Luha at Lihim: Jimmy Guban, Nagbunyag ng Banta sa Buhay at Inilantad ang “Davao Mafia” sa Gitna ng Bilyong Pisong Droga at Planong “Save the Queen”

Sa isang iglap ng emosyon na bumalot sa bulwagan ng pagdinig, muling humarap sa komite ng Kamara de Representantes ang dating opisyal ng intelligence ng Bureau of Customs (BOC) na si Jimmy Guban, hindi para magbigay ng karaniwang testimonya, kundi para magluwal ng mga lihim na matagal nang ikinubli sa ilalim ng takot at karahasan. Ang kanyang pag-iyak—isang halo ng galit at tuwa—ay nagbigay-diin sa bigat ng kanyang mga salita: ang pag-iral ng isang sindikato na tinawag niyang “Davao Mafia,” na umano’y nasa likod ng serye ng extrajudicial killings (EJKs) at ng pambansang banta sa seguridad.

Ang dramatikong eksena ay naganap sa pagpapatuloy ng ika-sampung public hearing ng House Quad Committee, na nakatuon sa mga nasawi sa EJKs. Ngunit mabilis na umikot ang sentro ng pagdinig sa mga paratang na nag-uugnay sa iligal na droga, pulitika, at mga pinakamakapangyarihang personalidad sa bansa.

Ang Pagbuhos ng Luha at ang “Davao Mafia”

Emosyonal na isiniwalat ni Guban ang kanyang pagkadama ng galit at kasabay na tuwa nang makita niyang buhay pa ang kasamahan niyang si dating police Colonel Eduardo Acierto. “Galit po at tuwa dahil kaming dalawa pareho pang buhay,” ani Guban, na ang tinig ay puno ng bigat [14:23]. Ang kanyang emosyon ay nakaugat sa katotohanang marami sa kanilang mga kasamahan sa Customs at Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) ang di-umano’y pinatay ng sindikato—isang trahedya na patuloy na nagpapahirap sa kanyang kalooban [14:50].

Direkta niyang idiniin ang “Davao Mafia” bilang utak sa likod ng kanilang pagkakabagsak at sa EJKs. Para kay Guban, hindi lang sila biktima ng paninira, kundi biktima ng isang malawak na network ng kriminal na ang ambisyon ay umaabot hanggang sa pinakamataas na posisyon ng gobyerno. Ang layunin, ayon sa kanya, ay: “Save the Queen in order to become the next president” [01:28, 04:04]. Ito ay isang makapangyarihang pahayag na nag-uugnay ng karahasan at iligal na droga sa isang pampulitikang agenda na pinaniniwalaang tumutukoy sa kaanak ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ang Banta sa Senate Detention Room

Isa sa pinakamatingkad at nakakagulat na bahagi ng testimonya ni Guban ay ang pagbubunyag niya ng direktang banta sa kanyang buhay at ng kanyang pamilya habang siya ay nakakulong sa Senado. Inilahad niya na binisita siya ni Paul Gutierrez—na noon ay Executive Director ng Presidential Task Force on Media Security at itinuturing na staff ni Benny Antiporda—sa kanyang detention room, kasama ang isang empleyado ng Blue Ribbon Committee [26:03, 36:53].

Ang mensahe ni Gutierrez, ayon kay Guban, ay isang malinaw na pagbabanta: “Hwag na Hwag mong banggitin ang mga pangalan nila Pulong [Duterte], Michael Young, at Mans Carpio… Alam naman namin kung saan ka nakatira, ang pamilya mo, alam din namin na nasa Makati ang anak mong lahat” [26:20]. Dagdag pa ni Guban, binalaan din umano siya na mapapadali ang pagpatay sa kanya at sa kanyang pamilya kung ililipat siya sa Pasay City Jail—isang malinaw na indikasyon na ang banta ay may kinalaman sa kapangyarihan at impluwensiya sa labas ng Senado [36:43].

Ang paratang na ito ay nagdulot ng matinding tensyon sa pagdinig. Hinarap ng komite si Gutierrez, na nagbigay ng kanyang sariling bersyon ng pangyayari.

Ang Hindi Kapani-paniwalang Pagdadahilan

Bagamat inamin ni Paul Gutierrez na bumisita siya kay Guban sa detention room [28:16], mariin niyang itinanggi ang paratang na siya ay nagbanta. Ang kanyang pagpapaliwanag sa komite ay nakita ng mga mambabatas bilang malabo at hindi makatwiran.

Una, sinabi ni Gutierrez na ang kanyang pagbisita ay dahil sa “curiosity” at upang tingnan ang kalagayan ng kalusugan ni Guban, na sa mga oras na iyon ay sinasabing may sakit. Ngunit, mariing kinuwestiyon ng mga kongresista ang kanyang motibo: “Ikaw ba ang doktor ng Senado? Bakit sasabihin mo doon na you wanted to see the health condition ni Mr. Guban?” [29:07, 30:36].

Pangalawa, inamin din ni Gutierrez na nagtangka siyang makakuha ng “exclusive interview” dahil “masarap ang istorya” at “particular po yung ibang kumbaga po eh… yung kaso kasi masarap pong sundan eh” [54:05, 51:38]. Ngunit, lalo pang lumaki ang pagdududa nang umamin si Gutierrez na hindi niya regular na ginagawa ang pagbisita sa mga detainee, at si Guban lamang ang kanyang binisita sa loob ng maraming taon niyang pagko-cover sa Senado [01:03:52, 01:04:05].

“Kung hindi siya regular practice, bakit parang napaka-special naman… bakit sa lahat ng mga tao na nandoon na nakukulong in contempt, kay Mr. Guban mo lang po na ginawa ‘yun?” tanong ng isang mambabatas, na nagpapatunay na ang dahilan ni Gutierrez ay may mas malalim na pinanggagalingan [49:20].

Ang hinala ng komite ay nanatiling matibay: ang pagbisita ay may intensyon na patahimikin si Guban [34:50]. Samantala, ang isa pang akusado, si Benny Antiporda, ay mariing itinanggi ang lahat ng kaalaman at koneksyon sa mga pangalan na binanggit ni Guban, at maging ang pagtawag sa dating customs officer [37:58].

Ang Pamilya at ang “Narcotics Family”

Ang mga paratang ni Guban ay nag-uugat sa kontrobersyal na P6.4 bilyong magnetic lifters shabu shipment noong 2018. Sa kanyang testimonya, muling idinawit ni Guban ang mga pangalan nina Davao City Rep. Paolo Duterte, Atty. Manases Carpio (asawa ni Vice President Sara Duterte), at Michael Yang, bilang mga kasangkot umano sa pagpupuslit ng iligal na droga [04:52].

Ang mga personalidad na ito, ayon kay Guban, ay bahagi ng isang “narcotics family” na nagnanais maging malinis ang pangalan upang maisakatuparan ang planong pulitikal [03:13, 09:40]. Ang pagdalo ni Guban at ang kanyang emosyonal na pagbubunyag ay nagbigay ng bagong mukha sa mga kasong may kinalaman sa droga noong nakaraang administrasyon, na nagpapakita ng hindi lamang kriminalidad, kundi isang sistematikong pagmamanipula na may kasamang malawakang proteksyon.

Ang Kapalit ng Katotohanan

Sa dulo ng kanyang salaysay, ibinahagi ni Guban ang isang mapait na detalye na nagpapaliwanag kung bakit niya nasabi ang ilang bagay noon sa Senado at kung bakit tila nagkaroon ng pagkalito sa kanyang testimonya. Sa ilalim ng banta ng “Davao Mafia” at habang ang kanyang pamilya ay nasa peligro, inamin niya na “nagsakripisyo” siya:

“Kaya si Colonel Acierto ang naisip kong isakripisyo ang buhay para po kami lahat ligtas. Akala ko po lahat kaming maliligtas… Iyan po ang ginawa kong paraan. Nagsakripisyo kami during the Senate Hearing, Your Honor,” (00:22:17, 00:00:00)

Ang pahayag na ito—na isinakripisyo niya ang kasamahan upang maligtas ang kanyang pamilya—ay nagbibigay-diin sa matinding pressure at takot na kanyang dinanas. Ngunit ang muli nilang pagkikita ni Acierto sa pagdinig, kung saan nagkapalitan sila ng emosyonal na pagbati, ay nagpapakita na sa kabila ng lahat, nananatili ang kanilang samahan at ang kanilang laban para sa hustisya.

Ang testimonya ni Jimmy Guban ay hindi lamang isang pagbubunyag ng iligal na operasyon ng droga. Ito ay isang sumbat sa kalagayan ng hustisya sa bansa, isang kuwento ng personal na sakripisyo, at isang matapang na paghaharap sa mga sinasabing pinakamakapangyarihang puwersa na nagtatago sa likod ng pulitika. Sa pagpapatuloy ng imbestigasyon, nananatili ang tanong: sino ang “Queen” at kailan tuluyang mabubunyag ang buong istruktura ng “Davao Mafia” na nag-uugnay sa mga patayan, droga, at pag-aambisyon sa kapangyarihan? Ang mga salita ni Guban, na binalutan ng luha at takot, ay nag-iwan ng isang malaking hamon sa mga awtoridad at sa taumbayan: ang katotohanan ay lumalabas, ngunit ang banta sa buhay ay nananatili.

Full video: