ICC ARREST WARRANT NI BATO DELA ROSA: SA GITNA NG KUMPIRMASYON AT KRISIS NG PAGTATAGO, SINO-SINO ANG SUSUNOD NA GIVEN ‘ROAD TO REDEMPTION’ NG INTERNATIONAL COURT?

Ang pulitika at hustisya sa Pilipinas ay muling nayanig ng sunud-sunod na kaganapan na nag-ugat sa imbestigasyon ng International Criminal Court (ICC). Sa sentro ng usapin ay walang iba kundi si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Kamakailan lang, lumabas ang mga pahayag na nagkukumpirma ng isang unofficial na warrant of arrest laban sa kanya, na siyang nagdulot ng matinding espekulasyon at kapansin-pansing pagkawala niya sa mata ng publiko at sa Senado.

Ang usapin ay nagsimula nang magbigay ng pahayag si Ombudsman Hesus Crispin “Boying” Remulla. Ayon kay Remulla, mayroon na umanong warrant of arrest laban kay Dela Rosa mula sa ICC, at nanindigan siya sa impormasyong ito [00:16]. Ikinuwento pa ni Remulla, batay sa kanyang panayam noong Sabado, Disyembre 6, kung paano nakarating sa kanya ang dokumento—ipinagmalaki niyang ipinakita umano ng tagapamagitan ng ICC ang buong kopya ng arrest warrant ni Dela Rosa [00:32].

Ang paninindigan ni Remulla ay batay sa kanyang trabaho bilang Ombudsman, kung saan ang accountability of public officers ang kanyang pangunahing mandato [01:06]. Gayunpaman, nilinaw niya na ang orihinal na utos ng ICC ay dapat dumaan sa executive department ng bansa, hindi sa kanya [01:13]. Ang tanging magagawa niya ay maghintay at umasa sa ICC kung kailan maisisilbi ang warrant [01:45].

Ang Pagkawala at Pagtukoy sa Lokasyon

Kasabay ng balitang ito, naging palaisipan ang biglaang hindi pagpapakita ni Dela Rosa sa publiko at sa senado [00:49, 03:23]. Tila nagpapahiwatig ito ng isang malaking pag-iwas sa posibleng pag-aresto. Inihayag pa ni Ombudsman Remulla na posibleng nasa Pampanga si Dela Rosa, at patuloy nilang sinusubaybayan ang kanyang kinaroroonan [02:32, 03:06]. Ang mga pahayag na ito ay lalong nagpatindi sa krisis na kinakaharap ng senador at nagbigay ng kulay sa isyu ng accountability na sinasabi ni Remulla.

Ang dating Senador na si Antonio Trillanes IV, sa isang panayam, ay lalo pang nagbigay ng bigat sa sitwasyon. Mariin niyang kinumpirma na nakakita siya ng buong dokumento ng ICC warrant, hindi lamang isang pahina [04:34]. Sa kanyang pananaw, ang pagkawala ni Dela Rosa ay may malalim na dahilan. “Actually meron meron pala talaga. So ibig sabihin merong dahilan naman kung bakit merong pwedeng nagtatago o hindi nagpapakita. May naman palang dahilan,” pahayag ni Trillanes [05:10].

Ang Listahan ng Co-perpetrators at ang “Road to Redemption”

Hindi lamang si Dela Rosa ang tinututukan. Nagsilbing whistleblower si Trillanes sa paglalabas ng mga apelyido ng iba pang indibidwal na umano’y kasama sa mga co-perpetrators na idinawit sa kaso. Sa kanyang Facebook post, binanggit niya ang mga pangalang Albayalde, Karamat, Mata, at Leonardo [07:33]. Kinumpirma niyang ang mga ito ay mga retired o active members ng Philippine National Police (PNP) [08:05].

Ayon kay Trillanes, ang paglalabas ng mga pangalan na ito ay isang preemptive move [11:01]. Layunin nitong magbigay ng pagkakataon sa kanila na magkaroon ng remedy o solusyon bago pa man tuluyang mag-isyu ng warrant ang ICC. Aniya, mayroon silang opportunity na tumanggal diyan sa kaso sa pamamagitan ng pagiging witness, tulad ng ginawa ni Garma [08:24].

Ang kaso ni Garma ay isang kritikal na halimbawa. Si Garma, na dating co-principal, ay tinanggap na bilang witness ng ICC dahil sa pakikipagtulungan nito [07:42, 08:36]. Dahil dito, wala na siya sa kaso at ngayon ay nasa labas ng bansa, under custody o witness protection ng ICC—hindi tumakas, kundi sinuko ang sarili upang tumestigo [09:44, 10:19].

Ipinunto ni Trillanes ang kaibahan sa sitwasyon ni Dela Rosa at ni Garma. “Gusto mo bang magtago habang buhay kagaya ni Bato? O magco-operate ka at maging malaya ka kagaya ni Garma?” [11:24] Ang kooperasyon, aniya, ang kanilang road to redemption—isang pagkakataon na maitama ang kanilang pagkakamali na may kaugnayan sa crimes against humanity noong panahon ng Oplan Tokhang [12:09].

Kinlaro rin ni Trillanes ang mga espekulasyon tungkol sa iba pang mataas na opisyal. Kinumpirma niya na kasama sa imbestigasyon si Sen. Bong Go at isang namatay na dating opisyal, ngunit mariing nilinaw na hindi kasama sa mga respondents si Vice President Sara Duterte at dating Justice Secretary Vitaliano Aguirre, sa kabila ng mga naunang tsismis [14:34, 15:16].

Ang Pagbaliktad ng Posisyon ng Solicitor General (OSG)

Sa gitna ng usapin ng ICC warrant, isang malaking judicial drama ang naganap sa Korte Suprema. Ito ay may kaugnayan sa Habeas Corpus at Certiorari petitions na inihain ni dating Pangulong Duterte at Senador Dela Rosa noong una, na nagtatanong sa legalidad ng ICC jurisdiction at pag-aresto.

Dati, ang Solicitor General (OSG) sa ilalim ni SolGen Menardo Guevara ay nag-recuse (tumangging maging counsel) sa kaso. Ang rason ni Guevara ay ang pagtatanggol sa mga opisyal ng gobyerno na idinawit ni Duterte at Dela Rosa (tulad nina Remulla at iba pa) ay magkakaroon ng contradiction sa opisyal na posisyon ng gobyerno na hindi kinikilala ang jurisdiction ng ICC [0:22:22 – 0:24:13, 0:38:58].

Ngunit ang sitwasyon ay nagbago sa ilalim ng bagong SolGen, si Berberabe. Si SolGen Berberabe ay nag-file ng “Manifestation with Entry of Appearance” sa Korte Suprema [41:05]. Nangangahulugan ito na ang OSG na ang opisyal na magiging abogado ng mga opisyal ng gobyerno (Remulla, Tor, Canilao, atbp.) na ginawang respondents nina Duterte/Dela Rosa [41:47, 43:58].

Ayon kina Trillanes at Atty. Cristina Conti (na kasama sa panayam), ang hakbang na ito ni Berberabe ay tama at ito ang nararapat na tungkulin ng SolGen—ang idepensa ang mga opisyal na kumilos sa kanilang opisyal na kapasidad [40:04, 44:19]. Ito ay isang pagwawasto sa “mali” na desisyon ni Guevara.

Ang abogado ni Dela Rosa na si Toron ay mariing pumuna sa pagbabagong ito ng posisyon, sinasabing masisira ang kredibilidad ng OSG dahil sa pagiging pabago-bago [49:56, 50:44]. Ngunit ang pinakamalaking sampal sa kampo nila Duterte ay ang desisyon ng Korte Suprema na tanggapin ang entry of appearance ni Berberabe, na nagpapahiwatig na kinikilala ng Korte ang pagwawasto ng OSG [51:14, 55:38]. Sa esensya, ang OSG ngayon ay mag-a-argue na ang aksyon ng mga opisyal ng gobyerno sa pag-aresto/pag-turnover kay Duterte ay constitutional, legal, at valid [46:21].

Ang ‘Premature’ na TRO ni Dela Rosa

Sa kasalukuyan, nag-file ng manifestation si Dela Rosa sa Korte Suprema, humihingi ng Temporary Restraining Order (TRO) laban sa impending ICC arrest warrant [26:14, 47:31].

Subalit, tinutulan ito ng SolGen Berberabe. Ang argumento ng OSG ay premature at speculative ang kahilingan ni Dela Rosa, dahil wala pa namang opisyal na transmisyon o utos mula sa ICC. Ayon sa SolGen, ang TRO ay ibinibigay lamang kung mayroon nang ginawa ang gobyerno na kailangang pigilan [27:00, 55:56]. Sa kasong ito, wala pa. Tila ipinapakita lamang nito ang matinding takot ni Dela Rosa sa posibilidad ng pag-aresto [56:14].

Ang lahat ng ito ay nagpapatunay na ang rule of law sa Pilipinas, lalo na para sa mga makapangyarihan, ay sumasailalim sa matinding pagsubok. Habang naninindigan si Trillanes na ang hustisya sa Pilipinas ay unwilling and unable na magsampa ng kaso laban sa mga may mataas na posisyon, ang pagpasok ng ICC ang nag-udyok ng mga pangyayaring hindi inaasahan [13:20].

Sa huli, ang pagtatago ni Dela Rosa ay isang malinaw na manipestasyon ng krisis na kanyang kinakaharap. At para sa mga ‘co-perpetrator’ na inilabas ang pangalan, ang hamon ay nananatili: ang pagpili sa pagitan ng redemption sa pamamagitan ng kooperasyon o ang kahihinatnan ng pananatili sa landas na tila hahantong sa tadhana ng pag-iwas at pagtatago. Ang mga susunod na buwan ay magiging krusyal sa kasaysayan ng hustisya sa bansa

Full video: