacan kasama ang Pangulo at ang buong team (PNPA 96/97), ay nagkumpirma sa lahat ng pangunahing punto sa affidavit ni Colonel Garma [22:12]. Ang tanging naiwan na lang ay ang reward system, na patuloy na ikinaila ni Leonardo. Ang implikasyon ay malinaw: kung ang lahat ng aspeto ng Task Force (pagpaplano, istruktura, at pagpupulong) ay totoo, ang pagtanggi sa sistema ng gantimpala ay nagiging hindi kapanipaniwala.

Sa gitna ng seryosong usapin, nagkaroon din ng maikling pagtalakay sa “Ninja Cops,” isang terminong ginamit para sa mga tiwaling pulis na nagre-cycle ng droga [26:07, 27:15]. Detalyadong ipinaliwanag ni Leonardo ang iba’t ibang uri ng scalawags: Ninja Cops (nag-rerecycle ng malalaking huli, 5 kilos pataas), Ninja Liit (naghuhuli ng maliliit, 1-2 kilos), Bangketa Cops (nag-ne-negosyo ng mga arestado), at Bolt-in groups [36:00, 38:45].

Nagbigay siya ng marubdob na pahayag ng pagkamuhi laban sa mga Ninja Cops, dahil sila raw ang nagpalala sa problema ng droga at sila ang enablers [27:45, 28:12]. Iginigiit niya na ang mga ganitong klaseng scalawags ay nawala noong sinimulan ang War on Drugs noong Hulyo 2016 [39:46]. Gayunpaman, nang tanungin siya kung nagkaroon ba siya ng kongkretong “accomplishments” o nahuli siyang Ninja Cops sa kanyang dating assignments, hindi siya makapagbigay ng tiyak na sagot [31:41, 33:36]. Ang pagtalakay sa Ninja Cops, bagamat may kaugnayan, ay tila isang paglihis ng atensyon sa mas mahalagang isyu: ang diumano’y pagiging sentro niya sa Task Force at Reward System na may kinalaman sa daan-daang EJKs.

Ang pagdinig na ito ay nagbigay ng isang makasaysayang sulyap sa kung paano binuo ang War on Drugs. Mula sa ideya ng pagkopya sa ‘Davao Model,’ ang pagbuo ng isang ‘covert’ na Task Force na may sariling istruktura at operasyon, at ang alegasyon ng isang reward system na tumatakbo sa ilalim nito—lahat ng ito ay nagpapatunay sa mga pagdududa ng publiko at ng international community. Kinumpirma ni Colonel Leonardo ang istruktura at ang pagpupulong kasama ang dating Pangulo, at ang tanging nanatiling tanong ay kung kailan niya aaminin ang papel niya sa “copan funds” at “reward system.”

Ang katotohanan ay tila nagiging mas malinaw sa bawat pagtatanggi. Ang Task Force ay hindi lamang isang plano; ito ay isang organisasyon na may top level management mula sa PNPA at mga street-level spotter na nakalatag sa buong bansa. Ang kanilang pagkilos ay tila sadyang naging lihim, at ang pagkakabunyag nito ay nagbubukas ng pinto sa mga tanong: Gaano kalaki ang naging papel ng “covert” Task Force na ito sa libu-libong kamatayan sa War on Drugs? At sino ang nagbibigay ng pondo sa sistema ng gantimpala? Ang sagot, ayon mismo sa mga dokumento at testimonya na lumabas sa pagdinig, ay tila nakaturo sa iisang direksyon at sa iisang tao. Ito ay isang istoryang patuloy na lalabas at babagabag sa konsensya ng bansa.

Full video: