HINDI LANG P2.1 BILYON NA ANOMALYA: BFAR, DINUROG NI SENADOR TULFO SA SENADO DAHIL SA GRAVE MISCONDUCT AT PAGPAPAHIRAP SA MGA MANGINGISDA

Ang Siklab ng Paghahanap ng Katotohanan sa Senado

Sa isang tagpo ng matinding tensyon at tila nag-aapoy na pagtatanong sa loob ng bulwagan ng Senado, muling nasaksihan ng sambayanang Pilipino ang tapang at dedikasyon ni Senador Raffy Tulfo sa paggigiit ng pananagutan. Sa pagdinig sa Senado, tila naging laundry area ang sesyon kung saan sinabon nang husto ang matataas na opisyal ng Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR), partikular si dating BFAR National Director Demosthenes Escoto. Ang sentro ng kontrobersiya ay hindi lamang nag-iisang isyu, kundi isang serye ng mga iregularidad at kabiguan ng ahensya na matagal nang inaasahang mangangalaga sa kapakanan ng ating mga mangingisda at sa yaman ng ating karagatan.

Ang tagpong ito ay hindi lamang naglalantad ng bulok na sistema sa gobyerno kundi naglalayong ipagtanggol ang sektor ng mangingisda—isa sa pinakamahirap ngunit pinakamahalagang sektor sa bansa. Mula sa maanomalyang paggamit ng pondo na umaabot sa bilyun-bilyong piso hanggang sa pagpapahirap sa pag-abot ng simpleng ayuda, ang BFAR, sa ilalim ng dating pamumuno, ay tila nalihis sa tunay nitong mandato. Ang mga sumusunod ay ang mga detalyadong pangyayari at isyu na nagtulak kay Senador Tulfo na magpakita ng matinding galit at pagkadismaya sa mga opisyal ng ahensya.

Ang Kadiliman sa P2.1 Bilyong Vessel Monitoring System (VMS) Project

Isa sa pinakamabigat na isyu na bumalot sa BFAR, at nagdulot ng agarang aksyon mula sa Ombudsman, ay ang maanomalyang pagbili ng Vessel Monitoring System (VMS) noong 2018. Ang proyektong ito, na nagkakahalaga ng P2.1 bilyon, ay inilaan sana upang mapahusay ang kakayahan ng gobyerno na subaybayan at protektahan ang ating marine resources laban sa illegal, unreported, and unregulated (IUU) fishing. Subalit, sa halip na maging kasangkapan sa paglaban sa ilegal na pangingisda, ito mismo ay naging sentro ng korapsyon.

Si Demosthenes Escoto, na noon ay tagapangulo ng Bids and Awards Committee (BAC), ay sinampahan ng kaso at tuluyang sinibak ng Office of the Ombudsman dahil sa paglabag sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act at pagiging nagkasala sa Grave Misconduct. Ayon sa desisyon ng Ombudsman, ang kontrata ay iginawad sa isang kumpanyang itinuring na “unqualified” o hindi kuwalipikado.

Ang ugat ng anomalya ay nagsimula sa isang pautang mula sa gobyerno ng France na may kondisyong French suppliers lamang ang pwedeng pagmulan ng mga produkto. Gayunpaman, pumasok ang SRT-United Kingdom (SRT-UK), isang kumpanyang British, sa pamamagitan ng subsidiary nitong SRT-France. Nang beripikahin ng French Embassy, natuklasang walang manufacturing o engineering facilities ang SRT-France sa France, kaya’t ito ay na-disqualify. Sa kabila nito, nagawang ituloy ang transaksyon sa pamamagitan ng pagpapalaki ng budget at pagpapalit ng funding source mula sa French loan patungo sa lokal na pondo.

Sa huli, ang kontrata ay naibigay sa SRT-UK, na kinitaan ng Ombudsman ng isang “anomalous scheme” na nagbigay ng “unwarranted benefit or advantage” sa dayuhang kumpanya. Higit pa rito, natuklasan din ang labis na bilang ng mga biniling VMS transceivers na tinatayang 1,264 units ang sobra sa aktwal na bilang ng commercial fishing vessels na kailangan ng aparato. Ang desisyong ito ng Ombudsman ay nagpapatunay na ang mga aksyon ni Escoto, gaano man kaliit o kalaki, ay instrumental sa tagumpay ng maanomalyang operasyon, na itinuring na lubhang dehado sa interes ng gobyerno. Ang parusa? Pagkansela ng kanyang eligibility, pagkawala ng retirement benefits, at panghabambuhay na diskwalipikasyon sa paghawak ng anumang posisyon sa gobyerno.

Ito ang uri ng korapsyon na nag-uubos ng kaban ng bayan at nagpapahina sa kakayahan ng Pilipinas na pangalagaan ang sarili nitong teritoryo at yaman—isang malaking dagok na tiyak na nagpasiklab sa galit ni Senador Tulfo.

Ang Pagbaluktot sa Ayuda: Bakit Voucher, Hindi Cash?

Bukod sa bilyun-bilyong pisong eskandalo, matindi ring sinita ni Senador Tulfo ang BFAR tungkol sa direktang pagtulong sa mga mangingisda, partikular sa isyu ng fuel subsidy.

Sa gitna ng pandaigdigang pagtaas ng presyo ng langis, napakahalaga ng P3,000 na fuel subsidy sa mga mangingisdang gumagamit ng motorisadong bangka. Subalit, sa halip na direktang cash, ipinipilit ng BFAR ang isang masalimuot na sistema ng voucher o card na kailangan pang gamitin sa mga partner fuel station.

Dito umalma si Senador Tulfo, na iginiit na ang tulong para sa mga mangingisda ay dapat direkta at nasa oras—isang simpleng cash assistance na ideposito sa kanilang mga bank account, tulad ng ginagawa sa 4Ps at Tupad programs. Ang pilosopiya ni Tulfo ay malinaw: ang tulong ay dapat madaling abutin, lalo na ng mga nasa laylayan, at walang “unnecessary complications”.

Ang pagtatanong na ito ay naglantad ng nakakabiglang pagtatangkang magtago sa likod ng burukrasya. Nang tanungin ni Tulfo, iginiit ni BFAR Assistant Director for Administrative Resources Zaldy Perez na inalis umano ng Department of Budget and Management (DBM) ang opsyon para sa cash disbursement. Subalit, agad itong sininungalingan ni DBM Acting Director Gemma Ilagan, na nagpaliwanag na walang polisiya ang DBM na nagbabawal sa direktang cash disbursement at ang voucher-based system ay internal guidelines lamang ng BFAR.

Ang pagkakasalungat ng pahayag na ito ay nagdulot ng matinding pagdududa: Bakit sinisisi ng BFAR ang DBM? At bakit iginigiit ang isang kumplikadong sistema na nagpapatagal at nagpapahirap sa pag-abot ng tulong, kung maaari namang diretso at mabilis? Ang tagpong ito ay isang klasikal na halimbawa ng kung paano ang burukrasya ay nagiging hadlang sa pag-abot ng serbisyo sa taumbayan. Para kay Tulfo, ang pagpapahirap na ito sa mga mangingisda ay tila isang anyo rin ng pagpapabaya o, mas masahol pa, grave misconduct sa pagganap ng tungkulin.

Ang Epekto sa West Philippine Sea at Local Market

Hindi lamang pondo at ayuda ang isyu. Ang BFAR ay may kritikal na papel sa pagprotekta sa ating Exclusive Economic Zone (EEZ), lalo na sa West Philippine Sea (WPS). Subalit, sa isa pang pagdinig, lumabas na ang BFAR ay may mga patrol at surveillance vessels na “already old and unfit for sea” at kailangang-kailangan ng re-fleeting program.

Habang patuloy ang pambu-bully ng mga dayuhang militia vessels sa WPS, ang mga Pilipinong mangingisda ay patuloy na bumababa ang bilang sa pangingisda sa mga tradisyunal nilang lugar. Kinailangan pang humingi ng P450-milyon ang BFAR para sa bagong mga barko—isang proposal na sinuportahan ng mga senador dahil sa pangangailangang ipagtanggol at suportahan ang ating mga mangingisda. Kung ang P2.1 bilyon sana ay ginamit nang tama para sa VMS, at hindi nasayang, mas mabilis sanang napalitan ang mga lumang barko at naprotektahan ang ating teritoryo at mga mangingisda.

Bukod pa rito, kinuwestiyon din ni Tulfo at ni Senador Grace Poe ang crackdown ng BFAR sa pagbebenta ng imported frozen fish (tulad ng pampano at salmon) sa mga wet market. Ang hakbang na ito ay ikinabahala ng mga kritiko na anti-poor at maaaring makapagpataas pa ng presyo ng isda sa mga lokal na palengke, na lalong nagpapahirap sa mga mamimili.

Panawagan para sa Tunay na Reporma at Agarang Aksyon

Ang pagdinig na ito kung saan “sinabon” ni Senador Tulfo ang BFAR Chief Escoto at ang kanyang mga opisyal, ay nagsilbing wake-up call sa buong burukrasya. Ang mga isyu ay nagkakarugtong: Korapsyon sa VMS na nagdulot ng pagkawala ng bilyun-bilyong pondo, na siyang sanhi kung bakit kulang ang pambili ng bagong patrol vessels; at ang burukratikong pagpapahirap sa pag-abot ng ayuda na nagpapalubha sa kalagayan ng mga mangingisda.

Ang Ombudsman’s dismissal order kay Escoto ay nagbigay ng hustisya sa aspetong administratibo, subalit ang mas malaking laban ay ang paglilinis ng buong sistema.

Ang tanong ni Senador Tulfo, “Bakit pinahihirapan ang mga mangingisda?” ay nananatiling isang matinding hamon sa BFAR at sa lahat ng ahensya ng gobyerno. Hindi sapat ang pangako; ang kailangan ay agarang aksyon at transparent na pagpapatupad ng mga programa. Ang mga mangingisda ay naghihintay, hindi ng voucher, kundi ng direktang ayuda. Ang taumbayan ay nagbabantay, hindi sa maanomalyang kontrata, kundi sa tapat at walang bahid-dungis na serbisyo. Sa huli, ang pag-iyak ng ating mga mangingisda ang dapat maging tunay na VMS na gagabay sa direksyon ng BFAR. Kailangang manumbalik ang tiwala ng taumbayan. Kailangang manaig ang interes ng Pilipino. Kailangan ng tunay at mabilis na reporma.

Full video: