“Boy Dila” at ang Pista ng ‘Basa’ na Nauwi sa ‘Basag’ at Luha: Kailan Naging Perwisyo ang Tradisyon?

Ang Pista ni San Juan Bautista, o mas kilala sa San Juan City bilang Wattah Wattah Festival, ay matagal nang nakatanim sa kultura ng Pilipinas bilang isang masaya at nakaka-engganyong selebrasyon. Ito ay isang taunang pag-alaala sa binyag at isang pagkakataon upang magpalitan ng magandang kapalaran sa pamamagitan ng pambabasa. Subalit, sa nakalipas na mga taon, ang diwa ng pagdiriwang na ito ay tila nalunod sa agos ng kapabayaan at agresyon, na nauwi sa malawakang kontrobersiya, panawagan para sa pananagutan, at, sa matinding kabalintunaan, pagpapalitan ng matinding poot sa online.

Sa gitna ng kaguluhan, isang pangalan ang nag-viral at naging persona non grata sa social media: si Lexter Castro, o mas tanyag na ngayon bilang “Boy Dila.”

Ang Nakakabanas na Paghaharap: Ang Viral Video

Nagsimula ang lahat sa isang viral video na kumalat na parang apoy sa iba’t ibang platform. Sa video, kitang-kita si Lexter Castro na agresibong binabasa ang isang delivery rider gamit ang isang water gun habang nakalabas ang dila. Hindi ito isang simpleng pagwiwisik ng tubig; ito ay isang pambabasa na may kasamang malinaw na pagyayabang at pang-iinsulto, na lalong nagpaalab sa damdamin ng mga netizen.

Para sa maraming Pilipino, ang mga delivery rider ay simbolo ng sipag at dedikasyon, na patuloy na naghahanap-buhay sa kabila ng init, ulan, at trapiko. Kaya naman, ang makita ang isang inosenteng nagta-trabaho na biktima ng prank o agresyon, at hindi man lang pinayagang makaiwas, ay pumukaw sa collective outrage ng publiko. Ang ginawa ni Boy Dila ay tiningnan bilang isang matinding kawalang-respeto sa mga manggagawa, na humalili sa diwa ng kapistahan at napalitan ng bullying at pagmamayabang.

Ang Depensa ni Boy Dila: Tradisyon o Pag-iwas sa Pananagutan?

Matapos ang tindi ng online backlash, nagsalita si Lexter Castro upang ipagtanggol ang kanyang sarili. Sa kanyang paglilinaw, iginiit niya na hindi niya sinaktan ang rider, kundi binasa lamang. “Hindi ko sinaktan si manong, binasa ko lang siya,” ang kanyang pahayag, kasabay ng kanyang depensa na ito naman daw talaga ang kalakaran at tradisyon tuwing piyesta.

Ang pinakamalaking hook sa kanyang depensa, at ang lalong nagpa-init sa ulo ng publiko, ay ang kanyang komento: kung ayaw sana mabasa ng mga rider, sana raw ay hindi na lamang sila dumaan sa lugar kung saan nagaganap ang basaan [01:06]. Ang pahayag na ito ay hindi tinanggap ng karamihan. Para sa mga kritiko, ang San Juan City ay hindi isang exclusive na lugar para sa fiesta, at ang mga pangunahing kalsada nito ay ginagamit ng lahat, lalo na ng mga essential workers tulad ng mga delivery rider, na sumusunod sa mga deadlines at schedule ng trabaho. Ang paghingi ng paumanhin ay naging pagdepensa sa sarili, at ang paliwanag ay tiningnan bilang isang pag-iwas sa pananagutan.

Ang Bangungot ng Fake Booking: Ang ‘Karma’ na Dumating

Ang online outrage ay hindi nagtapos sa pag-iwan ng mga galit na komento. Sa halip, ito ay nag-ugat sa isang matinding porma ng paghihiganti na tinawag ng mga netizen na “karma.”

Di-nagtagal matapos ang pag-viral, isang serye ng “fake bookings” ang sunod-sunod na dumagsa sa labas ng bahay ni Lexter Castro [01:18]. Ang mga food order at delivery request ay umabot sa halagang P2,360 [01:25], isang malaking halaga na kailangan munang abonohan ng mga delivery rider mula sa sarili nilang bulsa.

Ang sitwasyon ay naging napakabigat para sa mga rider. Sila ang nagdusa. Sila ang umalis sa kanilang shift, gumastos ng gasolina, nag-abono ng pera, at nauwi sa kawalan dahil sa isang mapanlinlang na prank na ginawa ng galit na netizen laban kay Boy Dila. Ang eksena kung saan makikitang umiiyak ang isang rider dahil sa abono at perwisyo ay lalong nagpakita ng masakit na katotohanan: sa giyera ng online mob at ng viral personality, ang mga inosenteng nagta-trabaho ang laging talo.

Ang tindi ng galit ay umabot pa sa puntong may mga nagbiro na ipadala si Boy Dila sa West Philippine Sea, upang doon siya gantihan ng water cannon ng mga sundalong Chinese, isang matinding paghahambing na nagpapakita ng labis na pagkasuklam ng publiko sa kanyang ginawa [02:06].

Higit Pa sa Isang Viral na Video: Ang Mas Malaking Problema ng Wattah Wattah

Ang insidente ni Boy Dila ay nagsilbing tip of the iceberg lamang. Ang Wattah Wattah Festival sa San Juan ay matagal nang nakikita bilang isang tradisyon na nangangailangan ng mas mahigpit na kontrol. Marami pa ang nagpahayag ng kanilang reklamo at sentimyento, na nagpapatunay na ang hooliganism ay laganap at nakaugat na sa pagdiriwang.

Isang netizen ang nagbahagi ng mas nakakakilabot na karanasan sa loob ng isang pampasaherong jeepney [02:36].

Pagkasira ng Ari-arian: Sa gitna ng daan, binuhusan daw ng tubig ang loob ng sasakyan ng ilang indibidwal. Ang masaklap, nasira ang laptop na nagkakahalaga ng P4,000 at cellphone na P2,000 ng isa sa mga pasahero [03:11].

Apektadong Edukasyon: May mga estudyanteng nakasakay na halos maiyak na lamang dahil nabasa ang kanilang school documents na nakalaan sana para sa pagpapasa sa University [02:50].

Ang Pinakamalaking Trahedya: Ang pinaka-nakakagulat at nakakagalit na bahagi ng kuwento ay ang pagiging biktima ng isang munting bata. Muntik na raw itong malunod matapos buhusan ng isang drum ng tubig sa loob ng jeep. Ang ina ng bata ay galit na galit, subalit ang tugon ng mga gumawa nito? Pinagtawanan lamang daw sila [03:04].

Ang mga insidenteng ito ay nagbigay ng katanungan sa publiko: Sino ang dapat managot sa mga pinsala? Tradisyon ba ito, o isang komisyon ng kaguluhan?

Ang Panawagan para sa Pananagutan at Apology ng LGU

Sa ilalim ng matinding kritisismo, kinailangan nang kumilos ng lokal na pamahalaan ng San Juan City. Naglabas ng public apology ang Local Government Unit (LGU) ng San Juan [02:24].

Hinikayat ni San Juan City Mayor Francis Zamora ang publiko na Maghain ng reklamo sa mga taong nakaranas ng perwisyo, trauma, o pinsala sa ari-arian. Ang hakbang na ito ng LGU ay nagpapakita ng opisyal na pagkilala na ang tradisyon ay lumampas na sa hangganan ng kasiyahan at naging sanhi na ng kapahamakan.

Mahalaga ang paghingi ng paumanhin, ngunit hindi nito mabubura ang pinsala na ginawa. Ang halaga ng nasirang laptop at cellphone, ang gas at abono ng mga delivery rider, at higit sa lahat, ang trauma ng batang muntik malunod at ang mga estudyanteng nawalan ng mahahalagang dokumento—lahat ng ito ay may emotional at financial cost na hindi basta-basta mababayaran.

Pagtimbang sa Tradisyon at Respeto

Ang Wattah Wattah Festival ay may magandang kasaysayan at layunin. Ito ay isang pagdiriwang ng buhay at pananampalataya. Subalit, ang mga nagdaang pangyayari ay nagbigay ng matinding aral: ang tradisyon ay hindi dapat maging lisensya para sa kawalang-hiyaan at agresyon.

Ang diwa ng Pista ni San Juan Bautista ay tungkol sa pagbibinyag at paglilinis. Ang pambabasa ay dapat maging ritual ng pagtanggap at blessing, hindi isang pilit na aksyon na nagdudulot ng pinsala at luha.

Kailangang masuri ng LGU ng San Juan City ang kanilang mga polisiya. Kailangan ng mas mahigpit na implementation ng batas, kasama na ang pagtukoy at pagpaparusa sa mga lumalampas sa hangganan, lalo na sa mga kaso ng pagkasira ng ari-arian at pisikal na pananakit. Kailangan ding magkaroon ng malawakang campaign na nagpapaalala sa lahat na ang pagrespeto sa kapwa, lalo na sa mga nagta-trabaho, ay mas mataas kaysa sa anumang selebrasyon.

Ang karanasan ni Lexter Castro, ang fake bookings na dumanas sa mga inosenteng rider, at ang kuwento ng batang muntik malunod ay isang malinaw na wake-up call. Hangga’t ang tradisyon ay ginagamit bilang shield para sa mga hooligan, patuloy itong magiging bangungot at hindi magiging selebrasyon. Ang tanong ay nananatili: Handa na ba tayong ibalik ang tunay na diwa ng Wattah Wattah, o hahayaan na lang natin itong malunod sa kalungkutan at perwisyo? Kailangang manumbalik ang diwa ng blessing at kasiyahan na may kaakibat na paggalang at pananagutan.

Full video: