HEPE NG KULUNGAN, KINONTEMO AT IPINAKULONG! SABWATAN SA LIKOD NG ‘RUB OUT’ NG 3 CHINESE NATIONALS, BUMASAG SA KANYANG DEFENSA

Muling niyanig ng isang matinding iskandalo ang sistema ng koreksiyon sa Pilipinas matapos maganap ang isang nakakagimbal na pagdinig sa Kongreso. Sa gitna ng imbestigasyon ukol sa misteryosong pagkamatay ng tatlong Chinese nationals sa loob ng Davao Penal Colony (Dapecol) noong 2016, lumabas ang mga nakakakilabot na detalye ng isang planadong “rubout” na sinasabing may basbas at proteksyon mula mismo sa matataas na opisyal ng bilangguan.

Hindi lang basta-bastang “riot” ang sinasabing nangyari, kundi isang masalimuot na conspiracy na nagresulta sa pagkakakontempt at pagpapakulong kay dating Davao Penal Colony Superintendent, Colonel Gerardo Padilla. Ang nakababahalang mga salaysay at testimonya ng mga person deprived of liberty (PDLs) at iba pang opisyal ay nagpinta ng larawan ng korapsyon, pagmamanipula ng ebidensya, at high-level cover-up na naglalayong ilihis ang imbestigasyon.

Ang Boses ng Ebidensya: Ang Pagtatawagan at Pagbubulgar ni Fortesa

Ang pinakamalaking butas sa depensa ng mga akusado ay nagmula sa testimonya ni Jimmy Fortesa, isang PDL na miyembro ng Inmate Custodial Aid (ICA) at kaklase sa Philippine National Police Academy (PNPA) ni Lieutenant Colonel Reyna Garma. Si Fortesa, na nagbitiw ng salaysay laban sa dating warden, ang naging tulay sa komunikasyon sa pagitan ni Garma at ni Padilla.

Ayon sa kanyang salaysay, kinumpirma niya [32:38] na tumawag sa kanya si Garma at ibinigay niya [33:13] ang cellphone niya kay Superintendent Padilla upang mag-usap ang dalawa. Bagamat mariing itinanggi ni Padilla na nangyari ito [33:21], nanindigan si Fortesa. Ang mga miyembro ng Kongreso ay nagpahiwatig ng pagdududa sa pagtanggi ni Padilla, lalo pa’t nagbigay-katwiran si Fortesa na natural lamang na sa kanya tumawag si Garma dahil magkaklase sila [35:41].

Ang mga tawag na ito ang sinasabing nagbigay-daan sa pagbuo ng planong nagresulta sa pagpatay. Sa isa pang pag-uusap noong Agosto 8, 2016, sinabi raw ni Garma kay Fortesa, “Bok, Ako na bahala. May mga tao kami diyan sa loob” [33:52], na nagpapatunay na mayroon nang internal machinery na gumagalaw sa loob ng bilangguan.

Hindi lang ang pag-uusap ang nakakagulat. Ibinunyag din ni Fortesa na si Garma at si SPO4 Arthur Narsolis (na tinawag na “Super”) ay may relasyong “higit pa sa propesyonal” [46:15], at ang huli ang nagbigay ng malaking pabuya sa mga pumatay.

Ang ‘Operasyon’ ng mga PDL: Shabu at Bartolina

Ang sentro ng pagmamaniobra ay nagsimula sa tila sabay-sabay na aksyon: ang pagkakahuli sa tatlong Chinese nationals dahil sa paggamit ng cellphone at playing cards [37:57], at ang pagkakahuli naman sa dalawang PDLs na sina Tata at Andy/Magdadaro, na siyang magiging mga berdugo, dahil umano sa shabu [38:23].

Sinasabing ang pagkakahuli kina Tata at Andy ay isang set-up. Mismong si Chief Inspector Foro, ang Sergeant of the Guard na in-charge sa bartolina o Prison Disciplinary Dormitory (PDD), ang nagpatunay sa huli ng pagdinig. Aminado si Tata na itinanim lamang ang droga sa kanilang mga bulsa [01:18:08] upang magkaroon ng dahilan na ipasok sila sa bartolina. Lalo itong kinumpirma ni Chief Inspector Foro, nang umamin siya na inutusan siya ni Padilla na huwag nang gawan ng kriminal na kaso ang droga, at sa halip ay administrative case na lang dahil “wala namang laman” [01:19:35] ang sachet. Ang pag-aming ito ni Foro ay nagbigay ng malaking timbang sa paratang na planted ang ebidensya at ginamit ang pagkakahuli sa droga upang may lehitimong dahilan para ipasok ang dalawang PDL sa PDD.

Pinagtaka rin ng mga Kongresista kung bakit dinala ang tatlong Chinese, na nahuli lang sa cellphone, sa bartolina [0:01:00:13]. Mas lalo pang kinuwestiyon kung bakit ang dalawang preso na nahuli sa droga—na itinuturing na mas mabigat na paglabag—ay isinama sa isang selda sa PDD, partikular sa Cell 6, na hindi punong-puno [01:03:00] hindi tulad ng ibang selda, kasama ng mga dayuhang bilanggo [01:04:18], lalo pa’t ang bartolina ay dapat para sa mga lumabag sa regulasyon ng bilangguan.

Ang desisyon ni Chief Inspector Foro na dalhin ang Chinese nationals at ang dalawang PDLs sa PDD ay sinasabing utos mismo ng superintendent [01:00:33]. Ang pagpapagsama sa kanila sa isang maliit na lugar, sa kabila ng magkaibang uri ng paglabag at bigat ng kaso, ay lalong nagpatibay sa teorya na ang pagpapagsama sa kanila sa isang selda ay bahagi ng masamang plano [40:01].

Ang Pabuya at ang ‘Didang’

Matapos ang madugong insidente, kung saan inamin ng mga PDL na sila ang sumaksak at pumatay sa mga Chinese [42:03], lumabas ang detalye ng malaking pabuya. Ibinunyag ni Tata na tumanggap sila ng one million pesos (P1,000,000) bilang “reward” [54:23] para sa paggawa ng krimen. Mismong si SPO4 Arthur Narsolis, ang sinasabing karelasyon ni Lt. Col. Garma, ang nagbigay ng pera.

Ayon sa salaysay, si Narsolis ay sinasabing nagbigay ng “kapangyarihan” ng kanyang boss, si Commissioner Edelberto Leonardo, na matutupad ang kanilang pangako dahil malakas sila sa “itaas” [51:09]. Gayunpaman, mariing itinanggi ni Commissioner Leonardo ang anumang kaalaman sa sabwatan at pagbibigay ng pera [51:28].

Lalo pang nagpakita ng tindi ng cover-up ang utos ni Narsolis kina Tata at Andy na gumawa ng counter-affidavit at sabihing pinatay nila ang mga Chinese dahil sa utang sa shabu [15:06]. Ang layunin ay mailihis ang imbestigasyon palayo sa mga opisyal at matuon sa simpleng away-preso dahil sa ilegal na droga, na lalo pang pinatibay ng pagkakahuli nila sa “shabu” noong una.

Proteksyon at Kontrobersiyal na Paglipat sa ICA

Matapos ang insidente, hindi tuluyang ibinartolina ang mga pumatay. Sa halip, pagkatapos ng dalawang linggo hanggang isang buwan [01:11:48] sa PDD, inilipat sila sa Inmate Custodial Aid (ICA) compound [01:12:06]—isang force multiplier na grupo ng BuCor [01:10:07]. Ang paglipat na ito ay itinuring ng mga Kongresista bilang pabor o reward [01:13:02] para sa krimeng ginawa.

Ang pagtatanong tungkol sa paglipat na ito ang naging dahilan kung bakit tuluyang kinontempt si Padilla. Nang tanungin ni Congressman Paduano, “Bakit nilagay niyo sa ICA, in your discretion and that’s your authority? Sagot or you refuse to answer?” [01:14:00], tumanggi si Padilla na sumagot, o nagbigay ng evasive na tugon.

Ang Contempt at ang Palasyo

Ang pagtangging ito ni Padilla, na tinawag na “invasive to answer questions without legal excuse” [01:14:33] ang naging mitsa ng kanyang pagkakakontempt. Sa sandaling iyon, nag-mosyon si Congressman Paduano na i-cite in contempt si Padilla, at ito ay agad sinang-ayunan at ipinasa ng Komite [01:14:56]. Nag-mosyon din si Congressman Akop na ikulong si Padilla sa loob ng 30 araw [01:16:34] at doon sa Bicutan City Jail [01:16:53].

Ngunit bago pa matapos ang pagdinig, nag-iwan ng mas nakakagulat na detalye si Tata. Ibinunyag niya [13:28] na habang ini-escort sila ni Narsolis, narinig niya raw ang speakerphone ni Narsolis kung saan tinawagan siya ni dating Pangulong Rodrigo Duterte at binati [13:55] siya, patungkol sa naganap na insidente, na tila nagyayabang pa. Mariin itong itinanggi ni Padilla [14:07], ngunit lalo itong nagpalalim sa mga katanungan kung gaano kalawak at kataas ang mga sangkot sa sabwatan. Ang isyu ay lalo pang nag-ugat nang lumabas ang impormasyon tungkol kay PIS Robert Quinto, isang opisyal ng pulisya na namatay sa pamamaril ilang buwan matapos ang insidente, at ang Komite ay nag-utos ng imbestigasyon ukol dito, dahil sa hinalang may kinalaman ito sa mas malawak na cover-up [01:10:27].

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang nagbunyag ng mga sinister na plano sa loob ng bilangguan, kundi nagbigay-diin din sa pangangailangan ng accountability mula sa matataas na opisyal. Ang pagkakakontempt at pagkakakulong kay Padilla ay nagbigay ng matinding mensahe na hindi na palalampasin ng Kongreso ang pagtatago ng katotohanan, at ito ay simula pa lamang ng paglalabas ng mga behind-the-scenes na detalye ng isa sa pinakamadugong insidente sa kasaysayan ng koreksiyon sa bansa. Patuloy na susubaybayan ng taumbayan ang mga susunod na hakbang ng Kongreso, lalo na sa mga opisyales na tinawag at pinadalhan ng show cause order [43:35] na naghahanap ng hustisya para sa mga biktima. Ang katotohanan, kahit gaano pa katagal itago, ay tiyak na lilitaw. Ang laban para sa katarungan ay nagsisimula pa lamang.

Full video: