‘IMPOSSIBLE ORDER’ NG SENADO, KINUYOG! ATTY. LUISTRO, HANDANG IPAGLABAN ANG IMPEACHMENT NI VP SARA SA HARAP NG MATITINDING BALAKID

Sa gitna ng pinakamataas na tensyon sa pulitika ng bansa, nanindigan ang House Prosecution Panel, sa pangunguna ni Congresswoman Jinky Luistro, na itutuloy ang laban para sa impeachment case laban kay Bise Presidente Sara Duterte. Gayunpaman, ang laban ay hindi lamang umiikot sa mga akusasyon laban sa Bise Presidente, kundi maging sa mga procedural at legal na balakid na inihanda ng Senate Impeachment Court—mga hakbang na anila’y nagdudulot ng kalituhan at humahamon sa itinatadhana ng Konstitusyon.

Sa isang eksklusibong panayam, mariing binatikos ni Atty. Luistro ang ilang utos mula sa Impeachment Court, na nagtatanong kung ano ba talaga ang intensyon ng Senado: ang ituloy ang paglilitis o sadyang patagalin at hadlangan ito?

Ang Tense na Paghaharap: Kailangan ng Paliwanag

Ayon kay Congresswoman Luistro, kasama ang kaniyang mga kapwa-piskal, ginagawa nila ang lahat upang mapanatili ang “courtesy” at paggalang sa Impeachment Court. Ngunit hindi nila maiiwasang magtanong at humingi ng kaliwanagan sa ilang puntos na tila salungat sa mga nakasanayang proseso at patakaran.

1. Ang Pagpapabalik sa Articles of Impeachment:

Isa sa pangunahing kalituhan ng prosekusyon ay ang utos ng Senado na ibalik ang Articles of Impeachment sa Kamara at humingi ng sertipikasyon na sumunod sila sa mga itinakdang legal na rekisito ng Konstitusyon [01:26]. Iginiit ni Luistro na hindi niya nakikita ang dahilan kung bakit kinailangang isauli ang dokumento, gayong may sariling kopya naman ang House of Representatives [02:25].

Higit pa rito, ipinaliwanag niya na bago pa man mag-adjourn ang Kamara, nagpasa na ito ng resolusyon [10:54] na nagpapatunay ng kanilang pagsunod sa mga rekisito ng Konstitusyon, kasama na ang pagtiyak na hindi nila nilabag ang one-year prohibition rule [08:12], na tumutukoy sa paghahain ng higit sa isang impeachment complaint laban sa iisang opisyal sa loob ng isang taon. Ayon kay Luistro, ang opisyal na aksyon na ito ng Kamara ay sapat na upang “judicial notice” ang Senado sa kanilang pagsunod [12:33]. Kaya naman, ang pagpapabalik sa mga artikulo ay tila labis at hindi na kinakailangan.

2. Ang ‘Impossible Condition’: Garantiya para sa 20th Congress:

Ang ikalawang utos ang siyang pinakamariing binatikos ni Luistro, na tinawag niyang isang “impossible condition” [14:40]. Hiningi ng Senado ang kumpirmasyon kung itutuloy ba ng House Prosecution Panel ang kaso sa 20th Congress [02:35].

“Hindi pa umiiral ang 20th Congress,” mariing pahayag ni Luistro [14:40]. “Hindi kami makakasunod sa isang bagay na hindi pa umiiral. Katulad ito ng probisyon sa civil law na hindi ka maaaring sumunod sa isang impossible condition.”

Ang paghahanap ng garantiya para sa susunod na Kongreso ay nagdudulot ng malaking kalituhan, dahil hindi maaaring magsalita ang kasalukuyang House Prosecution Panel para sa mga miyembro ng Kongreso na uupo pa lamang. Ang tanong ay: bakit humihingi ang Impeachment Court ng isang kondisyon na imposibleng tuparin? Ang hakbang na ito ay tila naglalayong patagalin o, mas masahol pa, hadlangan ang pag-usad ng paglilitis sa hindi inaasahang paraan.

3. Kanselasyon ng Pagbasa ng Articles of Impeachment:

Isa pang punto ng kalituhan ay ang pagkansela sa tradisyonal na presentasyon o pagbasa ng Articles of Impeachment, na itinatakda ng Senate Rules on Impeachment [03:54].

“Dapat tayong sumunod nang mahigpit hindi lamang sa Konstitusyon, kundi maging sa Senate Rules on Impeachment,” diin ni Luistro [03:30]. Kung ang alituntunin mismo ng Senado ang nagsasabing dapat basahin ang mga artikulo bago magsimula ang paglilitis, bakit bigla itong kinansela? Ito ay nagpapahiwatig ng hindi pagkakapare-pareho sa mga proseso, na maaaring maging basehan para sa apela o pagbalewala ng mga sumusunod na hakbang.

Ang Pinakahihintay na Depensa ni VP Sara

Sa kabila ng mga procedural deadlock, may isang bagay na tuloy na tuloy at tiyak na inaasahan ng buong sambayanan: ang opisyal na sagot ni Bise Presidente Sara Duterte [00:00]. Kinumpirma ni Luistro na naiserbisyuhan na ang summons o pormal na abiso sa tanggapan ng Bise Presidente noong bandang Hunyo 11, at ang 10-day non-extendable period para magpasa ng sagot ay matatapos sa Hunyo 21 [13:13], [13:29].

“Hindi ito extendable,” paglilinaw ni Luistro [13:40]. “Sa wakas, makikita ng taumbayan kung ano ang mga depensa ng Bise Presidente, ang matagal nang hinihintay na kasagutan na hinahanap na noon pa man, maging noong panahon ng imbestigasyon ng Good Government Committee” [13:57].

Ang pagpasa ng depensa ni VP Sara ang magsisilbing opisyal na pagbubukas ng paglilitis, kung saan ang mga legal na argumento at ebidensya ng magkabilang panig ay ilalatag sa publiko. Ito ang pagkakataon ng Pangalawang Pangulo upang direkta at pormal na sagutin ang mga akusasyon na inihain laban sa kaniya.

Ang Diwa ng Paglilitis: Tuloy ang Laban

Sa kabila ng mga utos na tila nagpapahiwatig ng pag-aatubili, naniniwala si Congresswoman Luistro na ang intensyon ng Impeachment Court ay ang ituloy ang paglilitis. Binanggit niya ang apat na batayan para sa kaniyang paniniwala [08:44]:

Ang pag-konvene ng Senado bilang Impeachment Court.

Ang pagkuha ng panunumpa (taking of oath) ng mga senador-huwes.

Ang pormal na pag-serbisyo ng summons sa Bise Presidente.

Ang express statement sa order mismo na ang kaso ay ‘not terminated’ at ‘not dismissed’ [08:56].

“Maliban na lang kung babalewalain nila ang lahat ng ito, may mga dahilan akong maniwala na ito ay isang paglilinaw lamang, isang reaffirmation na nais makuha ng Impeachment Court mula sa Kamara,” paliwanag ni Luistro [09:03].

Gayunman, binigyang-diin niya ang mahalagang kaibahan sa pagitan ng Senate as a legislative body at Senate as an Impeachment Court. Sa paglilitis, ang mga senador ay hindi co-equal sa prosekusyon, sila ay mga “senator judges,” at ang House Panel ay ang mga “prosecutors” [18:27]. Kaya’t obligado silang sumunod sa mga utos, maliban na lamang kung ang mga ito ay “grossly unconstitutional, illegal, or unlawful” [10:09].

Walang Balikan: Imposibleng Bawiin ang Kaso

Isa sa pinakamalaking puntong legal na idiniin ni Luistro ay ang imposibilidad na bawiin ang impeachment complaint [21:04]. Aniya, batay sa Article XI, Section 3 ng Konstitusyon, ang exclusive power to initiate impeachment cases ay nasa House of Representatives. Sa sandaling naipasa na ito sa Senado, natapos na ang tungkulin at kapangyarihan ng Kamara upang simulan ang kaso.

“Naipasa na namin ang impeachment case sa Senado. Ang bola ay nasa kamay na ng Impeachment Court,” diin niya [21:28]. “Ang susunod na dapat mangyari ay ang paglilitis at pagpapasya—at ang pagpapasya ay nangangahulugan lamang ng dalawang bagay: acquittal o conviction.”

Ang paninindigan na ito ay mahalaga lalo na sa pag-upo ng 20th Congress. Kahit pa magbago ang komposisyon ng Kamara, naniniwala si Luistro na karamihan sa mga pumirma sa complaint ay mananatiling miyembro. Ngunit ang mas matibay na depensa nila ay ang Konstitusyon mismo [22:56]. Tiyak aniya na hindi na mababawi ang kaso dahil kumpleto na ang proseso ng pag-iinitiate. Ang sinumang magtangkang hadlangan o wakasan ang kaso sa Kamara ay hahamakin ang diwa ng Konstitusyon at ang soberanong kapangyarihan ng taumbayan.

Idinagdag pa ni Luistro ang pagbanggit sa JPE Resolution noong impeachment case ni dating Chief Justice Renato Corona [15:57]. Ayon sa resolusyon na iyon, kapag sumunod na ang Kamara sa dalawang pangunahing rekisito—ang one-third vote at ang verification—ang impeachment complaint ay may presumption of legality na hindi na maaaring balikan o kuwestiyunin ng Senado. Nagtanong si Luistro, “Hahamakin ba natin ang JPE Resolution?” [16:43]—isang pahayag na nagpapakita ng kanilang pagkadismaya sa tila pagbalewala ng Senate Court sa mga naunang legal na precedent.

Panawagan sa Neutrality ng Senator Judges

Hinggil sa usapin ng recusal o pag-atras ng mga senador na maaaring maging impartial o nagpahayag na ng posisyon pabor o laban kay VP Sara, nanawagan si Luistro sa Senate Rules on Impeachment [24:47].

Nakasaad sa Rules na ang tungkulin ng mga Senator Judges ay ang pagpapanatili ng political neutrality at impartiality, nang walang reference sa kanilang political affiliation [25:04].

“Ang maging partial at ang recuse sa tungkuling maging senator judge ay parehong lumalagpas sa pinahihintulutan ng Konstitusyon at Senate Rules on Impeachment,” pagtatapos ni Luistro [25:42]. Ang kaniyang punto ay hindi dapat lumabas sa mandato ang sinumang senador, lalo na kung ang paglilitis ay may kinalaman sa pambansang interes.

Sa kasalukuyan, patuloy na inaayos ng House Prosecution Panel ang mga legal na dokumento para pormal na hilingin ang kaliwanagan mula sa Impeachment Court. Ang impeachment laban kay Bise Presidente Sara Duterte ay hindi lamang isang paglilitis sa isang indibidwal na opisyal, kundi isang pagsubok sa paggana ng checks and balances, sa katatagan ng Saligang Batas, at sa kapangyarihan ng prosekusyon. Ang buong bansa ay naghihintay kung paano lulutasin ang mga procedural issues na ito at, higit sa lahat, kung paano haharapin ni VP Sara ang mga paratang na isinampa laban sa kaniya. Sa gitna ng kaguluhan, nananatiling matatag si Atty. Luistro—nakahawak sa Konstitusyon, at handang sumunod lamang sa mga utos na legal at makatwiran.

Full video: