Ang Desperadong Pag-amin ng Bilyonaryong Kontraktor: Paano Naging Sistema ang Korapsyon sa DPWH at Kongreso

Niyanig ang bulwagan ng Kongreso, at ang buong bansa, sa isang pagdinig na naglantad ng talamak at nakaririmarim na sistema ng korapsyon sa imprastraktura ng gobyerno. Hindi ito isang simpleng alegasyon, kundi isang tahasang pag-amin mula mismo sa bibig ng isang bilyonaryong kontraktor, si Mr. Discaya, na umakyat sa pambansang entablado upang isiwalat ang kanyang mga transaksyon sa mga pulitiko at matataas na opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH). Ang kanyang salaysay ay nagpinta ng isang madilim na larawan ng gobyerno kung saan ang pondo para sa mga kalsada at flood control project ay nagiging tongpats at payola sa bulsa ng iilan.

Ang sentro ng pag-uusisa ay ang judicial affidavit na isinumite ni Discaya at ng kanyang asawa, kung saan inamin nila ang pagbibigay ng ‘proteksyon money’ o porsyento sa mga opisyal. Ngunit hindi ang pag-amin ang pinakamalaking isyu; ito ay ang kanyang kalabisan sa yaman at ang katanungan kung ang kanyang pagko-konfesa ay nag-ugat sa sincerity o sa desperation.

Ang Pag-amin sa Gitna ng Galit ng Bayan

Sa simula pa lamang ng pagdinig, inihayag ni Mr. Discaya ang kanyang motibo: Lubos na takot at pangamba sa publiko. Aniya, isinagawa nila ang affidavit dahil sa tindi ng galit ng taumbayan.

“120 million Filipinos po ang parang gusto kaming patayin,” ang emosyonal niyang pahayag [00:22].

Maging sa loob daw ng simbahan, pinag-uusapan na sila ng mga pari sa Misa at homily, at galit na galit ang mga tao [06:18]. Sa ilalim ng matitinding tanong ni Atty. Jinky Luistro, lumabas na ang pangunahing dahilan ng paglabas ni Discaya ay hindi para linisin ang sistema, kundi para maging State Witness at makapasailalim sa Witness Protection Program (WPP) [04:59], [58:01].

Dito nagsimulang umikot ang sentro ng usapan—ang panghihinayang na hindi umano gusto ni Discaya ang sistema, ngunit kailangan niyang magpatuloy para hindi ma-terminate ang kanyang mga proyekto o mapatigil ang koleksyon [01:16], [34:23]. Ang kanyang depensa: Napilitan lang siya.

Subalit, mariing kinuwestiyon ng mga Kongresista ang kanyang kredibilidad. Bakit daw, kung nahihirapan siya at ayaw niya sa sistema, ay dinagdagan pa niya ang kanyang mga kumpanya at ginawa pang siyam (9) mula sa isa lamang, isang katotohanang inamin ng kanyang misis sa Senate inquiry [01:15:38]?

“Lumabas po kayo because nabisto po kayo… you want to save your skin,” ang diretsahang banat ni Congressman Adong, na nagduda sa sinseridad ng kanyang puso at nagbigay-diin na ang pag-amin ay pag-iwas lamang sa kapahamakan [20:05].

Ang Presyo ng Serbisyo Publiko: 30% na ‘Tribute’

Ang pinakamalaking rebelasyon ay ang detalye ng payola na hinihingi. Ayon kay Discaya, ang porsyentong hinihingi ay umaabot sa 30% ng halaga ng proyekto, tulad ng umano’y kaso ni Congressman Roman Romulo, na idinaan lang sa isang District Engineer (DE) na si De Aris [02:43]. Kinumpirma niya na “common” na ang pagbibigay ng porsyento sa lugar na iyon [03:33].

Hindi lamang sa DPWH officials ang korapsyon. Direkta ring nagbigay ng mga pangalan si Discaya sa kanyang affidavit. Bagamat inamin niya na ang iba ay hearsay o sinabi lang sa kanya ng mga middleman, may iilang opisyal na direkta niyang hinarap at inabutan.

Tahasan niyang pinangalanan ang isang ‘Congrillo’ ng Quezon City, na aniya ay inabutan niya ng direkta ng tatlong beses sa limang proyekto niya sa distrito [37:25], [39:44]. Sa kabila ng panganib na ma-discredit ang kanyang salaysay dahil sa posibleng paggamit lang ng pangalan ng mga pulitiko, ipinagtanggol ni Discaya ang kanyang pag-amin, na tanging ang mga taong matagumpay na nakakuha ng lagay ang inilista niya sa affidavit [02:22:31].

Ang pagbibigay ng porsyento, aniya, ay nangyayari sa sandaling na-award na ang proyekto at bago pa man ito tuluyang ma-implementa, na kung hindi ibibigay ay haharapin ang mutual termination o problema sa koleksyon at right of way [34:47]. Sinu-sino ang nagpapahirap? Ang mga DE, RD, at minsan ay ang pulitiko na nang-uudyok sa kanila [35:03].

Ang Tanong ng Kayamanan at Bilyong Kitain

Dahil sa kanyang pag-amin, nabulgar din ang malawak na network ng negosyo ng Discaya Group of Construction Companies. Mula 2014 hanggang 2023, umabot sa P93.5 bilyon ang gross revenue ng kanyang siyam na kumpanya [01:10:39].

Kinalkula ng mga Kongresista na kung kukuha ng 10% hanggang 15% na net income dito, umaabot sa P9.3 bilyon hanggang P14 bilyon ang tinubo ng kanyang mga kumpanya sa loob ng panahong iyon [01:13:09].

Dito kinuwestiyon ang paggastos niya—ang mga sasakyan, at ang mga gusaling parang mall ang laki [01:13:50]. Ang implikasyon ay malinaw: Ang malaking yaman ay nag-ugat sa raket ng mga proyektong pampubliko, at ginagamit ito upang tustusan ang pagpapatuloy ng sistema ng korapsyon.

Ang Pilit na Depensa at ang Katotohanan ng Three-Strike Policy

Upang ipaliwanag kung bakit siya bumigay sa korapsyon sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon, ipinunto ni Discaya ang mahigpit na pagpapatupad ng tinatawag na Three-Strike Policy ng DPWH.

Aniya, noong mga nakaraang administrasyon, unlimited ang pagsali sa bidding kahit ma-disqualify ka pa ng 100 ulit [02:23:49]. Ngunit noong 2022, naghigpit daw ang DPWH at ang isang maliit na pagkakamali sa dokumento, o kahit tuldok lamang, ay maaaring maging basehan ng disqualification [02:31:29]. Dahil sa takot na ma-blacklist, napilitan daw siyang magbigay para lang mapabilis at hindi na mapahirapan sa bidding at koleksyon [02:33:32].

Ngunit ang depensang ito ay binaligtad ni Usec. Canlas ng DPWH. Mariin niyang sinabi na ang batas (RA 9184) at ang Department Order na nagpapalakas sa three-strike policy ay naisagawa na noong 2015 [03:00:15], [03:02:21].

Ang paglilitis ay nagtapos sa pagtatanong: Kung matagal na ang three-strike policy, bakit noong 2022 lamang sumuko si Discaya? Ang tanong na ito ay nagpatindi sa hinala na ang pagbibigay ng pera ay hindi lamang dahil sa policy, kundi dahil sa pagbabago ng pamamalakad na nagpahirap sa kanyang negosyo, o mas malala, na ang kanyang testimonya ay bahagi lamang ng isang cover-up at story-making [02:20:05].

Ang Larawan ng Lagay: Sako-sakong Pera sa Lamesa

Ang isa sa pinakamatitinding visual evidence na inilabas sa pagdinig ay ang larawan ng sako-sakong cash, nakalatag sa isang lamesa [46:44].

Kinumpirma ni Mr. Alcantara, isang District Engineer ng DPWH mula pa noong 1994, na naroon siya nang makita ang bunton ng pera [47:31]. Kinumpirma niya na ang pera ay galing sa proyekto ng DPWH [53:31].

Ang nakagugulat: Ang pondo ng DPWH ay hindi binabayaran ng cash; ito ay idinedeposito sa account ng kontraktor (ELDAP) [48:16], [31:19]. Ang tanging paliwanag ni Discaya: Ang cash ay para sa “commitment” at hindi pambayad sa kontraktor [52:53]. Hindi man direkta, ipinahihiwatig ng visual evidence na ito ang pinagmulan ng bilyong kickback na inilalaan para sa mga pulitiko at matataas na opisyal. Ang isang DPWH engineer na matagal na sa serbisyo ay piniling maging bingi at bulag sa harap ng graft and corruption [48:54], [51:20].

Sino ang ‘Pinaka-Guilty’?

Sa pagtatapos ng pagdinig, binalikan ni Congressman Santos ang pinakamahalagang kwalipikasyon para maging State Witness: Hindi dapat ikaw ang most guilty [59:16].

Paano titingnan si Discaya? Siya ba ang pinaka-guilty, o ang biktima lang ng isang bulok na sistema?

Idinepensa ni Discaya ang kanyang sarili sa paggigiit na hindi siya ang most guilty dahil:

Wala siyang ghost project [59:47].

Napilitan lamang siyang magbigay para hindi ma-terminate ang proyekto at makakolekta [01:00:04].

Ang kanyang pag-amin ay nagbigay ng bintana sa korapsyon sa DPWH, naglantad ng mga pangalan ng pulitiko, at nagpakita kung paanong ang yaman ng bayan ay nagiging pribadong pondo. Ngunit ang pagdududa sa kanyang motibo, ang kawalan ng sapat na corroboration (tulad ng telephone records at signature sa ledger) [56:04], at ang kalituhan sa kanyang mga salaysay ay nag-iwan ng malaking hamon sa mga awtoridad.

Ang bilyong pisong kita, ang sako-sakong salapi, at ang desperadong pag-amin ay nagpapalabas ng isang malaking katotohanan: Ang korapsyon ay hindi lamang isang indibidwal na pagkakasala, kundi isang institusyonal na sistema na kailangang buwagin. Ang isyu ay hindi kung si Mr. Discaya ay maliligtas sa kaso, kundi kung ang sambayanang Pilipino ay maililigtas mula sa mga opisyal na patuloy na nanggagatas sa kaban ng bayan. Ito ang mas malaking laban, at ang judicial affidavit ni Discaya ay simula pa lamang.

Full video: