ANG Lihim na Dalawang Dekada: Chinese National, NAG-DUMMY FILIPINO Identity Para sa POGO at Negosyo; Isiniwalat ang LALIM ng Kanyang Koneksyon sa Ahensya ng Gobyerno

Ang Lungsod ng Maynila, Pilipinas – Muling niyanig ang bulwagan ng Senado matapos isiwalat ang nakakabiglang detalye ng panloloko at pandaraya sa pagkakakilanlan ng isang Chinese national na nagpakilalang negosyanteng Pilipino sa loob ng halos tatlong dekada. Sa gitna ng mainit na pagdinig na nauugnay sa mga usapin ng POGO, bumulalas ang mapait na katotohanan tungkol kay Tony Yang, na kilala rin sa mga opisyal na dokumento bilang Antonio Maestrado Lim at Yang Jianxin. Ang kanyang matapang na pag-amin sa paggamit ng pekeng Philippine Certificate of Live Birth at ang mga koneksyon niya sa mga dayuhang korporasyon at maging sa mga matataas na opisyal ng gobyerno ay nagbigay-ilaw sa malawak at tila hindi napigilang pagtagos ng mga ilegal na gawain sa mismong puso ng Pilipinas.

Ang isyu ay higit pa sa simpleng pandaraya; ito ay tumutukoy sa pambansang seguridad at integridad ng mga ahensya ng gobyerno na tila nabigong bantayan ang pagpasok ng mga dayuhang may masasamang hangarin. Sa kanyang paghaharap sa mga mambabatas, buong-tapang na inamin ni Tony Yang na isa siyang Chinese national [03:49] at wala siyang Philippine passport [04:15], ngunit mayroon siyang Chinese passport [04:21]. Gayunpaman, ang kanyang ipinagmamalaking pagiging ‘Pilipino’ ay nakabatay sa isang birth certificate na kinuwestiyon ang legalidad.

Ang Kaduda-dudang Pagsisimula ng ‘Antonio Maestrado Lim’

Dumating si Tony Yang sa Pilipinas noong 1998 o 1999 [02:48], at sa kanyang sariling pag-amin, siya ay nanirahan na sa bansa sa loob ng 25 hanggang 26 na taon. Ngunit ang pinakamalaking pagbubunyag ay ang pag-amin niya na ang kanyang Philippine Certificate of Live Birth, na nagpapahayag na siya ay ipinanganak sa Oriental Mindoro, ay ipinagawa lamang ng kanyang lolo [05:32]. Ayon kay Yang, ang dokumento ay inayos ng kanyang lolo mga dalawa o tatlong taon matapos siyang dumating sa bansa [05:32].

Ang paliwanag niya, na tila kinuha niya ang katauhan ni ‘Antonio Maestrado Lim’ at ginamit ang pekeng birth certificate, ay simple ngunit nakakakilabot: “para sa kaginhawaan ng negosyo” [06:41, 08:12]. Mariin niyang sinabi na sa tingin niya, ito ang paraan ng kanyang lolo upang mapadali ang kanyang pananatili at pagpapalago ng negosyo sa Pilipinas [06:55, 08:36]. Dagdag pa niya, ang isang Chinese national na walang Pilipinong papeles ay hindi madaling makakuha ng business permits o makapagpatakbo ng negosyo [13:34]. Ang paggamit niya ng iba’t ibang pangalan—Tony Yang, Yang Jianxin (sa kanyang ACR), at Antonio Maestrado Lim (sa LTO driver’s license at TIN)—sa mga opisyal na dokumento ay nagpapatunay sa kanyang matinding panlilinlang [13:04, 14:33].

Ang mga Senador, kabilang ang humahawak ng imbestigasyon, ay nagpahayag ng matinding pagdududa at pagkadismaya. “Mukhang ang birth certificate na ito ay hindi regular,” sabi ng isang mambabatas [07:10]. Ang pagtataka ay hindi lamang nakatuon sa pekeng dokumento, kundi sa katotohanan na nagawa niyang gamitin ang pekeng identidad na ito upang mamayagpag sa loob ng dalawang dekada, kumita at makapagpalago ng malaking yaman sa ilalim ng iligal na kalakaran [21:44]. Ang kanyang pag-amin ay nagtatak sa isang malungkot na imahe ng tila madaling baluktutin at butas-butas na sistema ng Pilipinas.

Ang Imperyo ng Negosyo: Mula Tela Hanggang Bakal

Ang istorya ng negosyo ni Tony Yang ay nagsimula nang dumating siya sa bansa. Matapos manatili ng lima hanggang anim na buwan sa Maynila, inirekomenda ng kanyang lolo na magtungo siya sa Cagayan de Oro (CDO) [24:58]. Ang dahilan? Mas kakaunti ang kumpetisyon doon, at mas kaunti ang mga Chinese national [25:04].

Nagsimula siya sa negosyong damit, tela, at mga kagamitan sa kama o rtw (ready-to-wear) [24:19]. Ang kanyang kapital noong una, ayon sa kanya, ay nasa P600,000 hanggang P800,000, na ibinigay ng kanyang lolo [26:04, 27:08]. Mula sa maliit na simula, nagawa niyang palaguin ang kanyang yaman. Sa paglipas ng panahon, pumasok siya sa negosyo ng bigas, harina, at sa huli, sa industriya ng bakal o steel manufacturing, sa pamamagitan ng San Jia Corporation [26:39, 27:27].

Ang kanyang kumpanyang bakal, ang San Jia, ay mabilis na napansin, lalo na nang lumabas ang mga isyu tungkol sa paggamit niya ng sobrang daming dayuhang manggagawa. Ayon kay Yang, tinatayang 110 Chinese workers ang nagtatrabaho sa San Jia [39:35]. Ang paliwanag niya ay nakatuon sa teknikal na pangangailangan: ang mga makina sa pagawaan ng bakal ay napakalaki at nangangailangan ng mga skilled technical workers na nakakaalam ng teknolohiya sa bakal [41:20].

Ang kanyang depensa ay umikot sa ideya ng knowledge transfer o paglilipat ng kaalaman. Aniya, may programa sila kung saan 10 Chinese technical staff ang magsasama-sama at magtuturo sa dalawang Pilipinong manggagawa. Kapag natuto na ang mga Pilipino sa makina at naging pamilyar na, papalitan nila ang mga Chinese workers [44:30]. Iginiit pa ni Yang na mas gusto nilang gumamit ng mga Pilipinong manggagawa dahil ang mga Chinese workers ay mas mahal —kailangan silang bigyan ng mataas na suweldo, airfare, at dormitoryo [45:14]. Gayunpaman, ang pagdududa ng mga mambabatas sa tila hindi proporsyonal na bilang ng mga dayuhang manggagawa sa isang local manufacturing plant ay nanatili.

Ang Nakakabahalang Koneksyon sa POGO

Ang negosyo ni Tony Yang ay hindi lamang nakakulong sa retail at manufacturing; mayroon din siyang direktang koneksyon sa Philippine Offshore Gaming Operators o POGO. Sa pagdinig, inamin niya na nag-upa siya ng isang gusali sa isang POGO company na nagngangalang Jushui (o Qiu Shui sa Mandarin) [29:00, 30:33].

Ang mas nakakagulat ay ang pag-amin niya na ang kanyang pangalan (Antonio Maestrado Lim) ay lumabas sa business or operating permit ng isang POGO company (na posibleng OneOne [31:05]). Ang dahilan, ayon kay Yang, ay dahil ang Chinese owner ng POGO ay nangangailangan ng pangalan ng isang ‘Pilipino’ upang makakuha ng permit, kaya’t ginamit ang kanyang pangalan [31:12]. Bagaman itinanggi niya na siya ay isang high-level na opisyal o presidente, ang paglitaw ng kanyang pangalan bilang may-ari o shareholder sa mga korporasyon, lalo na sa isang POGO, ay nagpapatunay na siya ay nagsilbing dummy para sa mga dayuhang nagtatago sa likod ng mga local permit [36:17]. Ang ganitong kalakaran ay matagal nang isyu sa Pilipinas, at ang direktang pag-amin ni Yang ay nagbigay ng kongkretong ebidensya sa paggamit ng mga pekeng pagkakakilanlan para sa ilegal na operasyon.

Ang Malawak na Ugnayan sa Pulitika at Ahensya ng Gobyerno

Ang testimonya ni Tony Yang ay nagbigay din ng kaunting silip sa kanyang mga koneksyon sa mga matataas na personalidad sa gobyerno.

Una, tinanong siya tungkol sa kanyang ugnayan kay dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ayon kay Yang, hindi raw sila malapit [53:17]. Ngunit inamin niya na minsan silang nagkita, noong bumisita si Duterte sa CDO at nagkaroon ng meeting kasama ang Chinese business group. Nagkaroon din sila ng pagkakataong magpakuha ng larawan [54:14].

Pangalawa at mas nakakabahala, ang kanyang mga ugnayan sa mga opisyal ng pulisya. Ipinakita sa kanya ang mga larawan kasama ang mga matataas na opisyal ng Philippine National Police (PNP), kabilang ang mga retired police generals tulad nina Laorence, El, at Celon [55:25]. Inamin ni Yang na nakilala niya sila sa pamamagitan ng Cagayan Business Federation/Chinese business group, kung saan nagkakaroon sila ng mga pormal na meeting at diskusyon tungkol sa mga isyu ng seguridad at peace and order sa komunidad [56:47].

Nang ipakita sa kanya ang isang larawan kung saan siya ay bumibisita sa isang noo’y PNP Regional Director sa CDO, nilinaw niya na hindi ito meeting [57:32]. Sa halip, ito raw ay isang pagdalaw lamang upang batiin at bigyang-pugay ang opisyal [58:38, 59:00]. Ang kanyang mga paliwanag ay nagpapakita ng isang pattern ng regular at tila pamilyar na pakikipag-ugnayan sa mga opisyal ng gobyerno at pulisya, na nagdudulot ng tanong kung bakit pinahintulutan ang isang dayuhang may questionable na pagkakakilanlan at negosyo na makipag-ugnayan nang malalim sa mga tagapagpatupad ng batas. Ang paglitaw ng mga larawan ay nagpapalakas sa perception ng ilang mambabatas na may protection o influence si Yang sa mga ahensya ng gobyerno.

Ang Multo ng Warrant of Arrest mula sa China

Sa huling bahagi ng pagdinig, inamin ni Tony Yang na batid niya ang mga usapin tungkol sa isang warrant of arrest na inisyu ng Tsina laban sa kanya kaugnay ng kaso ng fraud o scam [01:02:24]. Bagaman hindi niya idinetalye ang kaso, ang kanyang kaalaman sa fugitive status na ito ay nagdagdag ng bigat sa mga akusasyon ng pandaraya at ang integrity ng kanyang pananatili at operasyon sa Pilipinas. Ang kanyang mga transaksyon at malalaking negosyo, na nakatayo sa isang pekeng pagkakakilanlan, ay nag-uugat sa isang seryosong krimen na may international implication.

Ang pag-amin ni Tony Yang sa Senado ay isang malaking pambansang kahihiyan na nagpapakita kung gaano kalaki ang problema ng identity fraud at ang pagkakaroon ng dummy officials sa bansa. Ang kanyang kuwento ay isang testamento sa matinding paggamit ng mga dayuhan sa mga butas sa sistema para sa pansariling kapakanan at pagpapayaman. Ngayon, ang hamon ay nakasalalay sa mga ahensya ng gobyerno —mula sa Bureau of Immigration, National Statistics Authority (PSA), hanggang sa mga local government units na nagbigay ng permits—na magkaisa at linisin ang sistema. Hindi sapat ang simpleng pagpapaalis; kailangan ng masusing imbestigasyon upang matukoy kung sino ang mga kasabwat, at bakit hinayaan ng sistema ang isang dayuhan na maging “Pilipino” at magpatayo ng isang imperyo, na may malalim at nakakabahalang koneksyon sa POGO at sa mga matataas na opisyal ng bansa. Ang katotohanan ay lumabas na, at ang katarungan ay dapat mananaig.

Full video: