Siningil ng Kapangyarihan: Ang Masalimuot na Kuwento ng Isang Magsasakang Ginawang Kriminal Dahil sa Kutsilyo

Sa gitna ng ating patuloy na pagpupugay sa mga bayaning nagpapakain sa ating bayan—ang mga magsasaka—isang nakakagimbal na insidente sa Panglao, Bohol, ang muling nagpabukas sa sugat ng kawalang-katarungan at pang-aabuso sa kapangyarihan. Ang kuwento ni G. Velasco, isang simpleng magsasaka na kapatid ng dating Bise Alkalde ng Panglao, ay naging simbolo ng pambansang pagkagulat at galit matapos kumalat ang isang video na nagpapakita ng marahas at hindi makataong paghuli sa kanya ng mga tauhan ng Land Transportation Office (LTO) Region 7. Ang kanyang “krimen”? Ang pagdadala ng isang kutsilyo na gamit niya lamang sa pag-aani at pagsasaka, isang kasangkapan na karugtong ng kanyang marangal na hanapbuhay.

Ang insidente, na naganap kamakailan sa Barangay Tawala, ay hindi lamang isang simpleng paglabag sa batas trapiko o pagpapatupad ng ordinansa; ito ay isang malalim na paglapastangan sa dangal at karapatang pantao ng isang ordinaryong mamamayan. Sa mata ng libu-libong Pilipinong nakapanood ng viral video, ang LTO, na dapat sana’y tagapagpatupad ng batas-trapiko, ay nag-anyong mga ahente ng karahasan at kawalang-pakundangan. Ang insidente ay mabilis na umani ng atensyon sa buong bansa, na nagdulot ng matinding galit mula sa publiko at mga matitinik na kritiko, na nagpapatunay na ang pang-aabuso sa kapangyarihan, lalo na laban sa maliliit, ay hindi na palalampasin.

Ang Detalye ng Isang Nakakakilabot na

Ang pambihirang pag-aresto ay naganap noong Biyernes ng umaga, na mabilis na naitala sa video at kumalat sa iba’t ibang social media platform [00:18]. Makikita sa footage ang nakahiga at tila wala nang magawa na sitwasyon ng magsasaka habang siya ay pwersahang hinihila at dinadala sa gilid ng kalsada ng mga tauhan ng LTO Region 7 sa Barangay Tawala [00:26]. Ayon sa ulat, ang lahat ay nagsimula nang makitaan siya ng kutsilyo na agad nilang inihalintulad sa isang ipinagbabawal na gamit.

Ang nakakagulat at nakakagalit ay ang paraan ng paghuli. Sa halip na kausapin nang mahinahon o sundin ang tamang proseso ng pagpapatupad ng batas, ang mga LTO personnel ay nagpakita ng sobrang puwersa na hindi katanggap-tangad. Ayon sa salaysay ng dating Bise Alkalde ng Panglao na si Brian Velasco, kapatid ng inaresto, ang kanyang kuya ay bigla na lamang sinuntok at kinaladkad pababa mula sa kanyang motorsiklo [00:54]. Ang paglalarawan ni Velasco sa insidente ay nagpapakita ng isang ambush kaysa sa isang lehitimong pag-aresto. Ang nakakabagabag pa, “hindi siya lumaban,” na nagpapakita na ang ginawang karahasan ay walang basehan at sobra-sobra [00:54]. Ang magsasaka ay wala umanong ginawang paglabag na magbibigay ng dahilan upang siya ay tratuhin nang ganoon. Siya ay ginawang biktima ng karahasan at pambu-bully ng mga taong may uniporme.

Ang Kutsilyo: Simbolo ng Kahirapan, Hindi Krimen

Ang sentro ng kontrobersiya ay ang kutsilyo. Ngunit, sa mata ng magsasaka, ang kutsilyong ito ay hindi isang deadly weapon o ebidensya ng anumang masamang balak; ito ay isang farming tool na bahagi ng kanyang hanapbuhay [01:04]. Ipinaliwanag ni Brian Velasco na ang kanyang kapatid ay galing noon sa kanilang farm sa Barangay Bulod. Ang inaresto ay isang taong masipag, na ang pinagkakaabalahan ay ang pagtatanim at pag-aani. “Itong aking kapatid into farming ito ang pinagkakabalahan niya. Nagdadala ng ito kutsilyo dahil galing ng harvest,” paliwanag ng dating Bise Alkalde [01:04].

Ang kutsilyo na ito ay ang kanyang kasangkapan sa pag-ani, paglilinis, at pagbubungkal ng kanyang sakahan. Sa konteksto ng Pilipinas, lalo na sa mga lalawigan, ang pagdadala ng gamit-bukid matapos magtrabaho ay isang normal at pang-araw-araw na gawain, at itinuturing na tool of trade. Ang pag-aresto sa magsasaka dahil dito, at ang sobrang puwersang ginamit, ay nagpapakita ng kakulangan sa pag-unawa, o mas masahol pa, ng kawalang-sensitibidad ng mga nagpapatupad ng batas sa kalagayan at konteksto ng mga ordinaryong mamamayan, lalo na ang mga nasa sektor ng agrikultura na nagtataguyod ng seguridad sa pagkain ng bansa.

Luha at Sigaw ng Inhustisya: Ang Pagkadurog ng Pamilya Velasco

Ang paraan ng pagdakip ay hindi lamang nagdulot ng pisikal na pinsala sa magsasaka, kundi isang malalim at hindi mabuburang sugat sa damdamin ng kanyang pamilya. Emosyonal na ibinahagi ng kapatid ng inaresto ang kanilang sakit at galit. “Umiyak ako kasi kapatid ko ‘yon, hindi sana ganon ang ginawa maliban sa hindi siya kriminal,” [01:23] aniya. Ang pahayag na ito ay nagtataglay ng bigat ng inhustisya: kung ang tao ay hindi naman kriminal, bakit siya tinatrato nang mas masahol pa sa isang salarin na may record?

Ang pananaw na ito ay nagbigay-daan sa isang mas malaking tanong tungkol sa mandato at hurisdiksyon ng LTO. Tinu-tukan ni Brian Velasco ang limitasyon ng kanilang kapangyarihan: “Ang kanilang ginawa hindi sila pulis para gawin ‘yon, dahil ang expertise ng LTO ‘di ba ang manghuli at tumingin sa lisensya,” [01:30] diin niya. Ang LTO ay itinatag upang pangasiwaan ang mga sasakyan at driver’s license. Ang paggamit ng puwersa, pagpapatupad ng mga batas na lagpas sa kanilang hurisdiksyon, at ang brutal na pag-aresto ay nagpapahiwatig ng mapanganib na mission creep o pagpapalawak ng kapangyarihan na walang kaukulang pagsasanay, lalo na sa pag-aresto at paggamit ng reasonable force. Ang pamilya ay nagbigay-diin sa esensya ng serbisyo publiko, na dapat na may paggalang sa dangal ng tao.

Ang kuwento ay mabilis na umakyat sa pambansang entablado ng balitaan, at ang matinding galit ng publiko ay naging boses ng biktima, na nagtulak sa mga kinauukulan na kumilos. Ang insidenteng ito ay nagbigay-liwanag sa isang masamang kultura sa loob ng ahensiya na matagal nang dapat buwagin. Ang reaksyon ng publiko ay isang malinaw na mensahe: sapat na ang pang-aabuso, at hiling ng bansa ang katarungan.

Ang Tugon ng Institusyon at ang Panawagan ng Hustisya

Bilang tugon sa tindi ng pambansang atensyon, agad na kumilos ang pamilya ni Velasco. Naghahanda na sila ng maaring isampang kaso laban sa mga dawit na kawani ng LTO [01:40]. Ito ay isang mahalagang hakbang hindi lamang para sa kanilang kapatid, kundi para sa lahat ng Pilipinong nakaranas ng pang-aabuso sa kamay ng mga nagpapatupad ng batas. Ang pagkuha ng legal na aksyon ay isang pahayag na hindi na mananahimik ang mga biktima laban sa pagbaluktot ng batas.

Kasabay nito, nakiisa ang Integrated Bar of the Philippines (IBP) Bohol Chapter sa panawagan ng imbestigasyon [01:48]. Ang kanilang presensya ay nagpapahiwatig ng legal na bigat ng kaso. Nagpaalala ang IBP sa mga kawani ng gobyerno na laging sundin ang rule of law at igalang ang karapatang pantao sa pagsasagawa ng kanilang tungkulin. Ang kanilang pahayag ay isang matinding babala na ang mga ahente ng gobyerno ay hindi lampas sa batas at kailangang panagutin sa kanilang mga aksyon.

Dahil sa matinding pressure at pambansang kahihiyan, napilitang kumilos ang LTO Region 7. Inihayag ng LTO na ang mga sangkot na tauhan ay pinasususpinde na [02:06] upang bigyang daan ang patas na imbestigasyon, at ipinangako na magiging tapat at patas ang proseso. Humingi na rin ng paumanhin ang LTO 7 sa publiko [02:22], na sinisigurong magiging patas ang isasagawang imbestigasyon [02:22]. Bagama’t ang paghingi ng paumanhin ay isang panimulang hakbang, hindi ito sapat upang burahin ang trauma at ang masamang imahe na idinulot ng insidente. Ang pag-aalinlangan ng publiko ay nananatili, at tanging ang mabilis at makatarungang pagpaparusa sa mga nagkasala ang makakapagpanumbalik ng tiwala sa ahensiya.

Higit Pa sa Kutsilyo: Isang Panawagan para sa Reporma

Ang kaso sa Panglao ay higit pa sa isyu ng pagdadala ng kutsilyo o paglabag sa traffic law. Ito ay isang malalim na pagbusisi sa kultura ng panghuhuli at pang-aabuso sa kapangyarihan. Ito ay isang tanong sa kung gaano kadali para sa isang ordinaryong mamamayan, lalo na ang mga nasa laylayan ng lipunan tulad ng isang magsasaka, na maging biktima ng petty tyranny ng mga opisyal na may uniporme.

Ang marahas na pagtrato sa magsasaka ay nagpapahiwatig ng kagyat na pangangailangan para sa mas mahusay at mas malalim na pagsasanay sa mga ahensiya tulad ng LTO. Kinakailangan na silang turuan hindi lamang sa teknikal na aspeto ng kanilang trabaho—gaya ng pag-iinspeksyon ng lisensya at rehistro—kundi pati na rin sa humanity at sensitivity sa pakikitungo sa publiko. Ang pagrespeto sa karapatan ng isang tao ay hindi opsiyonal; ito ay isang pundamental na obligasyon. Kailangan nilang maunawaan ang konteksto ng bawat tao na kanilang hinuhuli at kilalanin kung kailan ang isang bagay ay isang kasangkapan sa trabaho at hindi isang banta.

Sa huli, ang kuwentong ito ay isang mahalagang paalala sa lahat: ang tungkulin ng serbisyo publiko ay ang protektahan at paglingkuran ang mamamayan, hindi ang manakit at manupil. Ang paghahanda ng pamilya Velasco ng kaso, kasabay ng suporta ng IBP at ng publiko, ay nagbibigay ng pag-asa na sa dulo ng kuwentong ito, makakamit ang katarungan. Ang mga kawaning umabuso sa kanilang kapangyarihan ay kailangang mananagot sa harap ng batas, upang magsilbing aral na ang uniporme at kapangyarihan ay hindi lisensya upang maging mas masahol pa kaysa sa mga kriminal. Ang magsasaka ay hindi kriminal; siya ay biktima ng pang-aabuso, at kailangang makita niya ang liwanag ng hustisya. Ang insidenteng ito ay isang hamon sa gobyerno na panatilihin ang integridad at dignity sa lahat ng aspeto ng paglilingkod.

Full video: