P17K SAHOD, FERRARI, AT ANG HARI NG LEGALIDAD: Ang Nakakagulat na Web ng POGO, Duterte EO 13, at ang Nagngangalit na Paggisa sa Kamara!

Sa loob ng mga bulwagan ng Kamara de Representantes, kung saan inaasahan ang matinding pagtatalo at seryosong pagdinig, isang eksena ang umukit sa kamalayan ng publiko—isang serye ng nakakagulat na pagbubunyag na tila hindi na tungkol sa simpleng regulasyon ng sugal, kundi tungkol sa isang malalim at mapanganib na web ng kapangyarihan, legalidad, panloloko, at pambansang seguridad. Ang paggisa kay dating Presidential Spokesperson Harry Roque at ang pagtalakay sa mga isyu kaugnay ng kontrobersiyal na Philippine Offshore Gaming Operators (POGO), partikular ang Lucky South 99, ay nagbigay-liwanag sa mga madidilim na sulok ng operasyon na ngayon ay sentro ng mga pagdududa.

Mula sa pag-uusisa sa tungkulin ni Roque sa ilalim ng nakaraang administrasyon, hanggang sa mistulang nobelang tagpo ng isang empleyadong may P17,000 lang na sahod ngunit nakitang nagmamaneho ng pulang Ferrari, at sa huli, ang pag-uugnay sa POGO sa mas malaking matrix ng krimen, ang pagdinig na ito ay nagpapakita ng isang sistemang nababalot sa anomalya at kalabuan ng batas.

Ang Pag-uukilkil sa Tungkulin ng Tagapagsalita

Si Harry Roque, isang kilalang lawyer at propesor ng international law, ay humarap sa matinding pagtatanong. Ang sentro ng usapin ay ang kanyang papel bilang tagapagsalita ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Tinanong siya kung mayroon siyang kapangyarihan o tungkuling kumontra o itama ang mga desisyong maituturing na “mali” o “nagkakamali” ng kanyang punong-guro [00:39].

Tahasan niyang sinagot na ang kaniyang tungkulin ay magsalita lamang para sa Pangulo at hindi ang “mag-countermand” o magtama sa mga desisyon nito [00:55]. Bilang isang position of trust and confidence [02:15], tanging ang Pangulo ang may kapangyarihang magtanggal sa kaniya kapag nawala na ang tiwala [02:51]. Gayunpaman, pinalawig pa ng mga mambabatas ang usapin sa kaniyang legal expertise. Bilang isang International Law professor na may higit 20 taong karanasan [03:33], bakit hindi niya ginamit ang kaniyang kaalaman para kusang itama ang Pangulo [04:48]? Ipinaliwanag ni Roque na hindi siya nagboboluntaryo ng opinyon maliban na lamang kung siya ay specifically tatanungin. Ang pagtangging magbigay ng legal opinion sa mga isyung hindi direktang within his function ay nagpakita ng isang seryosong limitasyon sa kaniyang papel, o di kaya’y isang maingat na pag-iwas sa political entanglement ng legal na pananagutan.

Ang pag-uukilkil na ito ay hindi lang personal kay Roque; ito ay nagpapakita ng isyu sa pagitan ng personal na konsensiya ng isang abogado at ng kaniyang propesyonal na obligasyon sa isang pinuno ng pamahalaan. Ang kanyang tugon ay nagturo sa mga legal counsel ng Malacañang bilang proper channel [06:31], ngunit nanatiling nakabitin sa hangin ang tanong kung ang isang legal na eksperto sa ganoong posisyon ay walang moral o propesyonal na obligasyong magbigay ng unsolicited na legal na payo para sa kapakanan ng bansa.

Ang Legal na Bagyo: Executive Order 13 at ang Paglabag sa Batas

Ang pinakamatinding legal na argumento na tinalakay sa pagdinig ay umiikot sa Executive Order 13 (EO 13), na inisyu ni dating Pangulong Duterte. Mariing iginiit ni Congresswoman Jinky Luistro na ang EO 13 ay lumampas sa kapangyarihan ng Ehekutibo at umangkin sa kapangyarihang maglabas ng batas, na eksklusibong pag-aari ng Kongreso [01:03:57].

Ang butil ng kanyang argumento ay matatagpuan sa pagpapakilala ng Executive Order sa terminong “online gaming” [05:55]. Aniya, ang orihinal na batas na nagbigay-buhay sa PAGCOR (PD 1869 at RA 9487) ay hindi nagbigay ng kapangyarihan na mag-regulate ng online gaming. Sa paglalabas ng EO 13 na nagbigay ng clarification on online gambling [01:13:04] at nagbigay ng oversight function sa Office of the President [01:13:18], si Luistro ay naniniwala na ang Ehekutibo ay naglehislated, nag-amend, at nag-repeal ng batas, na mariing lumalabag sa fundamental na prinsipyo ng separation of powers [01:15:08].

Bagama’t inamin ni Roque na hindi siya familiar sa detalye ng EO 13 [01:06:31], na binanggit niya na hindi ito within his expertise, nagbigay siya ng candid opinion [01:10:05] batay sa kaniyang kaalaman sa batas. Aniya, ang mga executive issuance at legislative enactments ay palaging ipinapalagay na constitutional maliban na lamang kung ito ay mapatunayang labag sa Korte [01:11:05]. Ito ay isang matibay na posisyong legal—ang presumption of constitutionality—ngunit hindi nito tinugunan ang pampulitikang implikasyon ng pagpapalawak ng kapangyarihan ng Ehekutibo.

Ang kasalukuyang PAGCOR Chairman naman ay nagsabing ang EO 13 ang real basis ng pag-regulate sa buong online gaming industry [01:17:19], lalo na’t umusbong ang e-gaming sa panahon ng pandemya [01:18:23]. Sa madaling salita, ang status quo ay umaasa sa isang executive order na pinaniniwalaan ng mga mambabatas na ultra vires o labag sa batas [01:23:19]. Kung magpapatuloy ang sitwasyong ito, mananatiling nasa balag ng alanganin ang legalidad ng operasyon ng POGO sa Pilipinas, na kailangang tugunan sa pamamagitan ng bagong batas na maglalatag ng malinaw na demarcation ng kapangyarihan.

Ang Ferrari at ang Empleyado na May P17K na Sahod

Sa gitna ng mga legal at pulitikal na diskurso, isang nakakabiglang pagbubunyag ang nagdala ng emosyonal na impact sa pagdinig. Si Ronalyn Buñag, isang resource speaker na nagtrabaho sa Lucky South 99, ay ginisa hinggil sa kanyang personal na pamumuhay. Sa kanyang testimonya, inilahad niya na ang kanyang buwanang sahod ay umaabot lamang sa P17,000 [32:06].

Subalit, nagulat ang komite nang ipakita ang isang video [33:41] na nagpapakita sa kaniya na nagmamaneho ng isang mamahaling pulang Ferrari! Agad itong kinuwestiyon ng mga mambabatas, dahil malinaw na hindi kayang bilhin ng kanyang suweldo ang ganoong karangyaan. Si Buñag, na nagpakilalang single mom, ay inaming siya ang nagmamaneho ng sasakyan, ngunit aniya, pag-aari ito ng kaniyang kaibigan na si Roberto Cruz [38:50].

Ang kaganapang ito ay nagbigay-diin sa lalim ng anomaliya sa loob ng operasyon ng POGO. Paanong ang isang simpleng empleyado, na may napakaliit na sahod kumpara sa halaga ng kaniyang di-umano’y lifestyle, ay nakakabit sa mga mamahaling bagay? Kung totoo man na kaibigan niya si Roberto Cruz, ano ang papel ni Cruz sa POGO, at bakit niya ipinahiram ang ganoong klase ng sasakyan? Ang sitwasyong ito ay nagpapahiwatig ng posibleng money laundering o iba pang ilegal na gawain na ginagamit ang mga front na empleyado upang itago ang pinagmulan ng kayamanan. Ang pagpapakita ng video ay nagbigay ng isang malinaw at visceral na larawan ng korapsyon na hindi na matatakasan ng mga technicality ng batas.

Ang Mangkukulam ng Identidad: Biktima ng Pandaraya

Bukod sa isyu ng Ferrari, may iba pang mga resource speaker na nagbigay ng testimonya tungkol sa identity theft. Sina Julian Linang at Edwin Ang, na lumabas sa mga dokumento bilang mga incorporator at officer ng Lucky South 99 [42:14], ay mariing sinabing ninakaw ang kanilang mga pagkakakilanlan.

Si Edwin Ang, isang compliance officer sa isang fireworks company [46:06], ay nagkuwento kung paano niya nakilala ang isang Dan de Cruz, na nag-alok sa kaniya ng P1.5 milyong piso [49:12] upang gamitin ang kaniyang pangalan sa mga papeles ng korporasyon [48:00]. Bagama’t tumanggi umano siya, nagulat na lamang siya nang makita ang kaniyang pangalan at larawan sa mga dokumento na isinumite sa PAGCOR [47:38]. Ayon kay Linang, agad silang naghain ng kaso [43:44].

Ang ganitong modus operandi ay nagpapakita na ang mga POGO ay gumagamit ng mga dummy o inosenteng tao upang itago ang tunay na mga operator at financier ng kanilang mga negosyo. Ang identity theft ay nagiging instrument upang makatakas sa accountability at maiwasan ang pananagutan sa batas. Dahil dito, ang legal counsel ng Kamara ay nagrekomenda na ituloy ang mga kaso laban sa mga nakalista sa paper bilang incorporators at officers, na binibigyan sila ng pagkakataong patunayan ang kanilang innocence sa harap ng mga piskal [45:09].

Ang Malalim na Koneksyon: POGO, Droga, at si Alice Guo

Ang huling layer ng kontrobersiya ay lumabas nang magbahagi ng impormasyon si PDEA Director General Lasso [01:03:29]. Nagpakita siya ng isang diagram o matrix na nag-uugnay sa POGO sa mas malaking network ng krimen. Ayon kay Lasso, nakita nila ang ugnayan sa pagitan ng kapatid ni Michael Yang, si Hong Jiang/Yang Kung Zhang, na incorporator ng FW Group of Companies at POGO Estate Group Corporation [01:05:00].

Ang nakakakilabot na koneksyon ay lumabas nang isiwalat na ang Bauwo Land Development Incorporated—kung saan incorporator si Mayor Alice Guo [01:05:22]—ay nakatanggap ng pera mula sa joint account ng kapatid ni Yang. Ang pondong ito ay di-umano’y ginamit upang bankroll ang Hong Shang Gaming Technology, ang tagapagtayo ng POGO complex sa Bamban na ni-raid noong Marso [01:05:47].

Bagama’t inamin ni Lasso na hindi ito galing sa sarili nilang imbestigasyon kundi collated lamang mula sa mga pagdinig sa Senado at Kongreso [01:05:55], ang impormasyong ito ay sapat upang patunayan na ang isyu ng POGO ay hindi lamang tungkol sa isang kumpanya o isang lungsod; ito ay konektado sa isang national network na sumasabit sa droga, money laundering, at mga prominenteng pulitiko at personalidad.

Ang pagdinig sa Kamara ay nagbigay ng crescendo ng mga pagbubunyag na nagpapakita ng kabalintunaan sa ilalim ng POGO industry. Mula sa legal na pagdududa sa Executive Order, sa ethically compromised na posisyon ng mga opisyal, sa mga shocking na lifestyle ng mga empleyado, at sa paggamit ng identity theft para sa panloloko, ang lahat ng ito ay nagtuturo sa isang krisis sa governance at accountability. Ang Kongreso ay may malaking responsibilidad na hindi lamang magtanong kundi magbigay ng solusyon. Kailangan ng malinaw at matibay na batas na magtatanggal sa grey area na sinasamantala ng mga criminal elements at magtitiyak na ang sinumang sangkot sa ganitong uri ng pandaraya at korapsyon ay mananagot sa batas, anuman ang kanilang posisyon o koneksyon. Ito ang sandali ng paglilinis, at ang taumbayan ay naghihintay ng kongkretong aksyon.

Full video: