Ang Nakabibinging Kumpisal: Inamin ni Duterte ang Pagpapatay at “Gangster Death Squad” Para Protektahan ang Kanyang Mga Pulis

Ni [Pangalan ng Editor/Publikasyon – Hindi Ilalagay ayon sa tagubilin, ngunit ito ay estilo]

Mula sa mapangahas na pahayag hanggang sa nakagugulat na kumpisal, ang pagdalo ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte sa pagdinig ng Senado tungkol sa madugong “War on Drugs” ay hindi lamang naging isang sesyon ng pagtatanong, kundi isang emosyonal at politikal na paghaharap na nagpabago sa pananaw ng publiko sa kanyang mga pamamaraan. Sa harap ng mga mambabatas, kabilang ang kanyang matinding kritiko na si dating Senador Leila de Lima at ang kanyang dating mga hepe ng pulisya, matapang na ipinagtanggol ni Duterte ang kanyang kampanya, habang nagbigay din ng mga kontrobersiyal na pahayag na pumukaw ng tensyon at nagbigay linaw sa kanyang “hardline” na pamamalakad.

Ang Depensa: Isang ‘Call of Duty’ Laban sa ‘Virulent Ailment’

Diretsahang hinarap ni Duterte ang mga katanungan ni Senador Jinggoy Estrada tungkol sa pag-a-assess niya sa kanyang kampanya laban sa illegal drugs. Sa kanyang pagpapaliwanag, inilarawan niya ang problema sa droga bilang isang “very serious and pernicious… virulent ailment” na kinakaharap ng bansa at ng buong mundo [16:07].

Ayon sa kanya, ang kanyang pamamaraan, na baka raw hindi nagustuhan ng “entire country,” ay isang “Call of Duty of the President” [17:08]. Ngunit sa gitna ng kanyang pagdepensa, mariin niyang itinatanggi ang akusasyon na ang patayan ay “state sponsored killing” [18:05].

“There was never an official order to the police and the military and to the agents of government to kill,” pagdidiin niya [18:18].

Gayunpaman, inamin niya na ang kanyang kampanya ay nagdulot ng patayan. Sa tanong ni Senador Estrada kung sino ang kanyang tinutukoy nang sabihin niyang “uubusin ko kayo, papatayin ko kayo” noong siya ay Mayor at Presidente, diretsa ang kanyang sagot: “Yes, lahat. Hold-uper, kidnappers, ah not—hindi lang—hindi na droga sir, mm, lahat po. When I was Mayor, kalaban ko lahat ang criminal” [21:51].

Ang tindi ng kanyang pahayag ay nagbigay ng malaking pagdududa sa kanyang mga tagubilin sa kapulisan. Ayon kay Duterte, ang kanyang turo sa mga pulis ay naaayon sa batas—sa pag-aresto sa isang tao, kung ito ay lalaban o aayaw magpaaresto, ang pulis ay kailangang “overcome him, his resistance” [20:29].

Ang mas kontrobersyal pa ay ang kanyang pag-amin sa kanyang diretsahang utos: “Encourage the criminals to fight, encourage them to draw their guns. ‘Yan buhay ‘yan. ‘Yan ang instruction ko pati si Kuy, encourage them. Lumaban, ‘pag lumaban, patayin ninyo para matapos na ang problema ko sa siyudad ko” [29:43].

Ang mga salitang ito ay hindi lamang naglalantad ng kanyang hardline na pilosopiya sa paglaban sa krimen, kundi nagpapaliwanag din kung bakit dumami ang mga namatay sa mga operasyong pulisya. Para kay Duterte, ito ay praktikal na solusyon: “One less criminals” [24:29].

Ang ‘Davao Death Squad’ na Pabalik-balik na Akusasyon

Isa sa pinakamainit na isyu na binalikan sa pagdinig ay ang isyu ng Davao Death Squad (DDS). Sa tanong ni Senador Estrada, mariin siyang nagtangi: “Davao Death Squad? No, sir” [24:50].

Ngunit ang isyu ay mabilis na sinagot ni dating Senador De Lima, na nagsabing ang DDS ang mismong pinagtuunan ng imbestigasyon ng Commission on Human Rights (CHR) noon, bagama’t inamin niyang ang media o certain sectors ang nagbigay ng pangalang DDS, hindi ang CHR [26:10]. Ikinuwento ni De Lima ang testimonya nina Matobato at Lascañas, na nagpapatunay daw sa pag-iral ng grupo ng mga assassin na may kaugnayan sa pulisya ng Davao [26:33].

Ang sagot ni Duterte ay nagdagdag ng gulo sa usapin. Nang banggitin niya ang mga dating police chief sa kanyang tabi, kabilang si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa, sinabi niyang: “Puro commander ng death squad ‘yan… trabaho ng pulis ‘yan literally” [28:04]. Mabilis niyang nilinaw na ang “death squad” ay “very loose term” na ginagamit lamang [28:49].

Dito rin pumasok ang pagtatanggol ni Senador Dela Rosa, na nagpaliwanag na ang termino mismo ay galing sa mga placard at nagpa-“popularize” ng media, kahit pa ang motibo ng patayan ay utang o selos [34:09]. Samantala, ang mga dating police chief, sina General Danao at General Koy, ay nag-iisa sa pagsasabing wala silang direktang utos na pumatay [35:43, 37:14].

Ang Bombshell: ‘Ako Mismo ang Papapatay’ at ‘Gangster Death Squad’

Ang pinakamatinding paglilinaw, na nagdulot ng malaking kaba sa pagdinig, ay ang “kumpisal” ni Duterte tungkol sa kanyang sariling aksiyon laban sa mga kriminal.

Una, sinagot niya ang tanong ni Senador Estrada kung may napalabas bang reward money para sa pagpatay ng drug pushers, na kanyang itinanggi [50:34]. Sa halip, sinabi niyang pinoprotektahan niya ang pulisya sa pamamagitan ng personal na pagtulong sa mga ito na may problemang pinansyal [51:26].

Dito niya inilatag ang kanyang pangunahing motibo: ang pagprotekta sa pulisya mula sa suspensyon at kaso na sisira sa kanilang pamilya [01:08:24]. Kaya naman, nang tanungin siya kung bakit marami ang namatay sa Davao, sinabi niya: “Marami talaga, thousands… pero ang namatay, sir, mga kriminal” [01:05:57].

At dito na niya binanggit ang pinaka-nakakagulat na pahayag [01:07:41]:

“I can make the confession now if you want. Talagang niyayari ko. Pero huwag mo naman mga pulis. Kawawa naman. Meron akong death squad. That’s squad ito, pero hindi yung mga pulis. ‘Yung mga gangster, ‘yung gangster utusan ko: ‘Patayin mo ‘yan, k– kung hindi mo patayin ‘yan, patayin kita ngayon.’ Bakit? ISIS sila.”

Ang pahayag na ito ay mabilis na kinuwestiyon ni Senador Estrada, na humingi ng paglilinaw kung ibig sabihin ba nito ay nagtayo siya ng hit squad o gangster death squad na hiwalay sa pulisya, na kanyang kinumpirma [01:10:02]. Ito ay ginawa raw niya upang hindi sila malito at hindi maipit ang kanyang mga pulis. Ang kanyang pag-amin ay nagpahiwatig na siya mismo, o ang mga taong kanyang inuutusan, ang nagpapatupad ng “hustisya” na labas sa legal na proseso (extrajudicial), na aniya’y paraan para malinis at “livable” ang Davao [01:02:07].

Idinagdag pa niya ang kanyang personal na pakikisangkot sa usapin ng pagpatay, lalo na sa mga kaso ng karahasan sa bata: “May moment of… lalo na sa ‘yung ‘yung outrage… ‘yung ‘yung hindi ko matanggap ‘yung minsan ‘yung pamilya na ubusin mo. Patayin mo. Tapos, i-release mo… out of outrage in the moment of outrage… sabi ko, ‘P–ina, patayin mo nga!’” [55:42]. Nang tanungin kung may pinatay ba siya, ang sagot niya ay puno ng emosyon [55:36].

Ang Mainit na Palitan ng Salita

Hindi rin nakaligtas sa tensyon ang pagdinig sa pagitan nina Duterte at Senador Risa Hontiveros. Nang magbigay ng pahayag si Hontiveros, mabilis siyang pinutol ni Duterte, na nagpahiwatig na si Hontiveros ay walang karanasan bilang prosecutor, mayor, o presidente [42:18].

“Hindi ka dumaan pagka Mayor, pagka prosecutor. Ako, alam ko. Dumaan ako prosecutor, Mayor, Presidente. Alam ko ang trabaho ko… Hindi ka nagdala ng siyudad, e. You never had a chance to solve the problem of a community,” [42:18].

Ang talim ng kanyang komento ay nagdulot ng gulat sa bulwagan, at ang pagdinig ay saglit na naging tahimik dahil sa init ng kanilang pagtatalo [42:48].

Ang ‘Code of Silence’ at ang Hamon sa Hustisya

Sa kabilang banda, ipinagtanggol naman nina Atty. Salvador Panelo, dating Chief Presidential Legal Council, at Greco Belgica, dating Presidential Anti-Corruption Commission Chairman, ang pamamalakad ni Duterte [06:40, 10:34].

Ayon kay Panelo, wala siyang naobserbahan na anumang malfeasance o nonfeasance sa War on Drugs, at wala ring opisyal na utos na pumatay, mamigay ng reward, o mag-implika ng mga kalaban [08:31, 09:09]. Para sa kanya, ang War on Drugs ay “legal and necessary response” [09:48]. Samantala, nilinaw naman ni Belgica na ang hurisdiksyon ng PACC ay hindi sumasaklaw sa illegal drugs, kundi sa graft and corruption [11:56].

Ang pagdinig ay nagtapos sa pag-uulit ng akusasyon ni Senador De Lima na mayroon talagang Davao Death Squad, at ang mga kaso ay hindi naisampa dahil sa “code of silence” at takot ng mga posibleng witness [01:00:17]. Hinamon naman ni Duterte at ni Senador Estrada si De Lima na mag-file ng kaso sa korte [01:01:30, 01:02:41].

Ang mga pahayag ni Duterte ay nagbigay ng isang hindi matatawarang tingin sa kanyang pamumuno—isang lider na naniniwala sa extraordinary at personal na aksiyon upang malutas ang isang talamak na problema, handang bumasag sa normal na proseso, at handang akuin ang responsibilidad ng kanyang mga desisyon, kahit pa ito ay nagbunga ng mga kontrobersyal na pag-amin sa harap ng buong bansa [01:07:41, 59:09]. Ang kumpisal na ito ay hindi lamang isang simpleng pagpapatotoo, kundi isang salaysay na tiyak na magpapalala ng apoy sa matagal nang usapin tungkol sa hustisya at paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas. Ang tanong ay, sapat na ba ang pag-amin upang mabigyan ng closure ang libu-libong pamilya na naghihintay ng tunay na hustisya? Ang tugon ay tila napakalayo pa rin.

Full video: