BWELTA NI DUTERTE SA ICC: ‘KIDNAPPING!’ — Matapos Hamunin ang PNP sa Isyu ng Soberanya at Pag-atras ng Pilipinas

Sa isang tagpo na nagmistulang pagbabalik-tanaw sa kanyang matinding paninindigan noong siya pa ang nakaupo sa puwesto, muling nagpaulan ng maalab na pananalita si dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte, direktang hinaharap ang multo ng International Criminal Court (ICC) at ang mga lokal na ahensiya na tila nakikipagsabwatan dito. Ang eksenang ito, na puno ng pambansang damdamin at matinding legal na pagtatanong, ay hindi lamang simpleng pagtatanggol sa sarili. Ito ay isang deklarasyon ng giyera para sa soberanya ng bansa, kung saan mariin niyang iginiit na ang sinumang magtatangkang dalhin siya sa Hague matapos umalis ang Pilipinas sa kasunduan ay maituturing na walang iba kundi isang gawaing “kidnapping.”

Sa kanyang mga pahayag, na nagbigay ng “leksyon” sa mga opisyal ng pulisya at mga piskal na kasalukuyang humaharap sa isyu, inilatag ni Duterte ang isang matibay na barikada: Ang hustisya para sa kanya ay dapat manatili sa teritoryo ng Pilipinas, at ang anumang paglabag dito ay isang malinaw na paglapastangan sa Saligang Batas. Hindi ito ang boses ng isang taong natatakot, kundi ang boses ng isang dating pinuno na handang lumaban hanggang sa huli, bitbit ang bandila ng pambansang hurisdiksyon.

Ang Barikada ng Soberanya: “Nothing to Lose”

Ang emosyonal na bigat ng pahayag ni Duterte ay nag-ugat sa kanyang pag-amin na wala na siyang “nothing to lose.” Sa edad at posisyon niya, wala na siyang pangangailangang magtago o magsinungaling. “Wala akong nothing to lose,” aniya, kasabay ng matapang na pahayag na handa siyang makulong nang “habambuhay.” Subalit, may isang kundisyon ang beteranong pulitiko na hindi niya kayang ipagpalit: ang paglilitis at pagkakakulong ay dapat mangyari sa sarili niyang bayan, sa ilalim ng mga batas ng Pilipinas, at sa harap ng isang Filipino judge at Filipino prosecutor.

Ang matinding paninindigan na ito ay hindi lamang retorika; ito ay isang sentral na tenet ng soberanya. Para kay Duterte, ang magpakulong sa sarili niyang bansa ay isang gawa ng patriyotismo, isang pagpapakita ng paggalang sa sistema ng hustisya na kanyang sinumpaan. Ang tanong niya ay diretso at matalim: “Bakit ako dadalhin doon sa international body na hindi na tayo miyembro?” Ang pagtataka at galit sa kanyang boses ay nagpapahiwatig ng malalim na pagkadismaya sa tila pagiging bulag ng ilang opisyal sa simpleng katotohanan ng legal na pag-atras ng Pilipinas sa ICC noong 2019.

Ang Hamon sa Korte Suprema at sa Legal na Kakayahan ng Pilipinas

Isa sa pinakamalaking puntong legal na iginiit ni Duterte ay ang kanyang kumpletong tiwala sa Korte Suprema (Supreme Court). Naniniwala siya na ang pinakamataas na hukuman ng bansa ay maninindigan at “ire-rebuke” ang sinumang magtatangkang magdala sa kanya sa labas ng hurisdiksyon ng Pilipinas. Ang kanyang pananaw ay simple ngunit makapangyarihan: ang desisyon na umalis sa Rome Statute, “rightly or wrongly,” ay isang soberanong hakbang ng isang malayang bansa. Samakatuwid, ang mga tagapagpatupad ng batas—mga pulis at piskal—ay dapat na sumunod sa legal na katotohanang ito.

Ang kanyang “lecture” sa mga nakikinig na opisyal ay isang paalala na ang kanilang trabaho ay hindi lamang sumunod sa utos, kundi unawain ang mas malaking implikasyon ng kanilang aksiyon. “Ponder seriously because magkakaroon ito ng implication,” aniya, na nagpapahiwatig na ang pagiging kasangkapan sa isang maling legal na proseso ay magdudulot ng matinding ligal at pulitikal na kahihinatnan.

Ang pagtawag sa planong dalhin siya sa ICC bilang “kidnapping” ay isang tahasan at nakakagulantang na paratang na nagpapalaki sa tindi ng sitwasyon. Ayon sa kanyang legal na pananaw (na sinasabing kinumpirma ni J, isang taong binanggit niya sa diskurso), kung ang isang bansa ay wala na sa hurisdiksyon ng ICC, ang puwersahang pagdadala sa isang mamamayan nito sa banyagang korte ay lumalabag sa mga pangunahing karapatang pantao at soberanya, at iyan ay maitutumbas na pagdukot. Ang salitang iyan ay nagmistulang isang bomba, na sumasabog sa kaibuturan ng legal at diplomatikong ugnayan ng Pilipinas sa mundo.

Ang Anino ng Pulitika: Ang Papel ni VP Sara Duterte

Ang tunggalian sa pagitan ni Duterte at ng ICC ay hindi lamang tungkol sa nakaraan; ito ay may malalim at nakakakilabot na koneksyon sa pulitika ng kinabukasan. Lantaran niyang ipinahiwatig na ang mabilis at tila agresibong pagtutulak sa mga kaso laban sa kanya ay may kinalaman sa posibleng pagtakbo ni Bise Presidente Sara Duterte sa pagkapangulo sa susunod na eleksiyon.

Para kay Duterte, ang pag-aresto o paghaharap sa kanya sa isang internasyonal na korte ay isang pulitikal na maniobra upang “mapigilan si Inday [Sara]” na tumakbo o manalo. Nagbabala siya na kung magtagumpay si Inday Sara na maging pangulo, ang mga opisyal at indibidwal na nagtulak ng mga kasong ito ay makakaranas ng matinding “waswas” o pagganti. “Bukas makalawa, mag presidente ‘yan, waswas tayong lahat dito,” isang matinding banta na nagpapahiwatig ng kanyang pag-aalala para sa kanyang pamilya at sa mga tapat sa kanyang administrasyon.

Ang panggigipit na ito ay nagdaragdag ng layer ng pulitikal na drama sa legal na labanan. Ipinapakita nito na ang kanyang pagtatanggol ay hindi lamang para sa kanyang sarili kundi para sa kaligtasan ng kanyang pamilya at ng kanyang legacy. Ginagawa nitong mas makapangyarihan ang kanyang posisyon, na tila sinasabi niya na ang paglilitis sa kanya ay isang paglilitis sa kanyang pamilya at sa milyun-milyong sumusuporta sa kanila.

Ang Leksyon na Dapat Pagnilayan

Ang buong diskurso ni Duterte ay nag-ikot sa isang pangunahing leksyon na dapat matutunan ng mga opisyal ng gobyerno: Ang kahalagahan ng pag-unawa at paggalang sa soberanya ng Pilipinas. Sa pagtalakay sa isang opisyal, mariin niyang sinabi na kailangan nilang “mag-isip nang seryoso” dahil ang legal na posisyon ng Pilipinas ay malinaw. Hindi maaaring maging miyembro ang bansa ng isang pandaigdigang kasunduan at pagkatapos ay umalis, at biglang lumabas na parang hindi umalis. Ang “ICC is out of the question,” aniya, na nagpapakita ng kanyang final at hindi matitinag na konklusyon.

Ang pagbanggit sa isang opisyal, na binansagan ng title bilang si “Nicolas Torre,” ay nagbibigay diin sa personal at direktang kalikasan ng kanyang hamon. Ang mga leksyon ay hindi lamang tungkol sa batas; ito ay tungkol sa katapatan, sa pagkilala sa pambansang awtoridad, at sa pag-iwas na maging kasangkapan sa isang mas malaking pulitikal na plano. Sa huli, ang mensahe ay: sumunod sa batas ng Pilipinas, at hindi sa utos ng mga dayuhan.

Sa pagtatapos ng kanyang pahayag, binibigyan niya ng pagkakataon ang mga opisyal na pagnilayan ang kanilang posisyon. Ito ay hindi lamang isang pagbabala, kundi isang huling paalala mula sa isang matandang pinuno sa mga bagong henerasyon ng tagapagpatupad ng batas: ang kapangyarihan ng estado ay mahalaga, at ang soberanya ay hindi dapat ikompromiso, lalo na sa mga usapin ng hustisya.

Ang Kinabukasan ng Soberanya

Ang drama na bumalot sa paghaharap na ito ni Duterte at ng mga tagapagpatupad ng batas ay nagpapatunay na ang isyu ng ICC ay mananatiling isang mainit at naghahati na paksa. Ito ay isang pagsubok sa pambansang soberanya at sa kalayaan ng sistema ng hustisya ng Pilipinas. Mananaig ba ang paninindigan ni Duterte na “nothing to lose,” na nakasalig sa legal na pag-atras ng bansa sa ICC, o magtatagumpay ang mga nagtutulak na bigyan pa rin ng kapangyarihan ang dayuhang korte sa kabila ng opisyal na pag-alis ng Pilipinas?

Ang bawat mamamayang Filipino ay nakatutok sa mga susunod na hakbang ng Korte Suprema at ng mga ahensiya ng batas. Ang kwentong ito ay hindi lamang tungkol kay Rodrigo Duterte; ito ay tungkol sa pambansang dignidad, sa katapangan na ipagtanggol ang sariling batas, at sa kritikal na tanong: Sino ba talaga ang may huling say—ang Maynila o ang The Hague? Ang sagot sa tanong na ito ay hindi lamang magtatakda ng kapalaran ni Duterte, kundi magbabago ng direksiyon ng Pilipinas sa entablado ng pandaigdigang pulitika. Ito ay isang labanan na kailangan ng bawat Filipino na tutukan, dahil ang taya rito ay ang kaluluwa ng ating pagiging isang malaya at soberanong bansa.

Full video: