PAGLALABAN PARA SA KATOTOHANAN: DATING CIDG CHIEF MACAPAS, HINAMON NG MGA TESTIGO SA GITNA NG KASO NG NAWAWALANG SABUNGERO

(Isinulat sa Filipino)

Ang misteryo ng 34 na nawawalang sabungero ay isa nang malagim na kabanata sa kasaysayan ng krimen sa Pilipinas, ngunit ang pinakabagong pangyayari ay nagpapatingkad sa matinding labanan para sa hustisya. Sa isang mapangahas na hakbang na naglalantad ng malalim na problema sa loob ng mga ahensya ng gobyerno, pormal na naghain ng administrative case ang magkapatid na Patidongan—sina Elakim at Jose—laban sa dating hepe ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG), si General Romeo Macapas.

Ang paghahain ng kaso, na ginawa sa National Police Commission (NAPOLCOM) kasama ang Patidongan Brothers at ang kanilang mga tagasuporta tulad ni Julie Patidongan (alyas ‘Totoy’) at ang kinatawan mula sa Department of Justice (DOJ), ay hindi lamang tungkol sa isang opisyal. Ito ay isang direktang pag-atake sa sinasabing manipulasyon at pang-aabuso ng kapangyarihan na, ayon sa mga nagrereklamo, ay nakatutok sa pagbabago ng direksyon ng imbestigasyon upang protektahan ang mga itinuturong mastermind, lalo na si Mr. Atong Ang.

Ang ‘Rescue’ na Nauwi sa ‘Pang-aabuso’

Nagsimula ang lahat sa sinasabing ‘rescue operation’ ni General Macapas sa magkapatid na Patidongan sa Cambodia. Sinasabing ang magkapatid ay may mahalagang impormasyon na mag-uugnay sa mga nasa likod ng pagkawala ng mga sabungero. Sa mga pahayag ni Julie Patidongan, ang kapatid ni Jose at Elakim, inasahan nilang magiging katuwang sa paghahanap ng katotohanan ang mga operatiba ng pulisya. Ngunit ang inaasahang proteksyon at kooperasyon ay nauwi sa pagkadismaya, na nagbigay-daan sa paghahain ng kaso.

Ayon sa salaysay ni Elakim Patidongan, malaki ang naging pagkakamali ni General Macapas sa paraan ng kanilang pagkahuli at pagkuha. Sa isang panayam sa harap ng media, mariing binanggit ni Elakim na labis ang paglabag sa kanilang karapatan [01:13:02].

Ang pinakamatindi at nakakagulat na bahagi ng kanilang reklamo ay ang tahasang pag-aakusa sa paglabag sa karapatan ng magkapatid. Una, hindi raw sila kinausap o inalam ang kanilang kalagayan. Pangalawa, at ito ang pinakamahalaga, kinuha ni General Macapas ang kanilang mga cellphone. Nang ibalik ang mga ito, wala na raw ang mga sim card at memory card [02:20:52]. Para kay Elakim, ang mga bagay na ito ay nagtataglay ng mahalagang ebidensya na makakatulong sana sa kaso [02:21:09].

Ang pagkawala ng digital evidence na ito, ayon sa mga Patidongan, ay nagpapahiwatig ng mas malalim na intensyon kaysa sa simpleng protocol. Hindi lamang ito paglabag sa kanilang karapatan, kundi isang seryosong akto na maaaring maging obstruction of justice. Ang pangyayaring ito ang nagtulak sa kanila para maghain ng kasong misconduct, dishonesty, at conduct unbecoming of a police officer laban kina General Macapas, Police Lieutenant Colonel Rose Encarnacion, at Jose Vincent Conak [02:23:34].

Ang Anino ni Atong Ang at ang Akusasyon ng ‘Pagmamanipula’

Para kay Julie Patidongan, ang kaso laban kay General Macapas ay hindi lamang isang simpleng tunggalian sa pagitan ng mga sibilyan at opisyal. Naniniwala siya na ginagamit si Heneral Macapas upang divert ang imbestigasyon at baliktarin ang kuwento. Ang pinakatuon ng akusasyon ni Julie ay ang pagtatangka umanong gawin siyang mastermind ng pagkawala ng mga sabungero, upang mailabas sa kaso ang pangalan ni Mr. Atong Ang [01:00:41].

Mariin niyang inilahad na may isang pamilya ang nagsabi na tinuturuan sila na baliktarin ang lahat ng sinasabi niya at ituro si Julie bilang mastermind para lumabas na malinis si Atong Ang. Dagdag pa, may isang major na kasama sa operasyon ang nagpahayag umano kay Julie na hindi niya gagawin ang utos kung “walang nag-uto” sa kanya, na sa madaling salita ay si General Macapas ang nag-utos [01:04:15]. Ang pahayag na ito mula sa isang insider ay nagpapatunay, ayon kay Julie, na may nagtutulak sa matataas na opisyal na galawin ang imbestigasyon.

Nang tanungin si Julie tungkol sa motibo ni Macapas, ang kanyang sagot ay direkta at nakakabigla: “Gumagana na ang pera ni Mr. Ong” [02:29:37]. Para sa kanya, ang kasong ito ay isang David vs. Goliath na sitwasyon kung saan ang malaking pera at kapangyarihan ay ginagamit upang sirain ang mga testigong handang magbigay ng katotohanan.

Ang tanging hiling ni Julie ay matanggal si General Macapas at tuluyang ma-dismiss sa serbisyo dahil sa laki ng kasalanan nito sa kaso at sa paggamit pa umano ng pahayag ni Macapas ng abogado ni Atong Ang sa kaso [01:11:38]. Ang tindi ng pagnanais na ito na patalsikin ang heneral ay nagpapakita ng matinding galit at pagkadismaya sa pagtatangka na sirain ang kanilang kredibilidad at baluktutin ang katotohanan.

Ang Pagtatanggol at Ang Kapangyarihan ng Ebidensya

Samantala, may mga pagtatanggol din na inilahad, kahit pa hindi direkta si Macapas ang sumasagot. Sa mga naunang pahayag, binanggit ni Macapas na ang operasyon sa Cambodia ay isang covert at ginawa sa sarili niyang kaalaman. Binanggit din niya na si Jose Patidongan ay may warrant of conviction na, at si Elakim ay gumamit ng passport na may pangalang Robert Byon [02:02:46, 02:03:33]. Para sa kampo ni Macapas, ang kanilang aksyon ay alinsunod sa batas.

Ngunit ang mga legal na kinatawan ng Patidongan Brothers, kasama ang suporta mula sa DOJ at NAPOLCOM, ay naniniwala na ang magkapatid ay malaking tulong sa pagresolba ng kaso. Tinawag silang “karugtong” na “mag-wiwitness against mastermind” [02:26:40]. Ayon sa kanilang abogado, malaki ang salaysay ng kanilang pagtestigo at ito ay makakatulong sa pag-prove the body of the crime [03:00:06].

Sa kasalukuyan, si Jose Patidongan ay nakaditine sa Camp Crame habang isinasagawa ang judicial process sa kanyang kaso. Sinabi ng abogado na kung ano ang dinanas ni Elakim na pang-aabuso ay dinanas din ni Jose [03:02:43].

Pangako ng Due Process at Walang Takot na Paglilitis

Dahil sa kasikatan ng kasong ito, dumalo sa press conference sina National Police Commission (NAPOLCOM) Executive Officer at Vice Chairperson Commissioner Eli Atienza at DOJ Undersecretary Cruz. Ang kanilang presensya ay nagpapakita ng pambansang importansya ng kaso at ang pagkakaisa ng gobyerno na bigyan ng hustisya ang mga biktima.

Ipinaliwanag ni Commissioner Atienza ang proseso ng imbestigasyon. Aniya, hindi na kailangan ng motu proprio investigation dahil mayroon nang live complaint mula sa dalawang nagrereklamo. Hihingi muna ng sagot si NAPOLCOM kay General Macapas at sa iba pang kinasuhan, bago ito ipasa sa legal service para sa pormal na paghahain ng kaso [01:44:23].

Ang NAPOLCOM, ayon kay Atienza, ay nangangako ng due process para sa lahat, kasama na si General Macapas. Gayunpaman, mariing idineklara niya na kung may pananagutan, hindi sila matatakot na patawan ng nararapat na parusa, anuman ang ranggo nito [01:57:41]. Ang mensahe ay malinaw: ang gobyerno ay seryoso sa paghahanap ng katotohanan at hustisya para sa mga pamilya ng mga biktima [02:55:56].

Nabanggit din ni Atienza na may posibilidad na may part two pa ang imbestigasyon dahil sa mga pangalan ng generals na nasa kanilang radar. Hindi man direktang sinabi, ang paggamit niya ng salitang “plural” para sa “generals” ay nagpapahiwatig na mas marami pang matataas na opisyal ang posibleng masabit sa iskandalong ito [03:34:23].

Ang paghahain ng kaso ng Patidongan Brothers laban kay General Macapas ay nagbunga ng isang mataas na stake na labanan na hindi lamang nakatuon sa pagkawala ng mga sabungero, kundi pati na rin sa integridad at katapatan ng mga nasa puwesto. Sa huli, ang pag-asa ay nananatili sa kamay ng NAPOLCOM at DOJ—na ang katotohanan ay mangingibabaw, at ang sinumang gumamit ng kapangyarihan para baluktutin ang hustisya ay pananagutin. Ang pamilya ng mga nawawalang sabungero at ang buong publiko ay naghihintay ng resolusyon, nagbabantay kung paano lilitisin ang isang heneral na, ayon sa mga testigo, ay nagtangkang maging mastermind sa pagmamanipula sa isang kasong kinasasangkutan ng pera at kapangyarihan.

Full video: