PAGKUKUNWARI AT PAGTATAGO: ANG DRAMATIKONG PAGSISIWALAT SA HULING KABANATA NG POGO INVESTIGATION SA KONGRESO

Sa isang sesyon ng pagdinig sa Kongreso na umabot hanggang sa madaling-araw, ang mga mambabatas ay naglatag ng katotohanan na mas matindi pa sa anumang teleserye. Sa gitna ng naglalabasang alegasyon ng korupsyon, extrajudicial killings (EJK), at ang nakakabagabag na operasyon ng Philippine Offshore Gaming Operators (POGO), dalawang pangalan ang nanatiling sentro ng usap-usapan: si Mayor Alice Guo at ang Chinese national na si Tony Yang. Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbunyag ng koneksyon sa kriminalidad at mga dayuhang may undesirable na status, kundi nagbigay din ng babala sa pambansang seguridad at integridad ng sistema ng batas. Ang mga nakakagulat na pangyayari, lalo na ang dramatic na pagkahuli kay Tony Yang sa akto ng panloloko, ay nagpapatunay na ang reckoning o pagbabayad ay nagsimula na.

Ang Pag-aaral sa Web ni Alice Guo

Ang pagdinig ay nagsimula sa patuloy na paggalugad sa mga koneksyon ni Mayor Alice Guo ng Bamban, Tarlac. Tila lalong sumisikip ang hawla kay Guo habang inilalatag ng mga mambabatas ang kanyang mga relasyon sa mga personalidad na may kaugnayan sa mga operasyon ng POGO.

Kinumpirma ni Guo na kilala niya si Mayor Cholo Violago ng San Rafael, Bulacan, bagama’t hindi raw sila personal na magkakilala sa simula [01:44]. Higit pa rito, nabunyag ang koneksyon kay JP Samson, isang pangalan na matagal na raw niyang kakilala [04:24]. Sa pagtatanong, inamin ni Guo na si Samson ay hindi niya business partner ngunit may kinalaman sila sa “commission po ng mga cars po before” [03:33]. Ang pagbanggit sa mga “car commission” ay nagpapatindi ng tanong kung ano ba talaga ang likod ng mga transaksyong ito, lalo na’t konektado ang mga pangalan sa isang mayor na naiulat na may posibleng POGO hub sa kanyang lugar [01:57].

Mas lalo pang umigting ang pagtatanong nang lumabas ang pangalan ni General Bong Karamat. Inamin ni Guo na nakilala niya ang Heneral sa pamamagitan ng asawa nito, si Mayor Maya [04:03]. Ang mga ugnayang ito—sa mga pulitiko, sa mga indibidwal na may transaksyon sa “commission,” at sa mga opisyal ng militar—ay nagpinta ng isang malinaw na larawan ng isang network na maaaring sumasakop sa iba’t ibang sektor ng lipunan. Ang mga mambabatas ay nagkasundo na imbitahan sina Mayor Cholo Violago at JP Samson para sa “Season Two” ng kanilang pagdinig, isang patunay na malayo pa sa katapusan ang paghahanap sa buong katotohanan [04:33].

Ang Lihim ni Tony Yang: Nahuli sa Panloloko

Kung ang kaso ni Alice Guo ay nakatuon sa kanyang mga koneksyon, ang pagdinig kay Tony Yang ay nagbigay ng isang shocking na twist na nagpahirap sa pagtitiwala ng publiko.

Sa simula pa lamang, gumamit si Yang ng interpreter, na tila nagpapahiwatig na hindi niya lubos na nauunawaan ang wikang Filipino [05:09]. Sinubukan niyang ipaliwanag na ang kanyang tagumpay sa negosyo sa Pilipinas ay bunga ng “hard work, perseverance and integrity” [05:59]. Gayunpaman, ito ang naging sentro ng mainit na pagtatanong: Bakit pinili niyang magnegosyo sa Pilipinas at hindi sa China, kung saan maaari rin siyang maging masipag at matapat? [08:12].

Dito nagsimulang lumabas ang mga butas sa kanyang depensa. Matapos magpaliwanag sa Chinese (sa pamamagitan ni Alice Guo at ng interpreter) na “Nakasanayan na daw po niya daw po dito sa atin sa Pilipinas” [09:07], ang tanong ng Kongresista ay naging matindi: “sapagkat di sa Pilipinas nabibili niya ang ibang opisyal dito ng pera” [11:06].

At dito naganap ang moment of truth na naglantad ng kanyang panloloko. Nang tanungin si Yang tungkol sa kanyang kaso sa China, nag-deny siya na walang kaso. Ngunit biglang napansin ng mambabatas: “kita niyo nahuli natin magtagalog to nakakaintindi” [11:35]. Ang dayuhang nagkunwaring nangangailangan ng interpreter ay biglang umamin: “Yeah Sometimes I understand Sometimes I don’t Sometimes I can express” [11:47].

Ang pagkahuli sa akto ng panloloko ay nag-udyok sa isang firestorm ng galit at pagdududa. Ang mga mambabatas ay nagalit, na nagsasabing: “niloloko mo kaming mga Pilipino!” [12:47]. Ang pagkunwari ni Tony Yang ay hindi lamang isang pagtatangka na umiwas sa tanong; ito ay nagbigay-diin sa matinding posibilidad na siya ay may tinatago at sadyang iniiwasan ang pananagutan sa ilalim ng pretense ng language barrier.

Ang Undesirable Alien at ang Multibillion-Peso na Lihim

Ang mga alegasyon laban kay Tony Yang ay hindi lamang nagtapos sa kanyang panloloko sa wika. Inihayag ng mambabatas na si Yang ay may kaso ng immigration law misrepresentation at itinuturing na “undesirable alien for 25 years” [12:37].

“Imagine you have been an undesirable alien for 25 years But you are able to put up a big business in this country niloloko mo kaming mga Pilipino,” ang matinding pahayag na nagpapakita ng kalungkutan at galit [12:47]. Ang 25 taon na pananatili niya sa bansa habang may undesirable status at ang kakayahan niyang magtayo ng isang imperyo ay nagpapatunay sa lalim ng korupsyon at ang weakness ng implementasyon ng batas sa Pilipinas. Ang panawagan na kumpiskahin ang kanyang yaman at pauwiin siya sa China ay sumasalamin sa lumalaking frustration ng mga mambabatas sa tila kawalan ng solusyon at pananagutan [14:05].

Lalo pang nag-init ang pagdinig sa isyu ng money laundering at ang POGO funds. Nagtanong si Senior Deputy Speaker Don Gonzalez kung paano nakakalusot ang multibillion-peso na POGO money (Chinese New Yuan o CNY) sa Pilipinas at nako-convert sa piso nang hindi dumadaan sa tamang channels ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) o sa banking system [26:25].

“Papaano na-convert yung Chinese na pera sa pesos Sino ang representante ng mga Chinese ng pera?” ang core ng tanong ni Gonzalez, na nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng underground financial network [27:49]. Muli, nagkunwari si Tony Yang na wala siyang alam, na nag-udyok kay Gonzalez na magbigay ng matinding akusasyon: “Hwag mong pal [palusutin] yan si Mr Tony yang the kukunwaring walang alam pero napakaraming alam niyan… Alam niya lahat yan kung papaano nangyari ito alam niya lahat yan” [30:22].

Ang pagdidiin sa koneksyon ni Tony Yang sa mga personalidad tulad nina Michael Yang (kapatid) at Alan Lim ay nagpapahiwatig na siya ang nasa sentro ng financial pipeline na nagdadala ng dirty money sa bansa, na nagbibigay-daan sa pagbili ng mga ari-arian at pagtatayo ng malalaking gusali sa iba’t ibang lugar [30:58].

Ang Panawagan para sa Pagbabago at ang Susunod na Kabanata

Sa pagtatapos ng pagdinig, nagbigay ng mga stirring na panawagan para sa legislative reform ang mga mambabatas. Ang mga pahayag ay hindi lamang tumutukoy sa POGO kundi pati na rin sa mas malawak na isyu ng kawalan ng hustisya sa bansa.

Inilarawan ng isang kongresista ang narrative ng mga witness bilang “a troubling reality where little value is placed on Human life” [14:39]. Ang mga mungkahi ay kinabibilangan ng:

Pagpasa ng batas na magde-define sa EJK na ginawa ng sinumang public officer bilang isang krimen, na may parusang life imprisonment [16:10].

Pagbibigay ng reparation at compensation sa mga biktima ng EJK, tortyur, at iba pang paglabag sa karapatang pantao [18:01].

Pagpapalakas sa Commission on Human Rights (CHR) at pagbibigay dito ng full authority na kumilos, fiscal autonomy, at kapangyarihang mag-isyu ng injunctive relief [18:56].

Pagre-review sa Republic Act 8551 (PNP Reform Act) at ang operational guidelines nito upang matugunan ang mga abuso [20:25].

Ang pagdinig ay nagtapos sa mga admin matters, kabilang ang pagpapasya sa mga motion at contempt orders. Ang huling development na nagdulot ng satisfaction sa ilang mambabatas ay ang pag-amend sa detention order ni Tony Yang. Sa halip na ikulong sa Quezon City Jail, isinulong ang motion na pigilan siya sa mga premises ng Philippine Air Force (PAF) [49:11].

Ang pagtatapos ng sesyon na ito ay nagbigay ng isang malinaw na mensahe: ang laban sa korupsyon at panloloko ay nagpapatuloy. Ang mga natuklasan kina Alice Guo at Tony Yang, lalo na ang exposé sa paggamit ng wika at ang katanungan sa illegal money flow, ay nagsisilbing warning sa lahat ng umaabuso sa kabaitan ng bansa. Ang Kongreso ay determinado na ituloy ang kanilang “teleserye” sa “Season Two,” na nagpapangako ng mas maraming pagbubunyag at, sa huli, ang inaasahang pagkamit ng katarungan. Ang rule of law ang pundasyon ng karapatan, at kung may culture of impunity, walang rule of law ang mananaig [22:45]. Ang laban ay magpapatuloy, at ang sambayanang Pilipino ay nakatutok, naghihintay sa bawat kabanata ng katotohanan.

Full video: