ANG NAKAKABAHALANG PARADOXA: BAKIT WALANG WARRANTS OF ARREST PARA SA MGA VLOGGER NA NAGPAPALAGANAP NG FAKE NEWS—AT ANG HAMON NG “WALANG HANGGANG” INTERNET

Sa gitna ng lumalalang krisis sa pagkalat ng fake news sa digital landscape ng Pilipinas, isang mainit at seryosong pagdinig sa Kongreso ang nagbunga ng mga katanungang humahamon sa mismong pundasyon ng ating mga batas. Naging sentro ng talakayan ang matinding pagkadismaya ng mga mambabatas sa tila kawalang-aksyon ng mga ahensya ng batas laban sa mga vlogger na walang patumanggang nagpapakalat ng kasinungalingan, sa kabila ng kanilang posibleng legal na pananagutan.

Pinangunahan ni Atty. Luistro, na may malalim na pag-unawa sa batas, ang isang nakakapangilabot na pagtatanong sa mga kinatawan ng National Bureau of Investigation (NBI), Department of Justice (DOJ), at Department of Information and Communications Technology (DICT). Ang kaniyang pangunahing punto ay nagmistulang legal bombshell: bakit nananatiling malaya ang mga vlogger na ito, samantalang ang kanilang patuloy na pagpo-post ng fake news ay maaaring ituring na krimen na ginagawa in flagrante delicto—isang kondisyong nagpapahintulot ng agarang pag-aresto, kahit walang warrant [00:00], [20:27]?

Ang Panganib ng Flagrante Delicto: Isang Sinasadyang Pagtanggi sa Pagkilos?

Ang doktrina ng flagrante delicto, o “caught in the act of committing the crime,” ay isa sa pinakapangunahing konsepto sa criminal procedure. Idiniin ni Atty. Luistro na kapag ang isang tao ay nahuli habang gumagawa ng krimen, maaari siyang arestuhin kahit ng isang pribadong mamamayan, nang hindi na kailangan ng warrant [20:36]. Sa konteksto ng fake news, iginiit niya na ang isang post na naglalaman ng maling impormasyon na active at nakikita pa rin sa social media ay nangangahulugang ang poster ay patuloy na gumagawa ng krimen [20:56].

“Ang dami pong vloggers without without any concern at all about the possible consequences about accountability about liability they just keep on posting fake news, proliferating fake news, and this is a clear illustration of in flagrante delicto which warrants warrantless arrest,” mariing tanong ni Atty. Luistro [22:15], [22:30], [22:43].

Ang matinding tanong: Kung ang batas mismo ay nagpapahintulot ng agarang aksyon, bakit tila naghihintay ang ating mga ahensya ng batas?

Ang tugon ng mga ahensya ay nagpinta ng isang nakakalitong larawan ng mga limitasyon sa legal. Ayon sa kinatawan ng NBI, ang mga kaso tulad ng Cyber Libel o ang paglabag sa Article 154 ng Revised Penal Code (Unlawful Use of Means of Publicaton) ay itinuturing na “personal crime” [23:51]. Ito ay nangangahulugan na kailangan ng isang pribadong nagrereklamo (private complainant) upang maging batayan ng reklamo, at kasunod nito, ang pag-aresto [23:58].

Ngunit mabilis itong pinasinungalingan ni Atty. Luistro: “sa flagrante delicto naghihintay ho ba ang pulis ng complainant? I don’t think so” [24:09]. Ito ang sentro ng debate: Sa pagitan ba ng isang krimen na nangyayari mismo sa harap ng lahat (flagrante delicto) at ang procedural requirement ng isang nagrereklamo, alin ang dapat mananaig upang maprotektahan ang publiko sa fake news?

Ang Hamon ng Cyber Jurisdiction: Walang Hanggang Teritoryo

Kung ang problema sa pag-aresto ay may kaugnayan sa interpretasyon ng batas, ang mas malaking hamon ay ang “walang hanggang” teritoryo ng internet, ang cyberspace, na hindi kinikilala ang mga hangganan ng bansa [02:34].

Lumabas sa pagdinig na ang Department of Information and Communications Technology (DICT) ay walang “mandatory powers” o regulatory jurisdiction sa mga pangunahing social media platforms tulad ng Facebook, TikTok, Instagram, at Twitter [05:46], [07:16]. Sa katunayan, kinumpirma ng NBI at DOJ na ang Philippine courts ay walang jurisdiction sa mga social media platforms na ito dahil ang kanilang mga server ay nasa labas ng teritoryo ng Pilipinas [06:26], [06:47].

Ito ang dahilan kung bakit, kahit na ang krimen ay nangyayari at nakikita sa loob ng Pilipinas, ang pinagmulan ng impormasyon (ang server) ay nananatiling hindi maabot ng ating batas [07:32].

Dito pumapasok ang masalimuot na doktrina ng Duality of Jurisdiction [08:32]. Ipinaliwanag ng mga law enforcement officials na upang makakuha ng impormasyon mula sa mga foreign social media platforms, kailangan nilang sumunod sa prinsipyong ito: ang krimen na pinarurusahan dito sa Pilipinas ay dapat parusahan din sa bansa kung saan nakabase ang platform.

Ang isang nakababahalang halimbawa ay ang Cyber Libel. Ayon sa kinatawan ng NBI, ang Cyber Libel ay pinarurusahan sa Pilipinas, ngunit hindi sa Estados Unidos, kung saan nakabase ang higanteng Meta (Facebook) [10:02], [10:08]. Dahil dito, limitado ang kakayahan ng Pilipinas na humingi ng impormasyon o magpatupad ng batas laban sa mga nagkakasala. Ang kasalukuyang solusyon ay nakatuon lamang sa pagkuha ng computer data sa pamamagitan ng Cyber Warrant na inisyu ng Korte, ngunit ito ay para lamang sa isang kasong nauna nang na-file [12:46], [13:13].

Ang Diskarte ng Continuing Crime at ang Banta sa Seguridad

Upang malampasan ang balakid sa jurisdiction, nagtaas ng isa pang legal na diskarte si Atty. Luistro: ang konsepto ng Continuing Crime [07:58], [17:13]. Ang tanong niya ay simple ngunit makapangyarihan: Kung ang fake news post ay nananatiling active at nakikita sa loob ng Pilipinas, hindi ba ito dapat ituring na isang continuing crime?

Sumang-ayon ang mga kinatawan ng law enforcement: kung ito ay ituturing na continuing crime, ang nag-post ay liable, at maaaring maging liable din ang server na nagpapagana sa patuloy na pagkalat nito, sa ilalim ng duality of jurisdiction [17:37], [17:44]. Ito ay isang mahalagang hakbang na naglalayong bigyan ng mas malawak na saklaw ang batas ng Pilipinas.

Ang pagpapatunay sa panganib na dulot ng maling impormasyon ay ibinahagi ni Atty. Luistro mismo sa pamamagitan ng isang nakakagulat na karanasan: ang pagkalat ng isang AI-generated na larawan kung saan tila naghahalikan ang isang dating pangulo at isang dating senador [02:55], [03:06]. Ang matindi, ang maling balitang ito ay umabot at pinaniwalaan ng mga tao sa remote areas, na nagpapakita ng epekto nito sa pinakamababang antas ng lipunan [03:14], [03:24].

Ang ganitong uri ng pagmamanipula ay hindi lamang usapin ng personal na reputasyon. Ibinabala ni Atty. Luistro na ang fake news ay may kakayahang makaapekto sa National Security [03:36]. “Ayaw nating magkaroon ng war, but because of fake news somebody triggered and initiated some of us to engage in an activity which we have been avoiding,” aniya [03:50].

Sa harap ng lahat ng hamon na ito, ang mensahe ni Atty. Luistro ay klaro: “Time is of the essence” [04:15]. Ang pagkalat ng fake news ay nakaaapekto hindi lang sa personal na interes, kundi pati na rin sa pambansang interes, at maging sa pandaigdigang interes [04:27].

Bilang pagtatapos ng kaniyang talumpati, pormal na hiniling ni Atty. Luistro ang Department of Justice (DOJ) na magsumite ng isang Legal Position Paper [18:59]—isang opisyal na dokumento—na magpapaliwanag kung paano gagamitin ang doktrina ng Duality of Jurisdiction at ang konsepto ng Continuing Crime upang bigyang-kapangyarihan ang mga ahensya ng batas na habulin at panagutin ang mga nagpapakalat ng kasinungalingan, saan man sila nakabase.

Ang isyung ito ay nagpapakita ng isang kritikal na pangangailangan na i-angkop ang ating mga batas sa bilis at kakayahan ng modernong teknolohiya. Ang kinabukasan ng pagtitiwala sa impormasyon, ang kaligtasan ng ating demokrasya, at maging ang kapayapaan sa bansa, ay nakasalalay sa kung paano at kailan matutugunan ng ating pamahalaan ang walang tigil na pagdami ng fake news sa digital age.

Full video: