Ang Trahedya ng Isang Naglahong Guro at Beauty Queen

Simula noong Oktubre 12, 2023, hindi na lang pangalan ni Catherine Camilon ang tumatak sa kamalayan ng publiko, kundi simbolo na rin siya ng nananatiling hamon sa hustisya sa Pilipinas. Si Catherine, isang dedikadong Grade 9 teacher at dating beauty pageant contestant, ay misteryosong naglaho, at ang kanyang kaso ay nagbukas ng isang malalim at kontrobersyal na kabanata sa kasaysayan ng paghahanap ng katotohanan sa bansa.

Sa paglipas ng mga araw, ang pag-asa na matagpuang buhay pa si Catherine ay tila unti-unting lumalabo. Mismo ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) Region 4A ang umamin sa posibilidad na patay na ang dalaga [00:47]. Ang mga naunang ulat mula sa mga testigo ay nagbigay-daan sa pangambang ito, na nagdulot ng matinding emosyonal na pasakit sa pamilyang Camilon at sa lahat ng sumusubaybay sa kaso. Sa gitna ng dalamhati at kawalan ng kasiguraduhan, ang bawat Pilipino ay nagtatanong: Sino ang may kagagawan at bakit tila binabalutan ng misteryo at hadlang ang pag-usad ng imbestigasyon?

Ang Maling Pag-ibig, ang Pangunahing Suspek, at ang Pagtanggi sa DNA

Agad na itinuro ng mga imbestigador ang isang pangalan: si dating Police Major Alan De Castro, ang pangunahing “person of interest” sa kaso. Hindi lingid sa kaalaman ng marami na mayroong “extramarital affairs” si De Castro kay Catherine [04:54]. Ngunit habang tumitindi ang imbestigasyon, lalo namang naging kontrobersyal ang mga hakbang na isinagawa.

Noong Enero 11, nagpadala ng pormal na sulat ang CIDG, sa pamumuno ni Colonel Hintot Malinao, sa Regional Office upang humingi ng specimen mula kay Major De Castro. Ito ay para sa cross-matching ng mga ebidensyang nakuha mula sa sasakyan ng suspek [02:23]. Ang mga ebidensyang ito—na maaaring naglalaman ng buhok, dugo, o iba pang trace evidence—ang inaasahang magdidiin o magpapalaya kay De Castro.

Gayunpaman, isang malaking hadlang ang humarang sa imbestigasyon: tumanggi si Major De Castro na magbigay ng DNA sample [02:58]. Kinumpirma ni Major General Kenneth Lucas na ang payo umano ng abogado ni De Castro ay huwag magbigay ng kahit anong biological sample. Sa mata ng publiko, at maging ng mga opisyal na nag-iimbestiga, ang pagtangging ito ay nagpapatibay sa matinding hinala [03:49]. Kung wala kang tinatago, kung malinis ang iyong pangalan, bakit ka tututol sa isang simpleng DNA test na makakapaglinis o makakapagdiin sa iyo?

Dagdag pa rito, inilahad ni General Lucas na noong kausapin niya si De Castro, ang sagot umano nito ay magko-confess lang siya kung may kasama siyang abogado [03:43]. Ito ay isang red flag na nagpahiwatig ng kanyang pagiging guilty sa paningin ng CIDG.

Ang Paglaya Dahil sa “Extramarital Affairs” at ang Galit ni Tulfo

Ang kaso ay lalong nag-init nang mapawalang-sala at makalabas sa kustodiya si Major De Castro. Ngunit ang kanyang paglaya ay hindi dahil sa kawalan ng ebidensya sa kaso ni Catherine, kundi dahil sa pagdiskarte ng kaniyang mga kasamahan. Noong Enero 16, lumabas ang rekomendasyon ng Regional Internal Affairs Service (RIAS) na i-dismiss si De Castro sa serbisyo dahil sa extramarital affairs [04:47]. Sa sandaling na-dismiss siya, wala nang basehan ang PNP Regional Office (PRO Calabarzon) para manatili siyang nasa kustodiya.

Dito pumasok ang matinding pagkadismaya ni Senador Raffy Tulfo [01:41]. Diretsahan niyang binatikos ang pulisya, partikular ang Regional Office, dahil sa tila “special treatment” na ibinigay kay De Castro. Ayon kay Tulfo, kung ordinaryong mamamayan lamang daw si De Castro at hindi “kabaro,” marahil ay “kahon na kahon na ito o baka patay na” [01:59]. Ang mabilis na pagpapalabas kay De Castro, sa halip na higpitan ang pagbabantay habang naghahanda ng motion para sa court-ordered DNA testing, ay nagpahiwatig ng dili-dali at tila soft-pedaling sa imbestigasyon [01:54].

Ang pangyayaring ito ay nag-iwan ng tanong: Bakit tila mas mabilis pang umaksyon ang PRO Calabarzon sa kaso ng extramarital affairs—na isang internal na isyu—kaysa sa kaso ng isang nawawalang sibilyan na kinasasangkutan ng isang opisyal? Tiyak na may malaking problema sa ethics at priority ang nakita sa yugtong ito ng imbestigasyon.

Ang Pader ng Impluwensya at ang Pagkilos ng CIDG

Hindi lang ang procedural issues ang nagpapabigat sa kaso, kundi pati na rin ang anino ng impluwensya. Kinumpirma ni Colonel Malinao na ang pamilya ni Major De Castro ay well-connected sa Batangas [09:40]. Ang ama ni De Castro ay isang dating miyembro ng PNP at kasalukuyang municipal administrator ng Tu. Ang koneksyon na ito ay naglalabas ng agam-agam na maaaring maapektuhan ang impartiality ng local judicial process.

Upang mawala ang pagdududa na ito, kinailangang gumawa ng matinding hakbang ang CIDG, kasama ang DOJ prosecutors at pamilyang Camilon. Nagdesisyon silang mag-file ng motion for inhibition sa Batangas Fiscal’s Office at i-elevate ang kaso sa Regional State Prosecutor ng DOJ Region 4 sa San Pablo [08:40]. Ang desisyong ito ay ginawa dahil ang abogado ni Jeffrey Magpantay—ang sumuko at kritikal na drayber ni De Castro—ay dating miyembro ng Batangas Fiscal’s Office, na nagpapataas sa posibilidad na “kilala” o may koneksyon ang mga nasa Batangas [09:10]. Ito ay isang malinaw na pag-amin na ang fair play at impartiality ay tila hindi na masisiguro sa lokal na hurisdiksyon.

Ang Legal na Hamon: DNA Evidence at ang Fruit of the Poisonous Tree

Sa gitna ng pagkabigo na makakuha ng kusang-loob na DNA sample, nagbigay ng mga out-of-the-box na mungkahi si Senador Tulfo. Kabilang dito ang pagkuha ng stray hair mula sa unan, suklay, o drain ng banyo ni De Castro habang siya ay nasa kustodiya [06:59]. Ayon kay Tulfo, madali itong gawin kung talagang nagkakaisa ang Regional Office at CIDG na makakuha ng ebidensya.

Subalit, nagbigay ng babala ang isang legal resource person sa programa [11:18]. Kahit makakuha ng DNA sample sa ganitong paraan, may mataas na posibilidad na ito ay ma-exclude ng korte, lalo na kung ito ay nakuha nang walang proper court authority o warrant [11:25]. Sa ilalim ng Rules on DNA Evidence ng Korte Suprema, ang anumang ebidensyang nakuha nang ilegal ay maaaring ikansela, sa ilalim ng tinatawag na fruit of the poisonous tree doctrine. Ang teknikalidad na ito ay maaaring maging “road” para ma-acquit ang suspek, kahit pa positibo ang DNA match.

Kaya naman, ang legal na istratehiya ngayon ay ang pag-igting ng pag-iipon ng probable cause batay sa testimonial at circumstantial evidence na hawak na ng mga imbestigador [12:04]. Sa sandaling umakyat ang kaso sa korte at makita ng Hukom ang matibay na probable cause, maaari na itong mag-isyu ng court order para pilitin si Major De Castro na magbigay ng DNA sample [12:34]. Ang prosesong ito, bagama’t matagal, ang tanging legal at tamang daan upang hindi mawalang-saysay ang anumang matitibay na ebidensya.

Ang Apela para sa Senado at ang Pagpapatuloy ng Laban

Dahil sa mga missed opportunities at procedural lapse sa panig ng pulisya, partikular ang PRO Calabarzon, inihayag ni Senador Tulfo ang intensyon niyang dalhin ang kaso ni Catherine Camilon sa Senado [01:41]. Ang layunin ng pagdinig na ito ay hindi lang para imbestigahan ang kaso, kundi upang suriin at i-improve ang investigative techniques ng PNP, lalo na kung ang sangkot ay kapwa pulis [14:35]. Ang hearing na ito ay magbibigay-diin sa pangangailangan para sa close coordination sa pagitan ng CIDG at Regional Office, at magsisilbing check and balance laban sa anumang porma ng cronyism o special treatment.

Sa huli, ang kaso ni Catherine Camilon ay higit pa sa isang missing person case; ito ay tungkol sa integrity ng sistema. Ang refusal ni Major De Castro na magpa-DNA test, ang anino ng impluwensya ng kanyang pamilya, at ang kontrobersyal na paglaya niya ay nagbigay ng malalim na sugat sa tiwala ng publiko.

Patuloy ang laban ng CIDG, DOJ, at pamilyang Camilon na maresolba ang kaso sa pamamagitan ng legal at impartial na proseso. Umaasa ang lahat na ang paglipat ng venue at ang pagpupursige sa court-ordered DNA testing ay magiging daan upang tuluyan nang mabigyan ng kasagutan ang katanungan ng bansa: Nasaan na si Catherine, at kailan makakamit ang hustisya sa gitna ng pader ng impluwensya? Sa ngayon, ang tanging magagawa ng publiko ay ang patuloy na pagtutok at pagsuporta sa pamilya, na umaasang darating ang araw na maliliwanagan ang kasong binalot ng misteryo at kawalang-katarungan.

Full video: