Hustisya vs. Harassment: Sa Gitna ng Suspension, Gagamitin ni Mayor Alice Guo ang Huling Baraha—Ang Desisyon ng Bayan

Ang mundo ng pulitika sa Pilipinas ay muling nayanig matapos patawan ng anim na buwang preventive suspension ang alkalde ng Bamban, Tarlac, na si Mayor Alice Guo. Ang biglaang pagbagsak ng desisyon mula sa Ombudsman ay nagdulot ng malaking kontrobersiya, hindi lamang dahil sa bigat ng hakbang, kundi dahil na rin sa paraan kung paano ito ipinatupad. Ngunit sa gitna ng unos, buo ang paninindigan ng legal team ni Guo: lalaban sila, at ang kanilang huling panangga ay hindi ang hukuman, kundi ang taumbayan mismo—ang “tunay na husgado.”

Sa isang eksklusibong pahayag, inilatag ni Atty. Stephen David, ang legal counsel ni Mayor Alice Guo, ang kanilang agresibong diskarte at ang kanilang panawagan na bigyan ng katarungan ang kanilang kliyente. Ang paglalarawan ni Atty. David sa pinagdadaanan ni Mayor Guo—na “sino ba naman ang di matutulala biglang bumagsak ang mundo sa kanya” [01:24]—ay nagpapakita ng matinding emosyonal na epekto ng isyu. Gayunpaman, ang pagkatulala ay sandalian lamang, dahil agad na nagpasa ang kanyang kampo ng isang “Motion for Reconsideration with Urgent Motion to Lift Preventive Suspension,” isang direktang hamon sa desisyon ng Ombudsman.

Ang “Ex Parte” Suspension: Isang Dagok sa Due Process

Ang pinaka-ugat ng pagkadismaya ng legal team ni Guo ay ang paraan ng pagpataw ng suspension. Ayon kay Atty. David, ang Ombudsman ay nagpataw ng preventive suspension motu proprio—o sa sarili nitong pagkukusa—matapos nilang matanggap ang reklamo, nang hindi man lang nagbigay ng pagkakataon sa kanilang kliyente na sumagot o magpaliwanag.

“Hindi pa kami nakakasagot,” pagdidiin ni Atty. David [02:02]. “Nasuspende siya na hindi man lang kami na, ‘Hoy, may kaso ka rito. Sagutin mo naman!’ Wala namang ganun, eh.” [09:20] Ang ganitong aksyon, ayon sa abogado, ay isang malaking dagok sa prinsipyong due process, kung saan bawat inaakusahan ay may karapatang dinggin ang kanyang panig bago pa man hatulan o parusahan. Dahil dito, naniniwala ang kampo ni Guo na walang merit ang kaso at igigiit nilang bawiin agad ang suspension dahil sa kawalan ng basihan nito at, higit sa lahat, ang kawalan ng tamang proseso.

Sa mga susunod na araw, nakatakdang isumite ng kampo ni Guo ang kanilang pormal na tugon, na inaasahan nilang magliliwanag sa tanggapan ng Ombudsman sa tunay na kalagayan. Ang kanilang pag-asa ay nakasalalay sa integridad ng Ombudsman upang makita na ang kaso ay walang sapat na batayan.

Ang POGO Permit: Isang “Ministerial Act” na Nagdulot ng Kasuspindehan

Ang pangunahing akusasyon laban kay Mayor Guo sa Ombudsman ay umiikot sa pag-iisyu ng Mayor’s Permit sa isang POGO (Philippine Offshore Gaming Operator) applicant. Ngunit dito, inilatag ni Atty. David ang isang matibay na depensa na nakabatay sa local government law at sa Ease of Doing Business Act.

Ayon sa abogado, ang pag-apruba o pag-grant ng Mayor’s Permit ay isang “ministerial” na aksyon ng isang alkalde [05:06]. Ipinaliwanag niya na kung ang isang aplikante ay compliant at kumpleto sa lahat ng requirements, walang choice ang mayor kundi aprubahan at i-grant ang permit. “Kung compliant ka, lahat ng requirements, kumpleto ka… i-grant mo agad ‘yan,” aniya [05:16]. Sa katunayan, ang pagpigil o paghahanap ng paraan upang hindi maibigay ang permit sa isang kwalipikadong negosyo ay maaaring maging dahilan pa upang ang mayor ay maakusahan ng pangingikil o maliciously holding up business operations.

Ang esensya ng depensang ito ay nagpapakita na ang kaso ay tila pinalaki at ginamit lamang upang maging basehan ng suspension. Para kay Atty. David, ito ay isang “maaba” (maikling) kaso [03:46], at malalampasan ni Mayor Guo ang hamong ito. Ang pagiging malalim ng preventive suspension (6 na buwan) para sa isang administrative case ay itinuring niyang “too heavy” [04:10] kumpara sa mga nakaraang kaso na umabot lamang sa siyam (9) na araw. Tila nagpapahiwatig ito na mayroong iba pang puwersa o motibasyon na nagtutulak sa mga nagbabayad na akusasyon.

Ang Senate Probe: Pagiging “Katatawanan” at Intrusion sa Privacy

Bukod sa kaso sa Ombudsman, patuloy rin ang imbestigasyon ng Senado tungkol sa pagkakakilanlan ni Mayor Guo, na tila lalong nagpapainit sa sitwasyon. Ngunit ang mga pagdinig na dapat sana ay nakatuon sa paggawa ng batas (in aid of legislation) ayon kay Atty. David, ay lumalabas na nagiging “katatawanan” na lamang [06:24].

Ang mga katanungan tungkol sa kung sino ang kanyang first boyfriend o ano ang kanyang favorite color [06:33] ayon sa abogado, ay walang kinalaman sa pambansang interes at nagiging isang unnecessary intrusion sa personal na buhay ng alkalde. “Masyado namang intrusion ng privacy ni Mayor ‘yun, hindi naman tayo papayag doon,” mariing sabi ni David [12:27].

Ang isa pang mahalagang punto na inihayag ni Atty. David ay ang prinsipyong legal ng burden of proof. Ayon sa kanya, “kung sino ‘yung may duda, ‘yun ang magpapatunay” [08:04]. Ngunit sa kasalukuyang senaryo, tila ang inaakusahan—si Mayor Guo—ang kinakailangang magpatunay na hindi totoo ang mga akusasyon laban sa kanya. Ito ay isang baligtad na sitwasyon na nagdudulot ng “sirang-sira” na reputasyon sa social media dahil ang allegation ay hindi ebidensiya [08:11].

Tungkol naman sa isyu ng DNA test at sa paghahanap sa kanyang sinasabing ina (Amelia Leal), handa raw ang kampo ni Guo na sumailalim sa DNA test kung lilitaw ang nasabing Amelia Leal. Ngunit, tumatanggi silang patulan at i-dignify ang lahat ng speculations at intriguing questions na walang kinalaman sa kanyang trabaho bilang mayor [12:21].

Paglilinaw sa SALN at Ang Huling Baraha: Ang Eleksiyon

Humingi rin ng paliwanag si Atty. David hinggil sa mga ulat tungkol sa movement ng kanyang yaman sa Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) na pababa-pababa sa loob ng anim na buwan. Ayon sa abogado, si Mayor Guo ay first-time government official [15:03] at hindi familiar sa proseso ng SALN. Kaya naman, pinapayagan siyang mag-file ng amendment upang itama ang mga naideklara niyang properties na hindi na o hindi pa niya pag-aari. Ang layunin ng SALN ay hanapin ang ill-gotten wealth [15:43]—at dahil dineclare niya ang lahat, at nagawa niya pang i-correct ang mga ito, wala raw siyang itinatago. Karamihan pa sa kanyang yaman ay nagmula sa kanyang mayamang ama na may fabric factory sa China at Pilipinas, kaya’t ang pag-aari ng mga ari-arian gaya ng chopper ay hindi dapat isyu [13:38].

Ngunit ang pinaka-makabagong diskarte na inilatag ni Atty. David ay ang kanyang advice kay Mayor Guo: tumakbo muli sa eleksiyon [10:49]. Sa gitna ng lahat ng akusasyon at legal na labanan, sinabi niya na: “’Yung taong bayan, ‘yan ang tunay na husgado.”

Ito ang huling baraha: ang pagpapaubaya sa bayan na humusga sa kanya. Kung mahal siya ng mga tao, kung naniniwala sila sa kanyang integridad, walang sinuman, o anuman ang makakapigil sa kanya. Ang pagtakbo muli ay hindi lamang isang political move kundi isang paraan upang “mapatunayan mo mahal ka ng mga tao” [11:11] at para maiwasan na gamitin ng mga kalaban ang mga technicalities upang pigilan siya dahil sa takot na matalo.

Sa huli, ipinapakita ng kaso ni Mayor Alice Guo ang isang malalim na pagtutunggalian sa pagitan ng legal na proseso at political warfare. Habang patuloy siyang lumalaban sa Ombudsman at nagtitiis sa imbestigasyon ng Senado, ang kanyang tadhana ay tila nakasalalay na ngayon hindi lang sa mga batas, kundi sa kalooban ng mga botante na, sa huling pagsusuri, ang tanging tunay na judge sa larangan ng pulitika. Kailangan nating saksihan kung ang pag-asa ni Mayor Guo sa “tunay na husgado” ng bayan ay magiging mitsa ng kanyang tagumpay o hudyat ng kanyang tuluyang paglubog.

Full video: