Ang Kamay na Bakal: Duterte, Walang Pagsisisi sa ‘Reward System’ at ang Nakakagulat na Pangako ng Pardon sa Kanyang mga Pulis

Ang mga bulwagan ng Kongreso, na dating pinangungunahan ng pormalidad at nakagawiang proseso, ay muling niyanig ng presensya ng isang taong hindi kailanman natakot na kalabanin ang istruktura—si dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Sa isang maalab na sesyon ng pagdinig, kung saan inaasahang haharapin niya ang mga tanong hinggil sa kontrobersyal na ‘war on drugs,’ ang kaniyang mga pahayag ay hindi lamang nagbigay ng kasagutan, kundi naglatag ng isang malinaw at nakakagulat na depensa sa kaniyang pamumuno, isang depensa na nakatali sa isang pilosopiyang tila walang pinipiling batas.

Nagsimula ang pagkabigla nang tahasan niyang binatikos ang ilang bahagi ng batas, partikular ang mga nakasaad sa Revised Penal Code, na aniya’y ‘walang kakwenta-kwenta’ at tila nagiging balakid lamang sa mabisang pagpapatupad ng hustisya [00:09]. Ang pahayag na ito ay nagbigay ng tonong mapangahas sa buong pagdinig, na nagpapakita ng kaniyang pagkadismaya sa mga komplikadong legal na proseso na, sa kanyang pananaw, ay nagpapahirap sa mga nagpapatupad ng batas. Ang pagtatawag ng pansin sa pagiging ‘walang kwenta’ ng ilang batas ay hindi lamang isang pagpuna; ito ay isang pahiwatig na sa kaniyang pamumuno, ang mas mabilis at mas direktang aksyon, kahit pa ito ay kinukuwestiyon sa legalidad, ang mas pinahahalagahan.

Ang Rewind sa Giyera Kontra-Droga: Ang Banta ng ‘Raket’ at ang ‘Quota’ System

Ang pinakamainit na bahagi ng pagdinig ay umikot sa reward system na ipinatupad sa kasagsagan ng giyera kontra-droga, at kung paano ito nakaapekto sa moral at pamamalakad ng pulisya. Tahasang kinuwestiyon ni Congressman Paolo Ortega ang dating Pangulo kung ang sistema ba ng pagbibigay ng insentibo ay lalong nagpasidhi sa pang-aabuso at nagtulak sa mga pulis na maging ‘quota-driven’ [02:09]. May mga naglabasang ulat na ang insentibong ito ay nagbigay-daan sa mga tiwaling pulis na magsagawa ng ‘raket’—o ilegal na pangingikil at iba pang maling gawain—sa halip na mag-operate sa loob ng itinakdang legal na hangganan [01:09].

Kinumpirma mismo ni Duterte ang katotohanan ng problemang ito. Bagama’t hindi siya nagbigay ng detalye sa lawak nito, ang kaniyang pag-amin na may mga pulis na rumaraket ay nagbigay-linaw sa matinding internal na korapsyon na kinakaharap ng gobyerno habang isinasagawa ang kampanya. Ang mga naglolokong pulis, aniya, ay inuuna ang ‘extra na pera’ kaysa sa pagsunod sa batas [01:18]. Sa halip na magbigay ng direktang pag-amin sa pagkakamali ng polisiya, ipinagtanggol ni Duterte ang kaniyang sarili sa pamamagitan ng pagbanggit sa kaniyang personal na karanasan.

Ang Depensa ng Isang Beterano: ‘Hindi Nila Ako Maloloko’

Ipinahayag ni Duterte na bago pa man siya naging alkalde at presidente, siya ay isang special council at naging piskal [03:08]. Ang kaniyang mga dekada ng karanasan sa larangan ng batas ay ginamit niyang panangga, na sinasabing ang kaniyang malalim na kaalaman sa operasyon at pag-iisip ng mga pulis ay nagdulot ng isang sitwasyon kung saan ‘hindi nila ako maloko’ [03:45]. Sa Davao, kung saan siya naghari sa loob ng matagal na panahon, nanindigan siyang walang pulis na naglakas-loob na magloko sa kaniya, na nagpapakita ng isang malakas na pagtitiwala sa kaniyang personal na kapangyarihan at awtoridad.

Ang pahayag na ito ay nagpapakita ng isang uri ng pamumuno na personal at direktang nakikialam. Ibinahagi niya kung paano niya tinawagan ang mga hepe ng pulis sa harap mismo ng mga nagrereklamo upang komprontahin ang mga isyu ng panghihimasok o pang-iipit ng mga alkalde [05:42]. Ito ang kaniyang ‘style’ [06:28], isang pamamaraan na hindi nagpapatumpik-tumpik, na nagpapahiwatig na sa kaniyang pamumuno, ang mabilis na resolusyon at ang pagpapamalas ng kapangyarihan ay mas mahalaga kaysa sa pagsunod sa karaniwang protocol.

Idinagdag pa niya na ang kawalan ng takot ng pulis sa kanilang pinuno ay nagiging sanhi ng kaguluhan, kaya’t ang kaniyang pagiging ‘fiscal’ ay nagsilbing hadlang. Ang kaniyang pag-iisip ay simple: Kung hindi mo kontrolado ang takot, ang resulta ay ‘nagkakalat yan, parang ISIS ka lang’ [04:20].

Ang Pinaka-Kontrobersyal na Pangako: Pardon at Suporta

Ang pinaka-nakakagulat at pinaka-emosyonal na bahagi ng pagdinig ay ang walang-takot na pagtatanggol ni Duterte sa mga pulis na napasubo dahil sa giyera kontra-droga. Tahasan niyang sinabi na ang mga pulis ay ‘trabaho lang’ ang ginagawa, at sila ay kawawa kapag napasubo o naharap sa kaso [10:02].

Ngunit ang umagaw sa atensyon ng lahat ay ang kaniyang pangako na magbibigay siya ng suporta, legal man o pinansiyal, sa kaniyang mga pulis. “Pardon na ‘yan, kasi pulis ko ‘yan,” mariin niyang wika, na nagpapakita ng isang matinding personal na paninindigan at loyalty [09:47]. Hindi lamang ito isang pangako; ito ay isang deklarasyon ng proteksiyon laban sa legal na responsibilidad. Sinabi niya na kapag nawalan ng trabaho ang pulis, siya mismo ang magbibigay ng suporta sa pamilya gamit ang discretionary fund ng alkalde, at siya rin ang magbibigay ng abogado [10:22].

Ang pag-amin na ito ay nagpapaliwanag kung bakit maraming kritiko ang nag-aakusa sa kaniyang administrasyon ng pagpapaigting sa kultura ng impunidad. Kung ang mismong pinuno ng bansa ay nagbibigay ng garantiya ng pardon at proteksiyon sa sinumang pulis na magkakamali sa gitna ng pagganap sa tungkulin, anong uri ng legal na check-and-balance ang natitira? Ang tanging kondisyon niya: sumunod lamang sa kaniyang utos, dahil ito ang kaniyang “laro” [07:24].

Ang Pilosopiya ng ‘Laro Ko Ito’ at Walang Pagbabago

Sa huling bahagi ng pagtatanong, naging klaro na walang ginawang pagbabago si Duterte sa kontrobersyal na reward system, sa kabila ng pag-aalala na ito ay ‘swirling out of control’ [02:28]. Ayon sa kaniya, nagkaroon man ng ‘excesses,’ ito ay likas na bahagi ng operasyon [09:36]. Ang kaniyang pamumuno ay isang ‘straight line’ na paninindigan, kung saan ang direksyon ay malinaw, at ang mga nagpapatupad ay inaasahang susunod.

Ang kaniyang payo sa mga nagnanais maging alkalde ay malinaw din: magkuha ng mga pulis na “veteran” at may “20 years” nang serbisyo [08:31]. Huwag magkuha ng mga civilian na wala pang karanasan, dahil mas madali aniyang makontrol at maturuan ang mga pulis na matagal nang sanay sa serbisyo. Ito ay nagpapakita ng kaniyang pagnanais na magkaroon ng isang puwersa na hindi lang loyal kundi epektibo at nakakaunawa sa kaniyang “gusto mangyari” [08:43].

Ang mga pahayag ni Duterte sa pagdinig ay hindi lamang tungkol sa giyera kontra-droga; ito ay tungkol sa kaniyang legacy at ang kaniyang walang-kompromisong pananaw sa batas at kaayusan. Ang kaniyang pag-amin sa mga problema, kasabay ng kaniyang pangako ng proteksiyon, ay naglalatag ng isang komplikadong larawan ng isang lider na tinitingnan ang batas hindi bilang isang unibersal na patakaran, kundi bilang isang kasangkapan na dapat ay laging yumuyuko sa pangangailangan ng “law and order,” isang pangangailangan na, sa kaniyang pananaw, ay mas matimbang kaysa sa mga batas na kaniyang tinawag na ‘walang kwenta.’ Ang usaping ito ay patuloy na magiging sentro ng debate sa pulitika at lipunan, na nag-iiwan sa atin ng tanong: Sa pagitan ng mabilis na hustisya at pagsunod sa batas, alin ang mas pinili ng dating Pangulo? At anong epekto nito sa ating bayan?

Full video: