BANGGAAN SA PALASYO: VP SARA DUTERTE, NATALSIK SA SARILING SALITA; P20/KILO NA BIGAS, PINATUNAYANG HINDI ‘PANGHAYOP’ SA MGA PILIPINO

Sa gitna ng patuloy na pagtaas ng presyo ng mga bilihin, isang matinding balita ang nagbigay pag-asa sa mga Pilipino: ang pangako ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. na bigas sa halagang Php20 kada kilo ay sisimulan nang ipatupad. Ngunit ang mabilis na anunsiyong ito, na unang inihanda para sa Visayas, ay agad ding nagdulot ng isang political storm na nagbunyag ng lumalalim na lamat sa loob mismo ng administrasyon—isang lamat na nag-ugat sa isang matalas at emosyonal na patutsada mula sa Bise Presidente, na si Sara Duterte.

Ang binitiwang salita ni VP Duterte na ang P20 rice ay tila bigas na “pinapakain sa baboy” at “hindi pangtao” ay hindi lamang isang simpleng pagpuna; ito ay isang direktang pag-atake sa isa sa pinakamahalagang aspirasyon at campaign promise ng Pangulo. Ang insidente, na naganap halos kasabay ng anunsiyo ng Presidential Communications Office (PCO), ay nagbigay daan sa isang pambihirang pagkilos: ang pagtindig ng Palasyo, sa pamamagitan ng mga opisyal nito, upang ibasura ang alegasyon, at lantaran pang nanawagan ng pagkakaisa at pagtalikod sa tinatawag na “crab mentality.” Sa huli, ang paghahayag ng katotohanan tungkol sa kalidad ng bigas ay nagbigay ng kislap ng panalo sa administrasyon, habang si VP Sara naman ay tila nahulog sa sarili niyang patibong ng matinding kritisismo.

Ang Maanghang na Patutsada: “Hindi Pangtao, Panghayop”

Nagsimula ang lahat nang ipahayag ng PCO ang plano na ibenta ang bigas sa Php20/kilo sa Visayas. Ngunit habang nagdiriwang ang ilan sa mga benepisyaryo, naglabas ng maaanghang na komento si VP Sara Duterte. Iginiit niya na ang nasabing presyo ay hindi makatotohanan at tila ito’y pagpapakain lamang sa mga hayop. “Yan ba yan, na yung sinasabi nila noon pa, na hindi nila magawa hanggang ngayon, dahil hindi nila alam kung paano gawin…” ani VP Sara. Mas matindi pa, sinabi niyang ang bigas sa halagang iyon ay “yung pwede kainin ng tao, pinapakain baboy—iyan ‘yun.”

Ang pahayag na ito ay nagdulot ng matinding pagkabahala, hindi lamang sa hanay ng mga mamimili, kundi lalo na sa mga magsasaka. Sa isang bansang nakaugat ang kultura sa bigas bilang pangunahing pagkain, ang pag-uugnay nito sa pagkain ng baboy ay nakita ng marami bilang isang malaking insulto at pag-iiba sa kalidad ng produkto na ibibigay sa taumbayan.

Ang Alegasyon ng “Budol” at Pamumulitika

Bukod sa kalidad, kinuwestiyon din ni VP Sara ang tiyempo ng paglulunsad ng programa. Aniya, tila isa na namang “pamumulitika” at “budol” sa taong-bayan, na tanging layunin ay ang itaas ang tsansa ng mga kaalyado ng Pangulo na manalo sa darating na 2025 midterm elections. Ipinunto rin niya ang posibilidad na ang timing ay may kinalaman sa umano’y pagbaba ng trust and approval ratings ng Pangulo sa mga nakaraang survey.

“Magdududa ka dahil bakit Visayas lang? Hindi ba nagugutom yung mga taga Mindanao? Hindi ba nagugutom yung mga taga Luzon?” ito ang naging punto ni VP Sara, na nagpapahiwatig na may political agenda ang pagpili sa Visayas, lalo na’t may mga balita ng pulong ng Pangulo sa mga gobernador ng rehiyon. Ang kanyang tinuran ay malinaw na pagdududa sa intensiyon ng buong administrasyon, na nagbigay mitsa sa isang clash na hindi na maitago.

Ang Matinding Depensa ng Palasyo: Huwag Maging “Anay sa Lipunan”

Dito na pumasok ang PCO, sa pamumuno ni PCO Undersecretary Claire Castro, na siyang nanguna sa matinding pagtatanggol sa inisyatiba ni Pangulong Marcos Jr. Ang kanilang tugon ay hindi lamang isang paglilinaw sa polisiya, kundi isang emosyonal at direktang panawagan ng pagkakaisa.

Ang pinakamalaking pagbubunyag ay ang paglilinaw sa kalidad ng bigas. Mariing iginiit ni Usec. Castro na ang ibebenta sa Php20 kada kilo ay ang parehong bigas na kasalukuyang nabibili sa merkado sa halagang Php33. “Liliwanagin lamang po natin, ang ibebentang bigas ay yung bigas po na nabibili ngayon sa halagang Php33… Same po, parehong bigas po ang ibebenta,” aniya [15:33].

Ang paglilinaw na ito ay agad na nagbasura sa alegasyon ni VP Sara na ito ay “panghayop.” Mas masakit pa, ipinunto ni Usec. Castro na sa pambabatikos, tila minamaliit ni VP Sara ang sarili nating mga magsasaka. “Huwag po nating maliitin ang mga farmers natin dahil local farmers po manggagaling ang bigas na ito. Kapag po sinabi man na ito ay panghayop na bigas, minamaliit po natin ang mga farmers natin na nagbebenta po sa NFA, sa ating gobyerno.” Ang depensang ito ay nagbigay ng malinaw na moral high ground sa Palasyo, na nagpapakita na ang pag-atake ni VP Sara ay nagkamali ng pinupuntirya—hindi lamang sa polisiya, kundi pati na rin sa dignidad ng mga nagtatanim ng bigas.

Higit pa sa isyu ng kalidad, direkta ring sinagot ng Palasyo ang alegasyon ng pamumulitika. Ipinaliwanag na ang P20 rice ay matagal nang “aspirasyon” ng Pangulo, at ang timing ay bunga ng masusing pag-aaral, paghahanap ng pondo, at pag-uumpisa ng kooperasyon ng mga Local Government Units (LGUs). Kaya’t ang pagpili sa Visayas ay dahil sa “maraming stocks po ang NFA sa nasabing lugar at sila po ang naunang magsabi ng pakikipag-cooperate sa pangulo sa pagbibigay po ng subsidya.” Ang kooperasyon ng mga lider tulad ni Governor Gwen Garcia ay nagpatunay na may mga LGUng handang tumulong, na nagpapabulaan sa ideya na ang lahat ay pulitika lamang.

Ang pinakamabigat na bahagi ng tugon ng Palasyo ay ang matinding apela: “Huwag sanang pairalin ang crab mentality at huwag maging anay sa lipunan. Magkaisa tayo para matupad ng pangulo at pamahalaan ang mga aspirasyon para sa taong bayan” [00:27, 13:59]. Ang direktang pag-uugnay sa mga kritiko bilang “anay sa lipunan” ay nagpapakita ng labis na pagkadismaya ng Malacañang sa tila pagharang at negatibong pananaw sa isang programang inilaan para sa taumbayan. Ito ay isang pahiwatig na ang political rift ay umabot na sa punto kung saan ang pambansang interes ay nasasakripisyo dahil sa personal or political division.

Ang Kinabukasan ng P20 Rice at ang Implikasyong Pampulitika

Sa huli, ang banggaan na ito ay lumampas pa sa isyu ng presyo ng bigas. Ito ay naging simbolo ng tensiyon sa pagitan ng mga magkakaalyadong paksyon sa pamahalaan at kung paano hinaharap ang mga populist na programa.

Ang Palasyo ay nagbigay ng matibay na assurance na ang P20 rice program ay hindi pangmadalian. Inihayag na magbibigay ng direktiba si PBBM upang i-sustain ang programa hanggang sa matapos ang kanyang termino sa 2028 [10:05]. Tinitiyak na ang pondo ay aayusin para hindi na lamang umasa sa tulong ng mga LGU. Sa ngayon, maaari itong i-avail sa mga Kadiwa centers at sa mga authorized outlets na itatalaga ng mga LGU, na magbibigay ng 40 kilos bawat pamilya kada buwan [07:06].

Ang mensahe ng PCO ay malinaw: Ang pag-aalay ng murang bigas ay hindi election promise lamang, kundi bahagi ng mas malawak na panawagan para sa “Bagong Pilipinas” na nagtataguyod ng food security at kaluwagan sa mga pamilya. Ang mga kritisismo ni VP Sara ay, sa pananaw ng Palasyo, isa lamang “ingay” na naghahanap ng atensiyon sa halip na magbigay suporta para sa ikabubuti ng karamihan.

Ang pagtatagumpay ng P20 rice program ay hindi lamang tagumpay ni PBBM, kundi tagumpay ng bawat Pilipino na naghihirap sa gitna ng matataas na presyo. Ngunit ang pagpapatuloy ng programang ito ay nakasalalay din sa pagkakaisa ng mga lider. Ang panawagan ng Palasyo na “huwag maging anay” ay hindi lamang para kay VP Sara, kundi para sa lahat ng stakeholders na may kakayahang sumuporta o magpabagsak ng isang adhikaing makabayan. Sa gitna ng political infighting, ang taumbayan ang tunay na humihiling: ipagpatuloy ang pag-asa, itigil ang bangayan, at gawing prayoridad ang kapakanan ng bansa. Ang P20 bigas ay hindi dapat maging kulay-pulitika, bagkus ay maging simbolo ng pag-ahon ng bawat Pilipino mula sa kahirapan. Ang katotohanan ay lumabas na, at oras na para ang lahat ay kumilos alinsunod sa aspirasyon ng nakararami.

Full video: