Handa Na Ba ang Bansa sa Isang Bise Presidenteng Tinawag na “Certified Baliw” at “Lutang”? Ang Matinding Krisis sa Pamumuno

Sa isang bansa kung saan ang pulitika ay kasing-init ng sikat ng araw at kasing-gulo ng bagyo, tila umabot na sa rurok ang tensyon matapos ang sunod-sunod at matatapang na pagbatikos sa ikalawang pinakamataas na pinuno ng bansa: si Bise Presidente Sara Duterte. Ang mga akusasyon ay hindi lamang tumatama sa kanyang integridad at kakayahan bilang isang pinuno, kundi umaabot na sa kanyang mental at emosyonal na kalagayan, na nagbunsod ng isang matinding krisis na humihiwa sa bawat sulok ng lipunang Pilipino. Ang tanong ngayon: kaya ba nating tanggapin ang isang lider na tinatawag na “certified na baliw” at “lutang” ng mga taong may mataas na kredibilidad at karanasan?

Ang Pagbobomba ni Ramon Tulfo: “Magising na Sana Kayo sa Inyong Kabubohan”

Noong Sabado, May 3, 2025, isang Facebook post mula sa batikang TV host at kolumnista na si Ramon Tulfo ang biglang sumabog at nagdulot ng malawakang pagkabahala at galit. Sa isang direkta at walang takot na banat, binatikos ni Tulfo ang mga magkakapatid na Duterte at nanawagan sa mga taga-Davao City at sa mga “super duper loyal Duterte Supporters” na magising na sa kanilang “kabubohan at katangahan.”

Ang pinakamatinding bahagi ng kanyang pahayag ay ang tahasang pagtawag kay Bise Presidente Sara Duterte na “certified na baliw” [00:58]. Hindi pa siya nagtapos doon. Agad niyang isinunod ang mga alegasyon laban sa kapatid ng Bise Presidente: Si Cong. Pulong Duterte, aniya, ay “abusado” at “umanoy sangkot sa trafficking” noong presidente pa ang kanilang ama [01:06]. Idinagdag pa niya si Mayor Baste Duterte, na palagi umanong “lasing” at pumapasok sa opisina sa hapon o gabi na lamang dahil sa “hangover” [01:14].

Ang ganitong uri ng pag-atake, na nagmumula sa isang personalidad na minsan nang itinuring na kaalyado ng pamilya, ay hindi lamang simpleng pulitika. Ito ay isang personal at matinding pag-atake na naglalayong basagin ang imahe ng pamilya sa harap ng kanilang pinakamatatag na base ng suporta. Inihayag ni Tulfo na siya man ay naging “tanga din” noon, ngunit ngayon ay “nagising na ako sa katotohanan” [01:22]. Ang nakababahala pa, inihayag ni Tulfo na mismong si dating Pangulong Digong Duterte pa ang nagbahagi sa kanya noon na problema niya itong si Pulong [01:47].

Ang matinding banat ni Tulfo ay nagpapakita ng isang malaking pagbabago sa political landscape at nagpapahiwatig na may nagaganap na matinding pagkakawatak-watak sa loob ng impluwensya ng pamilya. Ang pagiging “abusado” ni Pulong, na pinaniniwalaan ni Tulfo na mananalo pa rin sa eleksyon kahit ano pa man ang kanyang gawin [01:54], ay nagtuturo sa isang kultura ng impunity na, ayon kay Tulfo, ay dapat nang wakasan.

Ang Legal na Banta: Atty. Kapunan at ang Sumpa ng Pagiging “Lutang”

Kung ang pagbatikos ni Tulfo ay emosyonal at politikal, ang pahayag naman ni Attorney Lorna Kapunan ay legal at sikolohikal, na nagdaragdag ng mas matinding bigat sa sitwasyon ng Bise Presidente.

Naniniwala si Kapunan na “siguradong mako-convict” si Bise Presidente Sara Duterte sa impeachment complaint na isinampa laban sa kanya [02:05]. Ang batayan? Ang “pagiging lutang sa kanyang mga sinasabi at ginagawa.” Idinidiin ni Kapunan na malabong malusutan ni VP Sara ang nakapaloob sa Article 7 ng impeachment complaint, na tumutukoy sa kabuuan ng kanyang pag-uugali bilang Bise Presidente, na “any mistulang laging lutang at wala sa sarili” [02:23].

Ginagamit ni Kapunan ang kanyang mahabang karanasan—47 taon bilang isang court litigation lawyer—upang patunayan ang kanyang obserbasyon [02:48]. Iginiit niya na alam niya ang kilos at gawi ng isang taong “baliw or crazy” [02:30]. Para sa kanya, may malinaw na dysfunctionality kay VP Sara, na iniuugat niya sa pagkakaroon ng dysfunctional family [02:38].

Ayon sa abogada, ang pagiging “lutang” ay katumbas ng pagkakaroon ng out of body experience [03:04]. Mahalaga sa isang courtroom litigation na hindi lamang pakinggan ang sinasabi ng isang saksi kundi ang paraan din ng paghawak niya sa sarili. May mga telltale signs umano ng dysfunctionality at pagiging sinungaling, at nakikita niya ito kay VP Sara [03:57].

Ang pagsusuri ni Kapunan ay hindi lamang batay sa mga talumpati o desisyon ng Bise Presidente, kundi sa kanyang kabuuang demanor. Ito ay nagpapahiwatig na ang isyu ay hindi na lamang tungkol sa batas, kundi tungkol sa fitness to hold public office—isang mas seryosong akusasyon na maaaring maging dahilan ng permanenteng diskwalipikasyon [10:21].

Ang Ugat ng Pagkabalisa: Pamilya, Kapangyarihan, at ang Pagbabago ng Ugali

Ang mga batikos nina Tulfo at Kapunan ay nagdadala sa usapan sa pinakamalalim na ugat ng problema: ang personal na buhay at pamilya ng Bise Presidente.

Binigyang-diin ni Kapunan na ang pagkakaroon ng disagreement ng mag-amang Duterte ay lubhang nakaaapekto sa pagkatao ni VP Sara [03:13]. Inilahad niyang kahit ang kanyang ama ay hindi na maunawaan si Sara, na sinasabing her own person [04:37]. Bilang patunay, binanggit niya ang pagkakasalungat nila sa pag-appoint kay Attorney Lopez bilang city administrator ng Davao City, kung saan iginiit ni Sara ang desisyon kahit pa sinabi ng ama na kulang pa ito sa kinakailangang limang taon [05:07]. Ang ganitong pagtatalo, na nangyayari sa isang pamilyang pulitikal, ay nagpapalabas ng katotohanan na may broken family at tensyon na nagaganap [05:25].

Isa pang malaking obserbasyon ni Kapunan ay ang pagiging blowing hot and cold ni VP Sara [05:33]. Ikinuwento niya ang biglaang pagbabago ng demeanor ng Bise Presidente. Nagpapakita ito ng pagiging kalmado at masaya, tulad noong nagpasalamat siya kay Pangulong Marcos Jr. dahil sa pagkakataong makipagkasundo sa kanyang stepsister at maging isang pamilya [05:53]. Ngunit maya-maya, bigla siyang nagiging “ballistic” [06:02]. Ang blowing hot and cold na ito, ayon kay Kapunan, ay isang “sign of crazy” at “sign of dysfunction” [06:09].

Dagdag pa rito, binanggit ang kawalan ng parental guidance at ang misteryo kung nasaan ang asawa ng Bise Presidente sa lahat ng ito [06:17]. Ang kawalan ng spousal guidance sa mga opisyal na functions ay nagpapahiwatig na si VP Sara ay “on her own” [06:43], na lalong nagpapalala sa kanyang sitwasyon. Ang parental guidance at suporta mula sa asawa ay mahalaga sa sinumang public official, at ang pagkawala nito ay maaaring mag-udyok sa isang tao na maging madaling maapektuhan at mapagalit.

Ang Insecurities at ang Lihim na Taktika ng “Bad Jokes”

Ang mga kilos ni Bise Presidente Sara Duterte sa pulitika ay sinusuri din nang husto. Ayon sa mga kritiko, ang kanyang mga hakbang ay nagpapakita ng badge of insecurity [11:08].

Halimbawa, ang kanyang pag-kampanya para sa mga kandidatong senatorial na hindi kaalyado sa administrasyon, na tinatawag na “Manchurian candidates,” ay isang paraan umano para siguruhin niya ang sapat na boto sa Senado upang maiwasan ang conviction sa impeachment [11:16]. Sa impeachment, kailangan niya ng two-thirds (2/3) vote ng Senado, o 16 na boto, para maalis sa pwesto. Sa kabuuang 24 na senador, kailangan niya lamang ng siyam na senador na boboto laban sa impeachment upang siya ay hindi ma-convict [11:27]. Ang paggawa ng hakbang upang mangalap ng mga kakampi ay nagpapahiwatig na batid niya ang kanyang kahinaan sa kaso.

Gayundin, ang kanyang dysfunctional na pag-uugali ay nakita sa kanyang mga campaign sorties. Isang halimbawa ay ang kanyang talumpati kung saan inilarawan niya ang mga katangian ng “good candidates”—hal. hindi entertainment o hindi nagbabayad [08:36]—na tila eksaktong naglalarawan sa mga kandidatong kanyang kinakalaban. Ngunit pagkatapos niyang sabihin iyon, nanawagan siya ng block voting [09:16]. Ang pagkakaroon ng disjointed na mensahe, na tila lutang at out of body experience [09:26], ay nagdudulot ng pagkalito sa publiko at nagpapatibay sa akusasyong siya ay wala sa sarili.

Sa huli, binatikos ni Kapunan ang paggamit ni VP Sara ng “bad jokes” [12:32] bilang isang tactic. Ayon sa mga abogado, kung mahina ka sa katotohanan (facts) at sa batas (law), dapat kang mag-focus sa judge (o sa kasong ito, sa Senado) [11:53]. Kung mahina ka sa lahat, ang gawin mo ay magsimulang mag-biro at gawing katatawanan ang buong sistema ng hustisya [12:08].

Ito, aniya, ang ginagawa ng Bise Presidente: ang mga bad jokes niya tungkol sa leeg, sa mansanas [12:39], at kahit ang pagtawag sa sarili bilang designated survivor [13:10] ay isang paraan ng pagpapababa ng dignidad ng kanyang posisyon [13:27] at ng justice system. Ang bad jokes na ito, na hindi nakakatulong sa bansa, ay nagpapahiwatig na mas pinipili niyang maging isang stand-up comic kaysa isang dignified na Bise Presidente [13:18].

Ang Hinaharap ng Pamumuno

Ang mga akusasyon ni Ramon Tulfo at ang legal-sikolohikal na pagsusuri ni Atty. Lorna Kapunan ay hindi na simpleng pulitika. Ito ay isang matinding babala sa bansa tungkol sa kalidad ng pamumuno.

Ang isang Bise Presidente na tinatawag na “certified na baliw” at “lutang” ay naglalagay ng malaking pagdududa sa kakayahan ng ehekutibo na gumawa ng matitibay at matitinong desisyon para sa 110 milyong Pilipino. Ang isyu ng dysfunctionality, na nakikita sa personal na buhay at ikinikilos sa publiko, ay hindi lamang personal, kundi pambansa.

Kung ang mga matitinding palatandaan ng imbalance ay patuloy na makikita, ang bansa ay nakaharap sa isang posibleng constitutional crisis, kung saan ang isang matagumpay na impeachment ay magdudulot ng isang seismic shift sa pambansang pulitika. Ang mga Pilipino ay dapat mangalap ng kaalaman at unawain na ang mga akusasyong ito ay hindi lamang tsismis kundi seryosong usapin na may matinding epekto sa kinabukasan ng bansa. Ang katotohanan ay lalong nagiging matalim at malinaw, at hindi na ito maaaring balewalain. Ang oras na para magtanong at maging mapanuri ang lahat ay ngayon.

Full video: