HUSTISYA PARA SA MGA NAWAWALANG SABUNGERO: Atong Ang at Gretchen Barretto, Pormal Nang Kinaskaso ng Multiple Murder; Whistleblower, Nagbunyag ng Detalye ng Krimen na Pumatay sa Mga Biktima

Sa isang kaganapan na yumanig sa mundo ng pulitika, negosyo, at maging sa showbiz, pormal nang sinampahan ng mga pamilya ng mga nawawalang sabungero ng kasong multiple murder at serious illegal detention ang mga high-profile na personalidad, kabilang ang business tycoon na si Atong Ang at ang kontrobersiyal na aktres na si Gretchen Barretto. Ang paghahain ng reklamo sa Department of Justice (DOJ) ay hindi lamang isang simpleng legal na hakbang; ito ang rurok ng apat na taong paghahanap ng hustisya, na ngayo’y pinalakas ng isang embedded at highly-placed na testigo.

Ang kaso ng mga misteryosong nawawalang sabungero, na sumiklab noong 2020 at patuloy na bumabagabag sa bansa, ay nagbago ng direksiyon matapos magdesisyon ang nasa 30 pamilya ng mga biktima na tuluyan nang magsampa ng pormal na kaso. Ayon kay DOJ Secretary Jesus Crispin Remulla, ang mga personalidad na kinasuhan ay miyembro umano ng “Alpha Group.” Sa panig ng mga nagrereklamo, tinukoy si Atong Ang bilang pangunahing akusado, kasama si Gretchen Barretto, at iba pang indibidwal na pinaniniwalaang sangkot sa pagkawala ng kanilang mga mahal sa buhay.

Para sa mga pamilya, tulad ng kapatid ni Michael Bautista, isang biktima na huling nakitang nakaposas, ang araw na ito ay matagal nang pinakahihintay. Apat na taon silang nagdusa sa kawalan ng kasiguraduhan. Ang paghahain ng kaso, na kinumpirma ni Remulla, ay nagbigay sa kanila ng panibagong pag-asa. “Syempre masayang masaya po dahil 4 years po namin inantay to,” [01:54] ang emosyonal na pahayag ng isang kaanak, na nagpapatunay sa bigat ng pinagdaanan ng mga biktima. Ang matibay na kasong isinampa ay nakatuon sa pagtukoy sa mga mastermind at hindi lamang sa mga tagapagpatupad ng karumal-dumal na krimen.

Ang Pagpasok ni Julie “Totoy” Patidongan: Ang Susi ng Imbestigasyon

Ang pinakamahalagang elemento sa pag-usad ng kasong ito ay ang whistleblower na si Julie Dondon Patidongan, na mas kilala sa alyas na Totoy. Dumating si Patidongan sa DOJ upang makipagpulong kay Secretary Remulla, na nagbigay-daan sa pagbubunyag ng malalaking detalye.

Lubos na pinuri ni Remulla si Patidongan dahil sa pambihirang tapang nito na lumabas at ituro ang mga nasa likod ng pagkawala. Ayon sa kalihim, itinuturing niyang si Atong Ang ang main player sa kaso. [04:08] “Siya ang main player diyan. Siya ang amo ah ni Totoy or Dondon. Pera niya ang pinambabayad para sa trabaho na ginagawa ng mga contractor na pulis,” [04:18] diin ni Remulla. Ang testimonya ni Patidongan ay nagpapatunay na si Ang, bilang kanyang amo, ay gumamit ng kanyang yaman at impluwensya upang bayaran ang mga contractor—na pulis umano—para sa pagpapatupad ng krimen.

Ang testimonya ni Patidongan ay pambihira dahil siya ay inilarawan bilang isang highly placed at embedded na indibidwal sa loob ng kriminal na organisasyon. [11:35] Sa katunayan, sinabi ni Remulla na ito ay marahil ang kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas na mayroong witness na may ganito kalalim na involvement sa mga acts ng isang criminal organization na lumalabas at naglalakas-loob magbunyag. [11:48] Ang pagiging embedded ni Totoy ay nagbibigay ng matibay na batayan sa mga pangyayari, modus operandi, at kung sino-sino ang mga talagang nasa likod ng krimen.

Ang Kaso ay Lalo Pang Lumakas: Mga Kapatid Bilang Collaborating Witnesses

Bukod sa direktang testimonya ni Dondon Patidongan, nagbigay ng panibagong bigat sa kaso ang pagbabalik sa bansa ng dalawa niyang kapatid, sina Jose Patidongan at Elakim Patidongan (na gumamit ng alyas na Robert Bylon). Ang dalawang ito ay minsan ding naging tauhan ni Atong Ang at malaki ang maitutulong sa kaso. [05:40]

Si Elakim Patidongan ang lalaking nakunan umano sa CCTV na nag-wi-withdraw gamit ang ATM card ng isa sa mga nawawalang sabungero. [05:58] Samantala, si Jose Patidongan naman ang lalaking nakitang nag-i-iskort sa isa pang sabungero habang nakaposas. [06:06] Ang mga detalye mula sa CCTV footage ay naging puzzle pieces na ikinabit ng pulisya upang mabuo ang kuwento.

Ang pagkuha sa magkapatid ay inilarawan ni dating CIDG Chief Police Brig. Gen. Romeo Makapas bilang isang escape mission mula sa ibang bansa sa Asya. [33:42] Para kay Makapas, ang dalawa ay nagbigay ng direct link sa mga nawawalang tao. [31:18] Ang pinakamahalaga, ang testimonya ng magkapatid ay nagko-collaborate sa pahayag ni Dondon. Ayon kay General Makapas, dahil sa tatlong Patidongan—Dondon, Jose, at Elakim—na nagbigay ng kanilang pahayag, maaari na umanong pormal na magsampa ng anim o pitong kaso ang mga imbestigador laban sa mga may-sala. [37:43] Sa mata ng mga nag-iimbestiga, ang collaboration na ito ay sapat na upang tuluyan nang i-file ang kaso at umpisahan ang paglilitis.

Ang Kontrobersiya sa CIDG: Pivot o Proseso?

Ang mataas na tension sa kaso ay hindi lamang nag-ugat sa mastermind kundi umabot din sa hanay ng mga tagapagpatupad ng batas. Matatandaang nagkaroon ng twist at kontrobersiya nang humarap si dating CIDG Chief Police Brig. Gen. Romeo Makapas sa publiko upang sagutin ang alegasyon na sinubukan niyang baliktarin ang imbestigasyon at gawing mastermind si Dondon Patidongan.

Ang agam-agam ng mga pamilya ay lumabas sa media, kung saan nagpahayag sila ng pagkadismaya dahil lumalabas na ang kinakasuhan ay ang kanilang testigo. [02:30] “Hindi naman po tama yun. Kaya nga po lumabas yung witness namin. Sinugal ang kanyang buhay para matulungan kami. Tapos ngayon binabaliktad pa nila. Gusto nilang kasuhan yung witness namin,” [02:36] ang naging sentimyento ng kapatid ng isa sa mga biktima.

Gayunpaman, mariing pinabulaanan ni General Makapas ang mga alegasyon. Nilinaw niya na ang pag-i-include sa magkapatid na Patidongan sa inisyal na imbestigasyon ay bahagi lamang ng proseso ng batas. [02:39] Paliwanag niya, “It is up to the DOJ… Kasi ine-explain na ‘yan sa kanila na part ng proseso ‘yun. Bago sila magiging state witness sa kaso, dapat kasama sila doon sa akusado.” [02:40] Kinailangan silang isama bilang akusado (suspects) sa simula, bago sila pormal na i-discharge ng piskalya at gawing state witness dahil sa kanilang kritikal na testimonya. Ang pagpaliwanag na ito ay sinabi ni Makapas na posibleng nagkulang lamang sa pagtalakay sa mga pamilya, na nagdulot ng miscommunication.

Idiniin din ni Makapas na ang kanyang pag-alis sa CIDG ay hindi dahil sa sabungero case, kundi dahil siya na mismo ang humingi na mailipat, matapos siyang maitalaga pansamantala. [02:17] Hindi na raw niya magagamit ang kanyang ranggo dahil wala na siyang isang taon sa serbisyo, kaya naghahanap na siya ng mas angkop na posisyon—na nakuha naman niya bilang Regional Director ng PRO 12. [02:49] Sa gitna ng mga batikos, matindi ang kanyang pagtatanggol sa sarili. “Kahit kailan, ma’am, hindi nila ako mabayaran. Kahit i-posta ko kaluluwa sa kanila,” [02:57] ang kanyang buong-tapang na pahayag. Ang mga salita niya ay nagpapakita ng labanan ng mga narrative at interest sa kaso, kung saan ginagamit ang pulisya sa away ng mga negosyanteng nag-aaway.

Ang Pagsubok ng Hustisya: Hindi Matitinag

Ang kaso ay dumaan na sa yugto ng evaluation sa DOJ. Tiniyak ni Secretary Remulla na magiging patas ang pagdinig at susundin ang due process. [09:55] “Hindi naman tayo ano, e. We not condemn without listening. Ang mahalaga, due process,” [10:01] aniya. Kapag may sapat na batayan, sisimulan na ang preliminary investigation kung saan hihingian ng panig ang mga respondent tulad nina Atong Ang at Gretchen Barretto, at inaasahang mag-i-isyu na ng warrant of arrest sa lalong madaling panahon.

Mahalaga ang commitment na ito lalo pa’t tinukoy ni Remulla na ang kalaban sa kasong ito ay “the best money can buy” [01:42]—mga attorney na babayaran ng malaking pera upang guluhin ang kuwento. Ang pag-uusig sa isang criminal organization, lalo na kung ang mastermind ay napakalakas, ay isang hamon hindi lamang sa DOJ kundi sa buong sistema ng hustisya. Sinabi ni Remulla na hindi magiging madali ang proseso; hindi ito overnight [01:50] at kakailanganin ng matinding pagtitiyaga, kabilang na ang technical dives para i-recover ang mga labi ng mga biktima at tulong-teknikal mula sa ibang bansa para sa DNA testing.

Ang kaso ng mga nawawalang sabungero ay higit pa sa isang murder case. Ito ay isang pagsubok sa kung hanggang saan ang kayang gawin ng kapangyarihan at pera, at kung gaano katibay ang justice system ng Pilipinas na manindigan laban dito. Ang tanging hiling ng mga pamilya ay hindi na lamang makita ang hustisya, kundi ang pagpapatunay na ang buhay ng isang tao, maging siya man ay isang sabungero, ay hindi matutumbasan ng pera. Ang pangakong ito ni Remulla—na hindi nila bibitawan ang kaso [01:55]—ay ang panghawakan ng mga Pilipino sa pagsubaybay sa isang historical na laban para sa katotohanan. Ang trial na ito ay hindi lamang para kay Atong Ang o kay Gretchen Barretto, kundi para sa rule of law sa buong bansa.

Full video: