POOT AT LUNGSAT: ANG EMOSYONAL NA HULING PAMAMAALAM NG TVJ, AT ANG KASAYSAYAN NG ‘EAT BULAGA’—SA WAKAS AY NASOLUSYONAN NA?!

Ang Mayo 31, 2023 ay mananatiling isang araw na nakaukit sa kasaysayan ng Philippine television. Hindi ito simpleng pagtatapos ng isang show, kundi ang emosyonal na paghihiwalay ng isang pamilya na binuo sa loob ng 44 na taon. Ang paglisan nina Tito Sotto, Vic Sotto, at Joey de Leon, na mas kilala bilang TVJ, kasama ang kanilang mga “Legit Dabarkads” mula sa Television and Production Exponents Inc. (TAPE Inc.), ang naging hudyat ng isang napakalaking pagbabago sa noontime block at nagbunsod ng isang matinding legal na labanan na gumulantang sa buong bansa.

Higit sa ratings at komersyal na halaga, ang isyu sa pagitan ng TVJ at TAPE Inc. ay sumasalamin sa mas malalim na usapin: ang pag-aari ng kasaysayan, kaluluwa, at creative right sa likod ng pangalan at tatak na Eat Bulaga.

Ang Paglisan na Pumatak ng Luha

Ang mga alingasngas tungkol sa misunderstanding at “unresolved differences” sa pagitan ng TVJ at ng bagong management ng TAPE Inc. ay matagal nang kumakalat bago pa man dumating ang araw ng paghihiwalay. Ngunit nang pormal na ipahayag nina TVJ ang kanilang pag-alis, kasabay ng iba pang co-hosts tulad nina Jose Manalo, Wally Bayola, at Paolo Ballesteros, nag-iwan ito ng malalim na sugat sa puso ng mga manonood—ang tinaguriang Dabarkads.

Ang mga huling sandali nina TVJ at ng kanilang mga kasamahan sa orihinal na Eat Bulaga noong Mayo 31, 2023, ay punumpuno ng pighati at pag-asa. Naging emosyonal ang lahat. Si Bossing Vic Sotto mismo ay hindi napigilang maging sentimental, isang bihirang pagkakataon para sa kanya na makitang naglabas ng damdamin sa harap ng camera. Ang kanilang pamamaalam ay hindi lamang isang simpleng pagpapaalam; ito ay pagpapatunay na ang kanilang relasyon ay higit pa sa trabaho—sila ay isang pamilya.

Sa sumunod na araw, ang mga host at ang kanilang mga pamilya, pati na ang mga matatag na Dabarkads, ay nagtipon-tipon para sa isang “Moving On” viewing party. Ang kaganapang ito, na nagbigay-daan sa kanilang bagong tahanan sa TV5 sa ilalim ng show na E.A.T., ay naging simula ng isang bagong yugto. Subalit, habang nagbubunyi sila sa pagpapatuloy ng kanilang samahan, ang lumang pangalan ay patuloy na naging sentro ng isang napakalaking ligal na tug-of-war.

Ang Labanan para sa Pangalan: Trademark vs. Copyright

Hindi pa man natutuyo ang luha sa pag-alis, humarap na ang TVJ sa isang matinding laban para sa Intellectual Property. Noong Hunyo 2, 2023, naghain ang kampo ng TVJ ng Petition for Cancellation upang mapawalang-bisa ang trademark registration ng TAPE Inc. para sa mga pangalang “Eat Bulaga” at “EB”.

Mahalagang maunawaan ang pagkakaiba sa isyung ito:

Trademark: Ito ay tumutukoy sa pangalan, tatak, o logo na ginagamit sa mga serbisyo o produkto upang kilalanin at ibukod ito sa iba.
Copyright: Ito naman ay nagpoprotekta sa pagiging author ng isang akdang pampanitikan, musika, o programa sa telebisyon.

Iginiit ng TVJ na ang TAPE Inc. ay nakakuha ng trademark nang may “fraudulently” at inulit-ulit ang kanilang kuwento: na si Joey de Leon ang orihinal na nakaisip ng pangalan na “Eat Bulaga” at “EB” noong 1979 sa kusina ni Tito Sotto sa White Plains.

Para sa maraming manonood, malinaw ang sagot: Ang pangalan at ang programa ay hindi mapaghihiwalay sa mga mukha at persona nina Tito, Vic, at Joey. Sila ang nagbigay-buhay sa bawat segment at ang esensya ng show ay nakaugat sa kanilang chemistry at legacy.

Ang IPOPHL: Isang Desisyon na Gumawa ng Kasaysayan

Matapos ang buwan ng pagdinig at adjudication, naglabas ng desisyon ang Intellectual Property Office of the Philippines (IPOPHL) noong Disyembre 4, 2023. Ang hatol ay: PABOR SA TVJ.

Pinawalang-bisa ng IPOPHL ang trademark registration ng TAPE Inc., na nagpapatunay na hindi sapat ang ebidensya ng kumpanya upang patunayan ang kanilang pagmamay-ari sa pangalan. Sa kabilang banda, ipinakita nina TVJ ang “sufficient evidence” na sila ang nag-imbento at orihinal na nag-konsepto ng pangalan.

Ayon sa desisyon, ang TAPE Inc. mismo ay tila nagtulungan pa sa pagpapatunay sa kuwento ng TVJ. Isinaad pa sa desisyon na ang TAPE ay hindi “refuse nor contradict” ang paliwanag ng mga petitioners kung paano nabuo ang “Eat Bulaga”.

Ito ay itinuturing na “landmark case” para sa creative copyright sa Pilipinas. Ipinapakita nito na ang copyright owner, na siyang orihinal na lumikha, ang may “absolute and exclusive right to register” ang trademark. Ang trademark ay dapat sumunod sa copyright, maliban na lang kung may allowance na ibinigay. Malinaw na kinilala ng IPOPHL ang “great efforts” ni Joey de Leon sa pag-konsepto ng mga salitang bumubuo sa tatak.

Ang desisyon ay nagbigay ng matinding pag-asa sa industriya ng sining at paglikha: ang pagiging creator ay may bigat at karapatan na dapat igalang.

Ang Patuloy na Labanan at ang Bagong Yugto

Sa kabila ng trademark victory sa IPOPHL, hindi pa tuluyang tapos ang laban. Ayon sa mga alituntunin ng BLA-IPOPHL, ang desisyon ay maaaring iapela ng TAPE Inc. sa BLA Director sa loob ng 15 araw mula sa pagtanggap, at pagkatapos ay sa Director General ng IPOPHL.

Nagbigay ng pahayag ang legal counsel ng TAPE na si Atty. Maggie Abraham-Garduque na hindi pa rin magagamit ng TVJ ang pangalan habang may pending appeal. Ito ang nagpapatagal sa isyu, na nagbibigay-daan pa sa TAPE na patuloy na gamitin ang pangalan, kahit pa wala na silang legal basis.

Bukod sa trademark, mayroon pang nakabinbing copyright infringement at unfair competition case sa Marikina Regional Trial Court. Dito, iniimbestigahan ang paggamit ng TAPE sa pangalan, logo, segments, at jingles ng Eat Bulaga upang samantalahin ang popularidad ng TVJ. Nilinaw nina TVJ na hindi pera ang kanilang habol, kundi ang wakasan ang lahat ng unauthorized use sa kanilang creation.

Sa gitna ng ligal na kaguluhan, pinili nina TVJ at ng Dabarkads na ituloy ang kanilang misyon—ang magbigay ng tuwa at serbisyo publiko—sa pamamagitan ng kanilang bagong programa, ang E.A.T., na umere sa TV5 noong Hulyo 1, 2023. Ang paglunsad ng E.A.T. ay nagpapakita ng tibay ng loob at dedikasyon na hindi kayang burahin ng anumang desisyon. Sinasalamin nito ang core message na ang programa ay ang mga host, at hindi ang title.

Ang Legacy ng Isang Pangalan at Ang Timbangan ng Hustisya

Ang Eat Bulaga ay hindi lamang isang variety show; ito ay isang institusyon sa kulturang Pilipino. Ang pangalang ito ay naging bahagi ng buhay ng mga Pilipino sa buong mundo, simbolo ng tulong at pag-asa sa pamamagitan ng mga segment tulad ng Sugod Bahay at Juan for All, All for Juan.

Ang desisyon ng IPOPHL ay nagbigay-linaw sa isang mahalagang prinsipyo: ang katarungan para sa creator. Ito ay nagsilbing babala na ang creative efforts ay hindi madaling maaangkin o mananakaw. Ito ang case na magiging precedent sa mga susunod pang kaso ng intellectual property sa bansa.

Sa huli, kahit na anong title pa ang gamitin—maging E.A.T. man o ang orihinal na Eat Bulaga—ang tunay na koneksyon ay nananatili. Ang mga Pilipino ay patuloy na sumusubaybay at sumusuporta sa mga taong nagbigay sa kanila ng ngiti sa loob ng maraming dekada. Ang Eat Bulaga ay nabuhay sa legacy ng TVJ at ng Dabarkads, at hindi lamang sa apat na letra ng isang trademark. Ang laban ay hindi pa pinal, ngunit ang unang hakbang tungo sa pagkilala sa legitimate creators ay matagumpay nang naabot. Ang mga luha noong Mayo ay nabayaran ng unang victory ng Disyembre, nagpapatunay na ang kaluluwa ng isang show ay hindi nabibili o ninanakaw.

Full video: