DISCAYA, LUMANTAD NGUNIT PINILI LANG ANG INILUWA! Ang MISTERYO ng “Ilan sa Kanila” sa Bilyong-Bilyong Iskandalo ng Flood Control

Ang mga bulong-bulungan ay nagmistulang isang nakakabinging sigaw ng katotohanan, ngunit ang katotohanang ito ay tila pilíng-pilì at hindi buo. Sa gitna ng matitinding alegasyon ng korapsyon na bumabalot sa bilyong-bilyong pisong flood control projects ng bansa, isang pangalan ang umalingawngaw sa mga bulwagan ng Kongreso: Mr. Discaya. Siya, isang malaking kontratista na nag-ugat sa DPWH sa loob ng ilang administrasyon, ay nagdala ng isang bomba—isang sworn statement na nagdetalye ng diumano’y malawakang sistema ng komisyon o payoff sa hanay ng mga mambabatas. Ngunit ang pagharap niya sa House of Representatives ay hindi nagtapos sa paglalahad ng buong katotohanan; bagkus, ito ay nag-iwan sa publiko at sa mga nagtatanong na kongresista na may mas malalim na tanong: Ano pa ang pilit na tinatago ni Discaya?

Ang pagdinig na isinagawa ng Committee on Public Accountability, Public Works and Highways, at Infracom ay naging isang pambansang panoorin ng matinding tensyon at pagkabigo. Hawak ni Discaya ang susi sa pag-unawa kung paano napupunta sa bulsa ng iilan ang pondong nakalaan sana sa pagprotekta sa buhay at ari-arian ng milyun-milyong Pilipino. Gayunpaman, ang kanyang testimonya ay nagdulot ng malaking kalituhan at pagdududa, lalo na sa mga punto kung saan siya ay tila nagbawi o pumili ng kanyang mga sasabihin.

Ang Delikadong “Ilan sa Kanila”: Ang Hindi Kumpletong Listahan

Ang pinakamatitinding katanungan na humaharap kay Discaya ay umiikot sa mga kritikal na parapo ng kanyang sinumpaang salaysay. Malinaw na tinukoy sa dokumento ang mga miyembro ng Mababang Kapulungan ng Kongreso na diumano’y tumanggap ng komisyon. Gayunpaman, ang pagkakagamit ng pariralang “Ilan sa kanila ay sina…” sa parapo 20 at 29 ng kanyang salaysay ay naging sentro ng pag-usisa. Para kay Congresswoman de Lima, na agresibong nagtanong, ang pariralang ito ay nagpapatunay na mayroon pang mas marami, mas matataas na opisyal ang hindi pa pinangangalanan.

“Ilan sa kanila—ibig sabihin partial lang po ito, hindi po ito kumpleto,” mariing tanong ni De Lima, habang pilit kinakalikot ang mga detalye.

Ang pag-iwas ni Discaya ay naging kitang-kita. Una niyang idinahilan ang “pag-invoke ng karapatan” at humingi ng executive session—isang closed-door meeting na laging ginagamit sa mga usaping may kinalaman sa pambansang seguridad o sensitibong impormasyon. Ang kanyang dahilan: matindi raw ang takot niya para sa kaligtasan ng kanyang pamilya [02:46:17].

“Natatakot po ako sa kaligtasan po ng pamilya namin dito po sa mga taong napangalanan po namin,” aniya.

Ngunit ang biglaang pagbabago ng kanyang posisyon matapos makipag-konsulta sa kanyang legal counsel ay lalong nagpalala sa pagdududa. Mula sa paghingi ng executive session upang maglabas ng mas maraming pangalan, bigla siyang nag-deklara: “Wala na po akong babanggitin po.” [01:29:43]. Ang kanyang depensa? Hindi niya raw masyadong naintindihan ang legal concepts at ang pariralang “Ilan sa kanila” ay kanyang sariling gawa at terminologies lamang.

Para sa mga nagtatanong na mambabatas, isa itong manipestasyon ng selective disclosure—ang pagbibigay ng katotohanan nang paunti-unti, o ang tinatawag na “selective amnesia.” Hindi sila kumbinsido na ang isang beteranong kontratista na nasangkot sa bilyong-bilyong proyekto ay hindi alam ang kahulugan ng kanyang inilagay sa sinumpaang salaysay. Ang pagdududa ay lalo pang lumaki nang mariing sinabi ni De Lima na, “Hindi ko po maintindihan kung anong klaseng right sa batas ang ini-invoke ninyo,” [01:19:12] na nagpapahiwatig na ang pag-iwas ni Discaya ay walang legal na basehan kundi simpleng pagtanggi. Ang kanyang pagiging pailalim at paglito sa komite ay humantong pa nga sa isang mosyon na i-cite siya for contempt [03:40:04], na nagpapakita ng tindi ng pagkadismaya ng mga mambabatas.

Ang Protektadong Pangalan at ang Hindi Maniniwala: Speaker at Salceda

Isa pang kritikal na punto sa testimonya ni Discaya ay ang kanyang biglaang paglilinaw patungkol kina Speaker at Representative Salceda (Saldico). Sa kabila ng pagkakabanggit ng kanilang mga pangalan sa kanyang salaysay bilang mga beneficiary ng mga komisyon, pilit niyang nilinaw na wala siyang “direktang transaction” sa kanila [04:13].

Ayon kay Discaya, ang kanilang mga pangalan ay ginagamit lamang ng mga pulitiko na kausap niya upang mamuwersa at mamilit na madaliin ang pagbibigay ng obligasyon. “Madalas po nilang gamitin po ang pangalan po ni Saldiko at saka ni Speaker… para makakuha o ano po klaseng bagay,” [04:54] aniya. Ito ay isang mahalagang disclaimer na naglilinis sa dalawang mataas na opisyal mula sa direktang pagkakasangkot, ngunit hindi sa pagkakagamit ng kanilang pangalan sa isang malaking modus operandi ng katiwalian. Ang paglilinaw na ito ay tinitingnan bilang isang “lifeboat” na inihagis upang hindi tuluyang lumubog ang barko ng mga matataas na opisyal, subalit ang pagiging indirect na transaksyon ay hindi nangangahulugang innocence—tanging lack of direct knowledge lamang.

Ang Kawalan ng Senador at ang Selective Amnesia sa DPWH

Ang isa pang hindi kapani-paniwalang punto sa testimonya ni Discaya ay ang pagiging ganap na wala ng mga pangalan ng senador sa kanyang listahan, maging sa mga payoff na nangyari sa nakalipas na administrasyon.

Ikinatwiran ng mga mambabatas na si Discaya ay isa sa pinakamalalaking kontratista sa ilalim ng rehimeng Noynoy Aquino at maging sa administrasyong Duterte [02:50:00]. Imposibleng hindi siya nagtatago ng mga ledger o listahan ng mga payoff bago ang taong 2022. Ang kanyang pagtanggi na maglabas ng mga ledger o voucher na mas matanda pa ay tiningnan bilang isang malaking butas sa kanyang kredibilidad.

“Wala hong maniniwala na ang listahan niyo po ng mga pangalan ay hanggang 2022 lang,” diin ni Congresswoman De Lima [02:55:00].

Bukod pa rito, nang tanungin siya tungkol sa mga opisyal na humingi ng komisyon noong nakaraang administrasyon (bago ang kasalukuyan), ang kanyang mga unang binanggit ay isang patay na tao (Si De Pascal [01:05:05]) at isang di-pinangalanang Regional Director ng Region 4A [02:00:00]. Ang pagbanggit ng patay na tao ay tiningnan ng komite bilang isang malinaw na pag-iwas at hindi direktang sagot, dahil ang patay na ay hindi na makakapagsalita upang sumagot o magduda sa kanyang mga pahayag. Ang mga paghahanap niya sa mga pangalan, na tila nag-iisip pa siya nang matagal at nangangailangan pa ng papel, ay lalong nagpakita ng kanyang pag-aatubili na ilantad ang buong katotohanan ng mga dating korap.

Ang pagdinig ay nagpakita rin ng koneksyon sa iba pang opisyal, tulad ng pagbanggit kay Engineer Alcantara, na nagsalita tungkol sa kanyang pag-aalis sa DPWH at ang pagkakaugnay niya sa City Hall noong panahon ni dating Mayor Estrada, na nagresulta sa pagdududa ng komite sa kanyang pagtanggi na may koneksyon kay Senator Jinggoy Estrada [02:17:00].

Scrap of Paper o Sinumpaang Katotohanan?

Ang krisis ng testimonya ni Discaya ay pinalala pa ng isang teknikal na problema na nagdagdag ng insulto sa pinsala. Ibinunyag na ang kanyang sinumpaang salaysay, na iprinesenta sa pagdinig, ay may expired na Professional Tax Receipt (PTR) [03:52:00] ang abogado na nag-notaryo. Dahil dito, nagtanong ang mga mambabatas kung ang dokumento ba ay maituturing na “mere scrap of paper” at wala itong bisa. Bagamat nilinaw na nagbigay na ng oath si Discaya sa komite, na siyang nagpapatibay sa kanyang mga sinasabi, ang isyu sa notarization ay nagdagdag ng tanong sa integrity hindi lamang ng nilalaman kundi pati na rin ng mismong proseso ng paghahanda ng ebidensya.

Sa huli, ang pagdinig ay nagtapos nang hindi nasasagot ang pinakamahalagang tanong: Sino pa? Ang mamamayang Pilipino ay nananatiling nakabitin, naghihintay ng kumpletong listahan ng mga opisyal na diumano’y nagnakaw sa kaban ng bayan sa ilalim ng dilim ng flood control projects. Ang kuwento ni Discaya ay isang malungkot na paalala na sa laban kontra korapsyon, ang takot ay nananatiling isang matibay na kadena na nagpipigil sa mga saksing tulad niya na bitawan ang buong, walang-pilìng katotohanan. Ang pag-iwas niya ay hindi lamang nagbigay ng kalituhan sa komite kundi nagdulot din ng isang malalim na sugat sa pag-asa ng bayan na makita ang hustisya. Ang misteryo ng “Ilan sa kanila” ay patuloy na bumabagabag, at hangga’t hindi nabibigkas ang lahat ng pangalan, ang bilyong-bilyong halaga ng anomalya ay mananatiling isang balangkas na may nakatayong bantay na pumipigil sa pagtuklas ng buong larawan.

Full video: