HIMALA NG KORAPSYON: Mula 25% SOP sa Paper Bag Hanggang sa Ghost Project, DPWH District Engineer, Sinintensyahan ng Contempt sa Senado!

Sa isang sesyon na puno ng tensiyon, pagbubunyag, at mga di-mapigilang emosyon, tuluyan nang nalantad ang mga nakakagimbal na detalye ng sistematikong korapsyon sa Department of Public Works and Highways (DPWH). Sa pagpapatuloy ng imbestigasyon ng Senado hinggil sa mga alegasyon ng ghost projects at mga kontrobersyal na flood control project, hindi lamang ang kabulukan ng sistema ang nabunyag, kundi pati na rin ang palpak na pagtatangkang magtago sa katotohanan ng mga sangkot na opisyal. Ang pagdinig ay nagtapos sa isang dramatikong pagpataw ng contempt sa isang District Engineer, isang malinaw na mensahe ng Senado: tapos na ang panahon ng pagsisinungaling at pagpapalusot.

Ang pagdinig ay nagsimula sa mga nakakabiglang pag-amin at pagpapatibay ng mga testigo na nagpinta ng isang madilim na larawan ng kulturang tila normal na ang suhulan sa ahensya.

Ang Sapilitang Pag-amin: 10% hanggang 25% SOP, Inilabas sa Paper Bag

Ang pinakamatinding bahagi ng pagdinig ay ang paulit-ulit na pagkuwestiyon kay Ginoong Discaya, isang kontratista na sangkot sa mga proyekto ng DPWH. Matapos ang ilang pag-iwas at pagpili ng salita, tuluyan siyang umamin sa modus operandi ng pagbibigay ng ‘Standard Operating Procedure’ (SOP) sa mga matataas na opisyal ng DPWH, partikular sa regional directors at district engineers.

Ayon kay Discaya, ang halaga ng suhol ay umaabot sa 10% hanggang 25% ng halaga ng proyekto [01:53]. At ang mas nakakagulat, ang lahat ay ibinibigay sa cash, inilalagay sa loob ng simpleng paper bag [11:19], at binabayaran sa mga lugar na tila pinili para sa kanilang kahalagahan—sa mga pribadong lugar tulad ng Shangri-La o, mas nakakapangilabot, sa loob mismo ng mga opisina ng DPWH [10:50].

Ang pag-amin ni Discaya ay hindi madali. Paulit-ulit siyang nagpaliwanag na ang pagbabayad ay “labag sa kalooban” o “napipilitan lang” [02:49] silang magbigay. Ang dahilan? Upang masigurado ang “collection” at maiwasan ang “problema” tulad ng mutual termination at right of way problems sa kanilang mga proyekto [02:42, 07:27]. Ang pagpipilit ng mga Senador para sa isang tuwirang “Yes or No” ang nagtulak sa kanya upang tuluyang magbigay ng “Isang consistent na sagot” [07:47]—isang sagot na kumukumpirma sa matagal nang bulong-bulungan: may malawakang kurapsyon sa DPWH.

Ang Takot at ang Ghost Projects Modus

Habang patuloy ang pag-uusisa sa sistema ng suhulan, nagkaroon naman ng mas malaking drama sa paglitaw ni Ginang Sally Santos, isa pang kontratista. Bago pa man siya magbigay ng kanyang testimonya, nakiusap siya sa komite: “Pwede po ba humingi po ako ng proteksyon?” [15:46]. Ang kanyang pakiusap, na sinundan ng isang paglilinaw na nais niya ng physical protection at Senate protection [16:39], ay nagbigay ng matinding emosyonal na diin sa pagdinig. Malinaw na hindi lamang pera ang nakataya, kundi pati na rin ang buhay ng mga taong nagtatangkang magbunyag ng katotohanan.

Ang pagbibigay ng legislative immunity at proteksyon sa kanya, sa kondisyong magsasalaysay siya ng pawang katotohanan, ay nagbukas ng pinto sa detalye ng in-house contracting at ghost projects sa First Engineering District sa Bulacan.

Ibinunyag ni Santos na hiniram umano ng mga opisyal ng DPWH, tulad nina Engineer Bryce Hernandez at JP Mendoza, ang kanyang lisensya at lisensya ng iba pang kontratista tulad ni “Darcy and Anna” [18:21] para sa mga proyektong naipanalo sa bidding, ngunit “walang tunay na proyektong naisagawa” [18:37]. Ang mga proyektong ito ay nag-e-exist lamang sa papel, nagpapahintulot sa mga opisyal na maglabas ng pondo para sa mga gawaing hindi kailanman nasimulan. Nagulantang si Santos nang malaman na ginamit ang kanyang lisensya sa ganitong paraan, na nagpapakita ng isang kumplikadong network ng panloloko na pinamamahalaan ng mga tauhan mismo ng ahensya [19:14].

Ang Pagbagsak ni Alcantara: Contempt at ang 40% Sharing Scheme

Ang pinakamalaking pagbubunyag ay nagmula kay Engineer Bryce Hernandez, na tumanggap din ng legislative immunity. Ginamit niya ang proteksyon upang magbigay ng isang explosive na testimonya na nagtulak sa komite na magdesisyon nang mas mabilis at mas matindi.

Direkta niyang idiniin si District Engineer Henry Alcantara at ang iba pa sa isang iligal na sharing scheme [25:06]. Ayon kay Bryce, ang kita mula sa mga proyektong ito, lalo na sa mga ghost projects, ay hinati-hati: 40% para kay “Boss Henry,” at tig-20% para sa kanya (Bryce), kay Engineer JP Mendoza, at kay Engineer Paul Duya. Malinaw na mayroong isang hierarchy ng korapsyon na may malalaking bahagi na napupunta sa mga mas matataas na ranggo.

Ngunit nang tanungin si Engineer Henry Alcantara, mariin siyang nagmatigas. Walang anu-ano, pilit niyang itinanggi ang kanyang kaalaman sa mga ghost projects at sa paglobo ng budget ng distrito [29:24]. Ang kanyang pagtanggi sa kabila ng kongkretong testimonya ng kanyang tauhan at ang lumalabas na ebidensya ang nag-udyok kay Senador Tulfo na maghain ng mosyon upang i-cite for contempt si Alcantara, dahil sa “lying before this committee” [30:26].

“Ito’t dalawang hearing na itong nagsisinungaling. Sa mga tao mo sa baba lahat may kasalanan, ikaw wala? District Engineer ka, hindi mo alam na may ghost project? Wala ka ring alam lumobo ‘yung budget mo?” [29:16] galit na tanong ni Senador Tulfo.

Ang mosyon ay walang pagtutol at agad na inaprubahan [30:33]. Ito ang kauna-unahang pagkakataon sa kasalukuyang serye ng pagdinig na isang mataas na opisyal ng DPWH ang pormal na sinintensyahan ng contempt dahil sa pagsisinungaling sa harap ng Senado, nagpapakita ng hindi na matitiis na antas ng pagwawalang-bahala sa katotohanan.

Ang Mga Larawan ng Tumpok-Tumpok na Pera at ang ‘Bagman’

Lalong nagpakulo ng dugo ang pagpapakita ng mga litrato na nagpapakita ng bultu-bultong cash na tumpok-tumpok sa isang mesa, isang ebidensyang nauna nang inilabas sa House hearing [32:16]. Kinumpirma ni Bryce Hernandez na ang mga files of cash na ito ay mula pa noong 2022 hanggang 2023 [33:00] at nakita niya mismo sa isang “tambayan” na hindi parte ng DPWH compound [33:14].

Mas nagbigay kulay sa istorya ang pagtukoy sa may-ari ng tambayan, si Lauren Cruz. Hindi lamang isang “kaibigan” ni Engineer Alcantara, tuluyan ding isiniwalat ng Senador ang koneksyon ni Cruz bilang umano’y Bagman ni Alcantara—ang taong taga-tago at taga-dala ng pera [33:50]. Ipinunto pa na si Cruz ang pangalan sa mga invoice ng mga sasakyang “dino-donate” ni Alcantara sa kung kani-kanino [33:50]. Ang matinding paghaharap na ito ay nagbigay ng kongkretong ebidensya na nag-uugnay sa mga opisyal sa iligal na paggalaw ng salapi.

Ang Ugat ng Bulok na Sistema at ang Paghahanap sa ‘Malalaking Isda’

Sa huling bahagi ng pagdinig, mismong ang Kalihim ng DPWH ang sumang-ayon sa mga Senador na ang pinakaugat ng problema ay ang “bulok na sistema” ng ahensya [43:28].

Maliwanag na kinikilala niya ang katotohanan sa pahayag na “kahit na magpakulong pa tayo ng napakaraming contractors… at sa mga opisyales ng DPWH, pag hindi natin na-correct ang sistema, walang mangyayari” [43:37]. Ang solusyon, ayon sa consensus, ay ang paghuli sa “malalaking isda” [44:18]—hindi lamang ang mga maliliit na tauhan na ginagamit bilang mga fall guy.

Ngunit ang pagdinig ay nag-iwan din ng mga tanong tungkol sa mismong kakayahan ng DPWH na imbestigahan ang sarili. Ibinunyag ni Senador Marcoleta na ang mga sistemang ginagamit ng DPWH para sa monitoring ng proyekto—tulad ng MYPS (Multi-Year Program Scheduling)—ay ginagamit ng mga “kawatan” at naglalaman ng “maling coordinates,” na nagiging dahilan upang maging misleading ang mga ulat [46:15]. Ang kabiguan ng mga opisyal na maging pamilyar sa sarili nilang sistema (PCMO, Survey 123, RBIA, SDM4) ay nagpapakita ng malalim na problema ng pagwawalang-bahala at pagpapabaya na ginagamit upang itago ang katiwalian.

Ang imbestigasyon ay nagpapatunay na ang korapsyon sa DPWH ay hindi lamang insidente ng ilang indibidwal, kundi isang malalim at systemic na problema na umaabot sa pinakamataas na antas ng ahensya. Ang dramatikong pagpapataw ng contempt kay Engineer Alcantara ay isang simula, ngunit ang tunay na tagumpay ay makakamit lamang kapag ang “malalaking isda” na nagtatago sa likod ng mga paper bag, ghost projects, at bulok na sistema ay tuluyan nang mapanagot. Ang taumbayan ay naghihintay ng hustisya, at ang Senado ay nananatiling bantay sa pambansang yaman.

Full video: