PAGBALIGTAD NG HENERAL: P20K NA GANTIMPALA SA PATAY, KINUMPIRMA; Si Bong Go, Direkta ang Linya ng Komunikasyon sa CIDG 11 Chief

Ang pulitika at ang pagpapatupad ng batas sa Pilipinas ay muling nayanig matapos ang nakagigimbal na pagbaligtad at pag-amin ni Colonel Edilberto Leonardo, isang matataas na opisyal ng pulisya, sa harap ng Congressional Hearing. Sa isang serye ng “yes or no” na tanong, tuluyang inamin ni Leonardo ang katotohanan ng dalawang Sinumpaang Salaysay (Affidavit) ni Colonel Royina Garma, na nagdedetalye ng isang nakapangingilabot na sistema ng reward o gantimpala para sa mga opisyal ng pulisya na sangkot sa pagpaslang ng mga suspek. Ang pag-aming ito ay hindi lamang nagpatibay sa mga paratang na matagal nang bumabagabag sa bansa kundi nagbigay rin ng seryosong pahiwatig ng politikal na pagmamanipula sa mga operasyon ng pulisya, direktang idinadawit si Senador Bong Go sa gitna ng kontrobersyal na Giyera Kontra Droga.

Ang testimonya ni Leonardo, na dating Chief ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Region 11, ay nagbigay ng bigat sa mga detalye na inihaing ni Garma. Sa simula pa lang ng interpelasyon, matapos pakinggan ang pagbasa ni Garma ng kaniyang Karagdagang Sinumpaang Salaysay (Supplemental Affidavit), tinanong si Leonardo kung pinaniniwalaan niya ang mga nilalaman nito. Sa tanong na: “Naniniwala ka ba na merong reward system, yes or no?” ang tugon ni Leonardo ay isang malakas at malinaw na: “Yes, Mr. Chair” [27:38]. Ang simpleng salita na ito ay naging hudyat ng kumpirmasyon sa isang sistema na matagal nang bulong-bulungan—isang makinarya ng pagpatay na may kaakibat na bayad.

Ang Detalye ng Reward System at ang Davao Template

Ang nakababahalang detalye ng Karagdagang Sinumpaang Salaysay ni Colonel Garma ang bumuo sa pundasyon ng mga tanong. Ayon sa kaniyang salaysay, nabatid niya ang tinatawag na “Davao Death Squad” (DDS) mula sa iba’t ibang mapagkukunan noong siya ay naka-assign sa Davao. Inilarawan niya ito bilang “common knowledge” sa mga opisyal na halos lahat ng Station Commanders ay may “special teams” para sa “specific operations” [01:51]. Ang mas nakakatakot, isiniwalat niya ang pagkakaroon ng reward system noong siya ay Station Commander ng Sasa at Santa Ana Police Station mula 2012 hanggang 2016 [02:16].

Sa kaniyang testimonya, inilahad ni Garma ang konkretong mga insidente:

Insidente sa Malagamot: Matapos makatanggap ng tawag mula kay Lieutenant Colonel Padwa, ang intelligence officer noon ni City Director Bato Dela Rosa, tungkol sa “impending operation” [02:40], nalaman niyang may naganap na insidente ng pamamaril.

P20,000 na Bayad: Sa isang anti-akyat-bahay operation sa Sasa, kung saan dalawang suspek ang nahuli at isa ang namatay, tumanggap si Garma ng P20,000 mula kay Sergeant Suan, na “provided by Boy Als” [03:39].

P20,000 sa Coastal Area: Sa isa pang insidente sa Santa Ana Police Station, kung saan namatay ang isang suspek sa engkuwentro, tumanggap si Garma ng P20,000 mula kay Sergeant Ben Ventura [05:21]. Ang mga bayad na ito, ayon kay Garma, ay direct at walang kailangang pirmahan na dokumento [07:14].

Bukod sa direktang bayad, mayroon ding P5,000 na reimbursement na inilaan buwan-buwan para sa mga “operational expenses.” Kabilang dito ang nakakabahalang mga termino tulad ng “bypass money,” kasama ang meals, gasolina, at bayad sa mga ahente. Ang disbursement ay dumadaan umano sa isang taong nagngangalang Irma Piña [07:05].

Ang mga detalyeng ito ay nagbigay linaw sa isang “culture of silence” na umiiral sa hanay ng mga pulis sa Davao [07:34]. Sa pagtango ni Colonel Leonardo sa mga puntong ito, binigyan niya ng pormal at opisyal na pagpapatotoo ang mga paratang na dating tinatrato lamang bilang haka-haka.

Ang Direktang Linya kay Bong Go: Paglabag sa Hierarchy

Ang pag-amin ni Colonel Leonardo ay hindi nagtapos sa reward system. Ang mas matindi at nagbigay ng politikal na kulay sa usapin ay ang pagbubunyag ng kaniyang direktang ugnayan kay Senador Bong Go, na Special Assistant to the President (SAP) noon, na siya namang nagre-report kay dating Pangulong Rodrigo Duterte [19:14].

Si Leonardo ay itinalaga bilang Chief ng CIDG 11 noong Hulyo 2016, sa pamamagitan ng utos ni Chief PNP Bato Dela Rosa [08:37]. Ang pambihira rito, ayon sa interpelator, ay ang tagal ng kaniyang pananatili sa puwesto—apat na taon [11:18]—isang sitwasyon na nagpapatunay umano ng kaniyang lakas sa Malacañang.

Nang tanungin kung bakit siya nanatiling Chief ng CIDG 11 nang matagal, inamin ni Leonardo: “Malapit din po ako Mr. Chair sa kanila” [12:48], na tinukoy sina Bong Go at ang dating Pangulo [13:09].

Ang kaniyang patotoo ay nagpakita ng isang sistema kung saan ang isang regional chief ay maaaring lampasan ang normal na chain of command ng PNP. Inamin niya na si Bong Go ang direktang tumatawag sa kaniya, nagtatanong, nagpapasuri, o nagpapabigay-alam tungkol sa mga pangyayari o impormasyon [14:28].

Tinanong si Leonardo: “Anong pagkakataon na Natatandaan mo yung ah balate po kay kay senator [Bong Go]?” [16:40]. Sumagot si Leonardo: “May mga incident po na Tinatanong niya kung ah ah halimba may insidente po silang Ah dumating na report sa kanila taas yung insidente po na yon ay gusto niyang i-validate. Ako naman po ang gagawin ko ah Minsan tatawag po ako sa mga Region concern po yung information then ipapasa ko po sa kanya Mr chair” [16:49].

Ayon kay Leonardo, ang mga utos na ito ay direkta mula kay Bong Go, na siyang inasahang magko-contact sa Chief PNP o sa Regional Director, hindi sa isang regional CIDG chief [35:52]. Kahit pa iginiit ni Leonardo na hindi ang Pangulo ang direktang tumawag sa kaniya, malinaw na ang koneksyon ay nagmula sa pinakamataas na tanggapan. Ito ay nagpapatunay sa paratang na ang dahilan ng pagkakadala kay Leonardo sa CIDG 11 ay para “pakinabangan nila sa pagbibigay ng impormasyon o i-validate ng mga impormasyon tungkol sa mga nangyayari noong implementasyon ng war on drugs” [19:27].

Ang Pinal na Patotoo sa Task Force at Tokhang

Hindi lamang ang reward system at ang close ties ang nakumpirma. Pinatunayan din ni Leonardo na siya ay tinap o pinili ng nakaraang administrasyon upang bumuo ng isang special team para i-replicate ang Davao template (Tokhang) sa buong bansa [28:31]. Ito ay isang preparatory meeting bago pa man umupo ang administrasyon.

Ayon sa kaniya, bagamat hindi ito natuloy dahil sa pag-o-operationalize ng Oplan Double Barrel, ang intensyon at ang plano ay nandoon. Inamin pa niya na inanyayahan niya si Colonel Garma na sumali sa proposed team [39:32] at kinumpirma na ang ilang miyembro, tulad nina Romel Bakat, Rodel Serbo, at Michael Palma, ay bahagi ng paunang plano [38:13].

Ang pinal at pinakamalaking pag-amin ni Colonel Leonardo ay nangyari nang muli siyang tanungin, sa huling pagkakataon, kung pinatotohanan niya ang buong nilalaman ng dalawang Sinumpaang Salaysay ni Colonel Garma: “Yes, Mr. Chair” [20:56].

Ang pagbaligtad at pag-amin na ito ay itinuturing na isang turning point sa kasaysayan ng paghahanap ng hustisya para sa mga biktima ng War on Drugs. Ito ay nagbigay-ilaw sa madilim na sulok ng mga operasyon na matagal nang pinaghihinalaang ilegal, at nag-udyok ng malalim na pagtatanong sa pananagutan ng mga matataas na opisyal, kasama na ang mga pinuno ng pulitika, na umikot sa sistema ng gantimpala sa ilalim ng Davao Template. Ang publiko ngayon ay naghihintay ng kongkretong aksyon upang ang mga kumpirmadong detalye na ito ay maging simula ng katarungan, at hindi lamang manatiling sensasyonal na ulat. Ang implikasyon ng pag-aming ito ay malinaw: ang pananagutan ay dapat umakyat sa pinakamataas na antas.

Full video: