Huwag Papayagang Bumalik! Desperadong Pag-apela ni Galanida para Makaboto, Sinalubong ng Galit na Babala ni Dantz: ‘Dadanak ang Dugo sa Socorro’

Sa isang yugto na tila nagpapakita ng sukdulan ng desperasyon, muling umingay ang kontrobersiya tungkol sa kulto ng Socorro Bayanihan Services Inc. (SBSI) matapos lumabas ang balita na sumulat ang kanilang liderato sa mga mambabatas sa Senado. Sa gitna ng mga kasong kriminal na kanilang kinakaharap at habang nasa kustodiya, isang mapangahas na liham ang inihain ni Mamerto Galanida—ang bise presidente ng SBSI at dating municipal mayor ng Socorro—kina Senador Bato dela Rosa at Risa Hontiveros. Ang pakiusap: payagan silang makabalik sa Surigao upang makaboto sa nalalapit na eleksyon, kasabay ng pangangatwiran na hindi pa naman daw sila pinal na convicted.

Subalit, ang maingat na pakiusap na ito ay sinalubong ng nag-aapoy na pagtutol at mariing babala mula sa dating miyembro at ngayo’y whistleblower na si Ma’am Diane Dantz. Sa isang emosyonal at galit na live video, mariin niyang kinondena ang aksyon na ito, tinawag itong “kapal ng mukha” at “pakana” lamang upang muling makontrol ang kanilang mga tagasunod sa kabundukan ng Sitio Capihan. Para kay Dantz at sa mga pamilyang nabiktima, ang pagpapahintulot na makauwi ang mga lider na ito—kahit pansamantala—ay hindi lamang pag-apruba sa kanilang kawalang-hiyaan kundi isang direktang banta sa kapayapaan at kaligtasan ng buong bayan ng Socorro.

“Hindi pupwede! Hinding-hindi pwede!” ito ang paulit-ulit na diin ni Dantz [01:02:00] sa kanyang pahayag, na nagbigay ng kulay at bigat sa nangyayaring krisis. Ayon sa kanya, ang mga lider ay umaasa na sa paglambot ng puso ng mga senador, papayagan silang makauwi, ngunit ito ay isang estratehiyang pandaraya. Ang totoong layunin ay hindi ang karapatang bumoto, kundi ang muling pagtipon ng kanilang “hukbo” [01:44:00].

Ang Nakatagong Banta: Hukbong Handa sa Digmaan

Ang pinakamatinding babala ni Dantz ay hindi lamang tungkol sa moralidad o hustisya, kundi tungkol sa nalalapit na karahasan. Matindi ang paniniwala niya na kapag pinayagan ang mga lider na makabalik sa Surigao, ang kanilang mga tagasunod ay magpapakita ng “huramentado” [09:42] at “dad anak ang dugo” [15:09] sa bayan. Sa loob ng halos limang taon, ang mga miyembro ng SBSI, kabilang na ang mga bata, ay sumailalim sa matinding “survival training” [19:23]. Ang mga tagasunod, na binansagan ni Dantz na “private armies” [30:57], ay handa na umanong gamitin ang kanilang natutunan at protektahan ang kanilang huwad na “Diyos” at mga lider.

Ang sitwasyon ay lumampas na sa isyu ng pananampalataya; ito ay naging isyu ng seguridad. Kung papayagan silang makauwi, ang mga miyembro ay tiyak na haharangin ang pagdadala pabalik ng kanilang mga lider sa Maynila, na magbubunsod ng malawakang kaguluhan at posibleng madugong engkuwentro. Ito ang dahilan kung bakit nananawagan si Dantz sa mga mambabatas, sa LGU, at sa Task Force na huwag na huwag pahintulutan ang kanilang pagbabalik, kahit pansamantala [30:49]. Ang isang simpleng pakiusap na bumoto ay maaaring maging mitsa ng digmaan.

Ang Pinakalunos-lunos na Biktima: Ang mga Batang Ipinagkait ang Kinabukasan

Ang gitna ng trahedya ng SBSI ay hindi lamang ang mga matatanda na naloko, kundi ang halos 800 na mga estudyanteng napag-iwanan sa pormal na edukasyon. Ayon sa datos, ang mga batang ito ay literal na naging bihag ng panlilinlang, ipinagkait ang karapatan sa pag-aaral kapalit ng “paglilingkod” sa kulto. Sa isang nakakaawang kwento [01:59], nagbahagi si Dantz tungkol sa isang ina na dating guro at ang kanyang 10-taong gulang na anak na dapat ay Grade 5 na, subalit Kinder lamang ang huling natapos bago sumama sa kabundukan.

Ang mga batang ito ay dinala sa isang “placement test” ng Department of Education (DepEd) [01:47] upang matukoy kung anong antas ng edukasyon sila dapat pumasok. Ang ilang kabataan ay pinili pa nga ang Alternative Learning System (ALS) dahil sa matinding hiya [02:38] at kahihiyan na mas mataas ang kanilang edad kaysa sa kanilang grade level. Hinihikayat sila ng DepEd na huwag itong gawing hadlang, subalit ang emotional at psychological damage ay matindi.

Sa isang mas nakababahalang pagbubunyag, inilarawan ni Dantz ang kalunos-lunos na estado ng kaalaman ng mga bata [24:08]. Hindi nila alam ang alpabeto. Hindi sila marunong magbasa. Hindi nila alam ang mga simpleng kulay, kundi ang kulay lamang ng pitong cluster uniform [23:27] na kani-kanilang grupo sa SBSI. Ang pagdadaanan nila ay ang Piktaw o Talón system [16:52] (Acceleration/Placement Exam) upang makatalon sa baitang na akma sa kanilang edad, isang patunay na sila ay nagsimula sa “zero” [18:41] pagdating sa pormal na kaalaman.

Ang mga magulang na sumunod sa utos ng mga lider na huwag paaralin ang kanilang mga anak ay tinawag na “mga sinungaling” [27:00] at “gahaman” [38:27] ni Dantz, na nagsabing hindi nila inisip ang kapakanan ng kanilang mga sariling pamilya. Mas pinili nilang maging alipin at sundin ang utos ng huwad na Diyos kapalit ng kapangyarihan at pangakong “langit” [38:49].

Ang Huwad na Santo Niño at ang Pangako ng Langit

Ang buong operasyon ng SBSI, ayon sa mga whistleblower, ay nakasentro sa isang malaking panlilinlang—ang pagpapanggap ni Senyor Agila, o Jeren Kilario. Mismong si Kilario, habang nasa loob ng piitan, ay nagpalabas ng video kung saan inamin niya na siya ang “buhay na Santo Niño” [20:10], at kailangan siyang luhuran at dasalan [22:28].

Ibinunyag ni Dantz ang mga gawaing kulto, tulad ng pagpila ng mga tagasunod—lalo na ang mga kababaihan—upang “halikan at yakapin” [20:44] si Kilario mula ulo hanggang paa, sa paniniwalang nililinis nito ang kanilang kaluluwa at kasalanan. Ang panlilinlang na ito ay nagbigay ng dahilan sa mga miyembro na magdusa. Ayon sa kulto, kailangan nilang “magdusa muna sila dito sa lupa dahil mamaya After Life, diretso sila sa langit” [22:11]. Kaya naman, tinanggap nila ang gutom, ang hirap, ang kawalan ng maayos na pagkain (lechong aso, pusa, o daga [45:54] na walang timpla) [35:26], at ang matinding training sa putikan [18:58]—lahat para sa isang huwad na pangako.

Ngunit ang malaking pagkakaiba, ayon kay Dantz, ay ang pamumuhay ng mga lider [35:39]. Habang ang mga tagasunod ay nagdurusa sa gutom at hirap, ang mga lider ay hindi kailanman nagutom, hindi gumapang sa putikan, at natulog sa “naka-aircon na bahay” [36:18]. Ang kanilang pangako ng langit ay para lamang sa mga alipin, habang ang mga lider ay nagsasaya sa ginhawa at kapangyarihan. Ito ang “Bugo ang mga strategy” [34:50] at “bakas ng krimen” [35:07] na ginawa ng kulto.

Ang Huling Hirit at Ang Di na Mapipigilang Pagbagsak

Ang pag-apela ni Mamerto Galanida para makaboto ay ang huling hirit ng isang nalulunod na barko. Para kay Diane Dantz at sa mga naghahanap ng hustisya, ito ay pagpapakita lamang ng kanilang desperasyon at ang huling pagtatangka na muling makontrol ang kanilang mga nasasakupan bago tuluyang magkawatak-watak.

Ang mensahe ni Dantz sa mga miyembro ay isang mariin na panawagan: “Gumising na kayo!” [41:19]. Wala nang pag-asa para sa kanilang mga lider [44:03]. Wala nang detour, playback, o time [44:14]. Ang mga lider ay magkakaroon na ng “panibagong address ng permanent kulungan” [44:41].

Ang pagtanggi sa kahilingan ni Galanida ay hindi lamang tungkol sa pagsunod sa batas, kundi tungkol sa pag-iwas sa karahasan at pagprotekta sa buhay ng mga inosente. Kailangang manindigan ang pamahalaan at Senador upang hindi muling maulit ang panlilinlang at pananakot. Ang pagkakakulong ng mga lider ay tanda ng nalalapit na tagumpay para sa bayan ng Socorro at ng pagkakataon para sa 800+ bata na makita ang mas maliwanag na kinabukasan na matagal nang ipinagkait sa kanila. Ang laban ay hindi pa tapos, ngunit ang tagumpay ay “malapit na malapit na” [00:08]. Sa gitna ng labanan para sa hustisya, ang bayan ng Socorro ay naghihintay ng desisyon na hindi lamang magpapatatag sa batas, kundi magpapanatili ng kapayapaan at magliligtas sa isang henerasyong biktima ng panlilinlang.

Full video: