Hamon ni Duterte sa Batas: ‘Walang Kwenta!’—Depensa sa Reward System at Taktika ng ‘Larô Ko Ito’ sa Pulisya, Ibinulgar sa Gitna ng Mainit na Kwestyon.

Ni: [Pangalan ng Content Editor/Iyong Pangalan]

Sa gitna ng isang maalab na pagtatanong, kung saan muling binuksan ang mga sugat ng nakaraang administrasyon, tumindig ang dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte at nagbigay ng isang pahayag na tumataginting, nag-iwan ng matinding hamon sa pundasyon mismo ng sistema ng hustisya sa Pilipinas: ang Batas.

Diretsahan, at walang pasubali, binansagan ni Duterte na “walang kakwenta-kwenta” ang ilang bahagi ng batas, partikular ang mga probisyon sa Revised Penal Code, sa kanyang pag-uukol ng matinding diin sa kung paano at bakit hindi dapat maging komplikado ang pagpapatupad ng kaayusan. Ang matapang na paninindigang ito, na nagmula sa isang lider na nag-ugat sa hukuman at sa pagiging piskal, ay hindi lamang nag-udyok ng pagtataka kundi nagpaalab din ng matinding pagtatalo: Kailan nagiging balakid ang batas sa halip na maging solusyon, lalo na sa panahon ng krisis at digmaan laban sa droga?

Ang Pagtaliwas sa ‘Laro’ ng Batas

Ang pahayag ni Duterte ay nagbigay ng konteksto sa kanyang kakaibang istilo ng pamamahala—isang pamamaraan na hindi nagpapadala sa matagal at kumplikadong proseso ng legalidad. Sa kanyang pananaw, ang paggawa ng napakaraming batas ay nagiging sanhi lamang ng kalituhan, lalo na kung ang mga ito ay “walang namang kakwenta-kwenta.” Ito ang kanyang sagot sa mga nagtatanong kung bakit tila ang kanyang administrasyon ay mas pinili ang decisive action kaysa sa due process sa pagpapatupad ng War on Drugs.

Ang pagtatanong sa kanya ni Congressman Paolo Ortega ay hindi naglalayong balikan ang simpleng operasyon, kundi ang etika at resulta ng Reward System na ipinatupad noon. Ayon kay Ortega, ang sistema ng pagbibigay insentibo sa mga pulis ay maaaring nagpalala sa problema, nagtulak sa ilang opisyal na magkaroon ng “raket” o maghabol ng “quota” o “number” kaysa sumunod sa “bounds of the law.” Ang hinala ay nagbigay ito ng lisensya sa mga tiwaling pulis na mag-operate hindi para sa kaayusan, kundi para sa extra na pera.

Dito, lumabas ang matinding tensyon: ang insentibo na idinisenyo para pabilisin ang kampanya, ay maaari palang naging mitsa ng mas matinding katiwalian at pang-aabuso. Nagkaroon ba ng “out of control” na sitwasyon, at bakit walang nagawang pagbabago sa polisa kahit nakita na ang mga masasamang epekto nito?

Ang Depensa ng Isang Beteranong Piskal: ‘Hindi Nila Ako Maloloko’

Sa lahat ng mga akusasyon at pagdududa, ang pinakamatibay na depensa ni Duterte ay nag-ugat sa kanyang personal na kasaysayan.

“Sir, bago ako naging Mayor, naging special council ako, naging prosecutor ako, naging [pataas na] hanggang presidente,” mariin niyang sagot.

Ipinagmalaki niya ang kanyang karanasan, partikular sa pagiging piskal sa Davao, bilang kanyang “kalasag” laban sa panloloko. Ito ang kanyang pinagkukunan ng kapangyarihan at pagtitiwala sa sarili: ang lalim ng kanyang kaalaman sa batas at sa takbo ng kriminalidad. Ang kanyang pahayag na “hindi mo ako maloko at alam ng mga pulis hindi nila ako maloko, fiscal kasi ako eh,” ay nagpinta ng larawan ng isang lider na may kumpletong kontrol, hindi lamang sa pulitika, kundi pati na rin sa kaisipan at galaw ng mga nasa ilalim niya.

Sa isang punto, nagbiro o nagbabala siya na kung hindi siya naging piskal at abogado, “Matagal na akong namatay.” Ito ay isang nakakaantig na pahayag na nagpapahiwatig ng kanyang paniniwala na ang kanyang kaalaman sa sistema ng hustisya ang tanging nagligtas sa kanya mula sa mga mapanganib na elemento na kanyang kinalaban. Para sa kanya, ang takot at respeto na nakuha niya mula sa mga pulis ang susi sa pagkakaroon ng disiplina, isang kaisipan na: “Mayor ka sir kung hindi mo—hindi takot yung pulis mo, nagkakalat yan.”

Ang Presidential Style: Ang ‘Larô Ko Ito’

Nang tanungin kung may ginawa ba siyang pagbabago sa polisa, lalo na sa reward system, matapos makita ang “effects” nito sa araw-araw na balita, malinaw ang sagot ni Duterte: Wala.

Gayunpaman, nagbigay siya ng detalyadong paglalarawan ng kanyang kakaibang mekanismo ng checks and balances sa loob ng ehekutibo. Ito ang kanyang bersyon ng pagpapatupad ng law and order, na binansagan niyang “Larô ko ito.”

Hindi siya naghintay sa mahahabang imbestigasyon o bureaucratic red tape. Sa halip, sa sandaling makita niya ang mga ulat ng pag-abuso—halimbawa, ang mga pangyayari sa “Sirad Iloilo”—siya ay agad-agad na umaaksyon. Gabi-gabi, tinitingnan niya ang mga briefer at walang atubiling tatawagin ang Chief of Police o Mayor na sangkot. Ang mas matindi pa rito, gagawin niya ang pag-uusap na iyon “sa harap mismo” ng nagrereklamo.

“Tawagin mo yang chief of police. Anong nangyayari dito?”

“Tawagin mo ‘yung, ang the—that was the way I was handling it. It might not be acceptable to all o to many, many, but is—that was my style.”

Ito ang estilo ng isang lider na hindi nagpapaawat; isang direktang konprontasyon na nag-aalis ng lahat ng grey areas. Ang kanyang mensahe sa mga Mayor: “Stay away. Kung medyo kulang ang sweldo ninyo, tiisin ninyo habang ako ang Presidente.” Ang kanyang banta ay malinaw: hindi siya magbibigay ng “patawad” sa sinumang Mayor o pulis na magtatangkang sirain ang kanyang “laro” ng kaayusan. Ang law and order ayon sa kanyang pananaw, ay hindi laro ng marami, kundi “Laro ko ito talaga.”

Ang Pangako ng Proteksyon at ang ‘Excesses’

Sa huling bahagi ng pagtatanong, niliwanag ni Congressman Ortega na walang nagbago sa kontrobersyal na palisiya hanggang sa huling araw ng termino ni Duterte. Dito umamin ang dating Pangulo na “There might have been excesses.”

Ang pagkilala sa posibilidad ng mga pag-abuso ay kasabay ng kanyang matinding pangako ng proteksyon sa mga pulis. Ang paninindigan ni Duterte ay simple: “kasi ang pulis inutusan ko trabaho nila.”

Ibinulgar niya ang kanyang intensyon na makipag-usap sa sumunod na Pangulo (na tinutukoy si dating Pangulong Barbers) para sa pagpapatawad o “pardon” ng mga pulis na sumuporta sa operasyon, dahil ito ay “utos lang ng Mayor yan” (sa konteksto ng isang lider na nagbibigay ng utos, kahit siya pa mismo ang Pangulo).

Ito ang emosyonal na sentro ng usapin: ang matinding loyalty ni Duterte sa mga opisyal na nagpapatupad ng kanyang utos, kahit pa sa peligro ng paglampas sa batas. Para sa kanya, “kawawa talaga ang pulis” pagdating sa ipit na sitwasyon. Kaya naman, ipinangako niya ang lahat ng suporta:

Legal Aid: Siya ang magbibigay ng abogado para ipagtanggol ang pulis.

Pansariling Suporta: Mula sa discretionary fund ng Mayor, siya ang magbibigay ng suporta sa pamilya ng pulis na nasubo o nawalan ng trabaho.

Ang mensaheng ito ay nagbigay-daan sa isang napakalaking debate tungkol sa pananagutan. Sa isang banda, ito ay nagpapakita ng isang lider na nagtataguyod sa kanyang tauhan. Sa kabilang banda, ito ay tila nagpapahintulot sa paglabag sa due process sa pangalan ng “trabaho lang.”

Sa huli, ipinaalala ni Duterte na mayroon namang report validation, revalidation, at iba pang agency na nag-aasikaso sa rehab, na nagpapahiwatig na may mga proseso pa rin sa ilalim ng gobyerno. Ngunit ang kanyang pangkalahatang paninindigan ay nananatiling matigas: kapag ang Batas ay nagiging balakid sa kaayusan, ang mabilis at matigas na aksyon ang dapat manaig.

Ang pagtatalong ito ay malinaw na nagpapakita ng matinding agwat sa pagitan ng pilosopiya ni Duterte at ng mga traditional na tagapagtaguyod ng legalidad at human rights. Para sa kanya, ang tanging Batas na may “kwenta” ay ang batas ng kaayusan at disiplina, at ito ay isang laro na handa siyang laruin—hanggang sa dulo, at sa likod ng depensa ng mga opisyal na nasa ilalim ng kanyang utos. Ang pagtatapos ng pagtatanong ay nag-iwan ng tanong: Hanggang saan ang hangganan ng utos ng isang Pangulo, at kailan ito nagiging isang lisensya upang magkaroon ng “excesses”? Ang tanong na ito ay patuloy na magpapabigat sa kasaysayan ng bansa.

Full video: