KABALINTUNAAN SA POGO: MGA FILIPINO ‘FRONT,’ BILYONARYONG TSINO, AT ANG ‘BIG BOSS’ NA 19-ANYOS, NABISTO SA KONGRESO!

Isang Serye ng Pagkakakilanlan at Pagtanggi: Ang Nakagigimbal na Paggamit ng ‘Dummies’ sa POGONG Sumira sa Ating Bansa

[I-edit ang Pangalan ng Lungsod, Petsa] – Ang Pilipinas ay muling nayanig sa gitna ng isang imbestigasyon sa Kamara na naglantad sa masalimuot at nakakagulat na sistema ng mga dummy corporation sa likod ng industriya ng POGO (Philippine Offshore Gaming Operator). Sa pusod ng isyu ay ang Lucky South 99, kung saan ang mga pangalan ng Pilipino ay ginamit bilang front upang itago ang totoong may-ari at ang daloy ng bilyon-bilyong pisong salapi ng mga dayuhan. Ang testimonya nina Stephanie Mascareñas, Ronaly Baterna, at maging ang pagkakabunyag kay Cassandra Lee Ong—ang diumano’y big boss na isa lang palang personal translator—ay nagpinta ng isang larawan ng pagpapabaya, pananamantala, at corporate exploitation na humihingi ng katarungan.

Ang Big Boss na Nakatira sa Iisang Bahay

Ang pinakamalaking rebelasyon sa pagdinig ay umiikot kay Cassandra Lee Ong. Sa pambungad ng komite, inanunsyo ang pagkakadala kay Ong sa Bureau of Immigration (BI) para sa processing, isang indikasyon ng tindi ng isyu. Subalit, habang siya ay itinuturing na sentro ng kontrobersya, ang testimonya ni Stephanie Mascareñas ay nagbunyag ng mas malalim na katotohanan: si Ong, na tinukoy ni Mascareñas bilang big boss o ang taong may kontrol sa Lucky South 99 [22:42], ay hindi pala ang tunay na pinuno.

Ibinunyag ni Mascareñas na si Ong ay personal translator lamang ni Mr. Duan Ren Wu [37:39]—isang Chinese/Taiwanese national na siyang tunay na pinagmulan ng kapital. Mas nakakakilabot pa, kinumpirma ni Mascareñas na si Mr. Wu at Cassandra Lee Ong ay magkasama sa bahay [37:28]. Ang 19-anyos na babae, na dapat sana’y may malaking papel bilang “may-ari,” ay isa lang pala sa mga tauhan ng dayuhan, na ang tanging silbi ay maging tulay sa wika at, higit sa lahat, maging figurehead o “mukha” ng korporasyon upang umayon sa batas na nagre-require ng lokal na representasyon.

Ang paggamit sa pangalan ni Ong, isang Pilipina, ay lantarang ebidensya ng pagbaluktot sa batas. Sa mga POGO na ito, ang malaking halaga ng salapi at kapangyarihan ay nagmumula sa mga dayuhan tulad ni Mr. Wu, na nagbayad ng milyun-milyong paid-up capital [03:48]—na sa kasong ito ay may P9 milyon [04:23]—ngunit kailangan nilang gumamit ng mga lokal na pangalan upang makakuha ng lisensya at maging legal sa Pilipinas. Ang kaso ni Ong ay isang trahedya at insulto: ginamit ang pagiging Pilipino niya upang itago ang isang operasyong kontrolado ng dayuhan.

Ang Kalbaryo ng mga ‘Dummies’: Ronaly Baterna at Stephanie Mascareñas

Kung si Cassandra Lee Ong ang big boss na translator, sina Ronaly Baterna at Stephanie Mascareñas naman ang mga Pilipinong inilagay sa korporasyon bilang mga opisyal. Pareho silang nagbigay ng mga testimonya na nagpakita ng malalim na kawalan ng kaalaman at kontrol sa operasyon na sila mismo ang pinuno sa papel.

Si Ronaly Baterna, ang Corporate Secretary ng Lucky South 99 [06:23], ay umamin na pinipirmahan lamang niya ang mga papel [07:21] nang walang ganap na pag-unawa sa nilalaman ng mga ito. Ikinaila niya na alam niya na ang Lucky South 99 ay isang POGO [05:32] sa simula, at nalaman lamang niya ito makalipas ang dalawa hanggang tatlong buwan [05:57]. Ang pag-amin na ito ay nagpapakita kung gaano kadaling gamitin ang mga Pilipino bilang dummy, umaasa lamang sa kanilang tiwala o professional obligation upang lagdaan ang mga dokumentong hindi nila lubos na nauunawaan. Ang isyung ito ay nagpapakita ng isang nakaka-awang sitwasyon: ang mga Pilipino ang nasa frontline ng legal na pananagutan, samantalang ang mga dayuhan ang nasa backroom at humahawak sa kapangyarihan.

Katulad ni Baterna, si Stephanie Mascareñas, na naging HR Manager at Presidente ng WWI Corporation [15:15] (sublessor ng Lucky South 99), ay umamin na ang kaniyang pangalan ay ginamit [02:16]. Bagamat siya ang nag-suggest na i-register ang Lucky South 99 [00:47] at ginawa siyang presidente, wala umano siyang bank account na konektado sa kumpanya dahil ayaw ni Mr. Wu [15:37]. Pinagtapat din niya na siya ay direct hired lamang ni Mr. Wu [38:35] at ipinangako lamang ng share o bahagi [16:53]. Ang kaniyang emosyonal na pag-amin na ‘kinuhanan lang po kasi yung pangalan ko… kinuhanan lang po ako ng ID’ [23:03] ay nakapangingilabot. Sila ay mere tools lamang, walang control sa pinansyal, at ang kanilang pagkakakilanlan ay ginamit bilang pananggalang para sa operasyon ng dayuhan.

Ang Abogado at ang Notary Public Dilemma

Sa gitna ng mga pagkakasalungatan sa testimonya ng mga corporate officer, sumentro naman ang atensyon kay Attorney Jared Medina, ang abogado na humawak sa mga dokumento ng korporasyon. Si Baterna ang unang nagbanggit kay Medina bilang siyang gumawa at nagpapirma sa kaniya ng mga legal na papel [07:29], isang pag-aakusa na inulit niya sa pagdinig [09:09].

Sa simula, pilit na itinanggi ni Atty. Medina na siya ang gumawa ng lahat [08:55] ng mga dokumento, at ang kaniyang law office lamang ang may alam [08:46]. Ngunit, nang siya ay hinarap, umamin siya na may pagkakataong siya mismo ang nagpapirma kay Baterna [10:50]. Ang kaniyang pag-amin ay sinabayan ng depensa tungkol sa istrikto nilang proseso ng personal presence para sa notarization [11:32], bilang paraan umano upang hindi sila maipit bilang notaryo publiko [12:31].

Ang pagtatalong ito sa pagitan ni Baterna at Atty. Medina ay nagpapakita ng isang grey area sa legal na propesyon, kung saan ang mga legal na dokumento ay nagagawang i-rehistro at i-notarize sa kabila ng pag-amin ng signatory na hindi niya alam ang buong nilalaman. Ito ang butas sa sistema na ginagamit ng mga sindikato ng POGO: ang notary public ay ginagawang legal na pader upang gawing lehitimo ang mga transaksyon, kahit pa ang mga pumirma ay walang beneficial interest o ganap na kaalaman sa pinirmahan.

Hindi Lang POGO: Ang Malawak na Kalakaran ng Corporate Front

Hindi lamang sa POGO nagtatapos ang isyu ng corporate fronting at beneficial ownership. Sa pagdinig, lumabas din ang mga katanungan tungkol sa mga high-profile na personalidad na may mga ari-arian na nakarehistro sa korporasyon.

Tinanong si dating Presidential Spokesperson Harry Roque tungkol sa kaniyang bahay sa Baguio, na nakarehistro sa isang korporasyon [27:40]. Bagamat ang ari-arian ay nakapangalan sa korporasyon (PH2), si Roque ay umamin na sila ang beneficial owner [30:24] at may kontrol sa lahat [30:42]. Ang kaniyang misis ang pumirma sa lease contract [28:02], kahit na hindi niya maalala ang posisyon nito sa korporasyon [29:12], at umamin na walang business permit [29:40]. Ang kasong ito, kasama ang isyu ng P95-milyong investment sa First Bataan Holdings, ay nagpapakita na ang paggamit ng corporate shell upang itago ang tunay na may-ari at beneficial interest ay isang malawakang kalakaran sa bansa, sumasaklaw mula sa kontrobersyal na POGO hanggang sa mga real estate assets ng mga kilalang personalidad.

Hamon sa Pananagutan

Ang mga paglantad na ito sa Kamara ay hindi lamang tungkol sa Lucky South 99 o sa isang partikular na POGO, kundi tungkol sa structural integrity ng legal at korporasyong sistema ng Pilipinas. Ang mga testimonya nina Mascareñas at Baterna, kasama ang kalagayan ni Ong, ay nagpapakita ng pananamantala sa kahinaan ng mga lokal na batas, na nagpapahintulot sa mga dayuhan na makontrol ang bilyon-bilyong negosyo sa pamamagitan lamang ng paggamit ng mga Pilipinong dummy.

Sino ang pananagutan? Ang mga Pilipinong pumirma sa mga papel, na walang alam? Ang abogadong nag-notarize ng mga transaksyon, na supposedly nagpapatunay sa pagiging lehitimo ng mga ito? O ang mga dayuhang negosyante tulad ni Mr. Wu, na nag-oopera sa Pilipinas, ngunit nakatago sa likod ng mga mukha ng Pilipino?

Ang kasong ito ay isang malaking hamon sa mga tagapagpatupad ng batas at sa mga mambabatas na kailangan nang ayusin ang mga butas sa batas ng korporasyon at anti-dummy law. Hangga’t hindi nabibigyang linaw ang beneficial ownership at hindi nagkakaroon ng tunay na pananagutan, patuloy na magiging hotbed ang Pilipinas para sa mga iligal o shady na operasyon na ginagamit ang mga Pilipino bilang kanilang pananggalang. Kailangang matigil na ang kawalan ng pananagutan at pananamantala. Ang katarungan ay hindi makakamit kung ang big boss ay isang Pilipinong ginamit lang ang ID, habang ang tunay na may hawak ng bilyones ay malayang nakakatakas sa likod ng tabing ng isang dummy corporation.

Full video: