ANG LAMIG NA BAKAS: PNP, NBI, at isang Telco Giant, SINO ANG TUNAY NA NAGPAPABAGAL SA HUSTISYA PARA KAY CATHERINE CAMILON?

Ang kaso ng pagkawala ni Catherine Camilon, ang dating beauty queen na halos limang buwan nang palaisipan sa bayan, ay hindi na lamang usapin ng isang nawawalang tao. Sa nagdaang mga pagdinig, ito’y naging isang madilim na repleksiyon ng malalim at masalimuot na problemang bumabagabag sa ating sistema ng hustisya at pagpapatupad ng batas. Ang pagsubok na mahanap ang katotohanan ay tila hinaharangan hindi lamang ng mga kaduda-dudang indibidwal, kundi maging ng mga institusyong dapat sana’y katuwang sa paghahanap nito.

Sa sentro ng imbestigasyon ay si Police Major Allan De Castro, na itinuturong pangunahing suspek at dating karelasyon ni Camilon. Ang kanyang pagiging pulis, ayon sa mga kritiko, ay siyang nagpapabigat at nagpapabagal sa proseso. Sa isang nakakapangilabot na pagdinig, lantaran itong tinalakay ng media personality at mambabatas na si Raffy Tulfo, na hindi nagpigil sa pagtuligsa sa Philippine National Police (PNP) dahil sa nakita niyang tila “baby-baby” o labis na pagiging malumanay ng imbestigasyon tuwing pulis ang kasangkot.

Ang “Baby-Baby” na Imbestigasyon: Bakit Tila May Pabor?

Ang talamak na hinaing ni Tulfo ay nag-ugat sa kanyang obserbasyon na kapag ang isang pulis ay sangkot sa isang krimen o itinuturong suspek, ang proseso ng imbestigasyon ay nagiging sobrang bagal at puno ng pag-iingat.

“Kapag pulis kasi ang involved [21:04] nagiging baby-baby ng investigation ‘yan po napapansin ko sa NAPOLCOM,” diin ni Tulfo.

Ipinaliwanag niya ang kanyang karanasan, na nagsasabing habang ang mga karaniwang mamamayan tulad ng tricycle driver o jeepney driver ay mabilis makulong at minsan pa’y inaabuso [21:37], ang mga opisyal ng pulis ay ginagamitan ng labis na paggalang at pag-iingat, na nagpapahaba sa proseso ng hustisya. Ang ganitong kultura ng pagbibigay-pabor sa kapwa-PNP, aniya, ay sumisira sa moral ng mga matitinong pulis at nagpapababa sa tiwala ng publiko [02:39].

Ang damdaming ito ng kawalan ng tiwala ay lubos na naramdaman ng pamilya Camilon. Sa pagdinig, tahasan itong inihayag ng kapatid ni Catherine, si Ma’am Chingching, na mas kampante at mas “thorough” ang imbestigasyon na ginagawa ng National Bureau of Investigation (NBI) [20:28].

Ayon kay Ma’am Chingching, wala silang nakitang konkretong ebidensya o witness na ipinakita ang PNP, at maging sa pagkuha ng DNA sample, wala man lang silang nakitang litrato ng dugo o hair strand na nakuha, taliwas sa inaasahan sa isang mabusising imbestigasyon [19:45]. Ang pagkakaiba sa approach ng NBI at PNP ay nagpapatunay na may malalim na suliranin sa PNP kapag ang sarili nilang opisyal ang dapat imbestigahan.

Ang Pag-amin ng Ignorante: Drug Testing Protocol ng PNP

Ang isa sa pinakamalaking puntirya ng kritisismo ni Tulfo ay ang lipas na at madaling dayain na drug testing protocol ng PNP. Ikinadismaya niya nang labis ang kaalaman ng mga kinatawan ng forensic group ng PNP hinggil sa modernong teknolohiya ng pagde-detect ng droga.

Tahasan niyang tinanong ang mga opisyal kung bakit yearly o taunan lamang ang kanilang drug test sa halip na quarterly o random [03:00, 03:49]. Binanggit niya ang posibilidad na inaabisuhan ang mga pulis bago ang drug test, na nagbibigay-daan sa mga sangkot na umiwas o gumamit ng ibang ihi upang magpositibo [04:51].

Ang rurok ng pagkadismaya ay nang tanungin ni Tulfo ang tungkol sa hair follicle test, na mas accurate at kayang mag-detect ng droga hanggang anim na buwan [08:08], taliwas sa urine test na madaling mawala ang traces ng droga.

“Hindi niyo alam [06:29] hair follicle test? Ignorante po kayo doon sa technology na ‘yan [06:29]… forensic po kayo sir hindi niyo alam [06:36]?” matinding tanong ni Tulfo.

Kinumpirma ni Police Major Joan Rosales ng forensic group na hindi pa ginagawa sa PNP ang hair follicle examination [08:39], bagamat may procedure na silang pino-pormula [08:59]. Ang pag-amin na ito ay hindi lamang naglantad ng kakulangan sa kagamitan, kundi pati na rin ng pagiging “ignorante” sa isang teknolohiyang mahalaga para tiyakin ang integridad ng mga pulis, lalo na sa mga drug enforcement unit [06:42].

Ang Wall ng Katahimikan ng Globe Telecom

Bukod sa isyu ng PNP, tila may isa pang malaking institusyon ang nagiging hadlang sa paghahanap ng hustisya: ang Globe Telecom. Ipinahayag ng pamilya at ng NBI ang matinding frustration sa kumpanya dahil sa pagkaantala nito sa pagpapalabas ng kritikal na computer data mula sa cellphone ni Major De Castro.

Matapos mag-isyu ng search warrant ang korte, ilang buwan na ang nakalipas [15:14], ngunit ayaw pa ring magbigay ng Globe, na tila ginagamit ang data privacy law bilang panangga [15:06, 18:34].

“Meron na pong search warrant [15:52] hindi pa lang ayaw pa lang po magbigay ng Globe,” pahayag ni Ma’am Chingching.

Mariing tinuligsa ni Tulfo ang pag-uugali ng Globe, na nagsasabing hindi dapat mangingibabaw ang data privacy kung mayroon nang court order, lalo pa’t nagbigay na ng pahintulot ang Data Privacy Commission [18:43, 18:53]. Ang data, na pinaniniwalaang naglalaman ng mga text messages at call data records [16:47], ay mahalaga upang makita ang huling movement at komunikasyon ni Camilon. Ang hindi pagkilos ng Globe ay nagpapahiwatig na mas pinoprotektahan nila ang data ng isang suspek kaysa sa hustisya para sa isang biktima, na nagpapabagal sa imbestigasyon ng NBI [17:44].

Ang Laban para sa Neutral Ground: Pag-iwas sa Impluwensya

Ang kaso ni Catherine Camilon ay nagbigay-diin din sa pangangailangan ng isang malayang puwang para sa hustisya, na malayo sa lokal na impluwensya. Nauna nang humingi ng inhibition ang PNP sa Batangas Prosecutor’s Office, na inilipat ang kaso sa Regional State Prosecutor sa Laguna [23:15, 23:44]. Ang dahilan: ang counsel ni Major Magpantay (kasama ni De Castro), na isang dating fiscal at judge ng Batangas, ay madalas umanong bumibisita sa prosecutor’s office [23:35].

Subalit, nagbigay ng mas radikal na suhestiyon si Senator Bato Dela Rosa. Sa kanyang pananaw, hindi pa sapat ang paglipat sa Laguna dahil bahagi pa rin ito ng Region 4A [24:42] at maaaring may impluwensya pa rin ang mga sangkot. Iminungkahi niyang ilipat ang venue sa malayong lugar, tulad ng Manila o Quezon City, upang maging “totally zero influence” [25:19, 25:57].

Ang pamilya, na naghahanap lamang ng “tunay na kalinawan” [28:13], ay agad na pumayag sa suhestiyon ni Senator Bato [26:39].

“Kung mamarapatin po nila na dalahin doon sa mas malayo [26:28] para makalayo talaga sa kanila, willing naman ho kami,” emosyonal na sagot ni Ma’am Rosario, ina ni Catherine.

Ang pagpupursige na ilayo ang kaso ay hindi lamang tungkol sa venue kundi tungkol sa pag-iwas sa systemic corruption at palakasan na matagal nang nagpapahirap sa pag-usad ng mga kasong sangkot ang mga makapangyarihang indibidwal o konektadong opisyal. Ito ay isang pahayag na ang hustisya ay hindi dapat nabibili o naiimpluwensyahan.

Isang Pighati na Humihingi ng Pagbabago

Apat na buwan na ang lumipas [10:08]. Apat na buwan nang wala silang alam. Ang hiling ng pamilya Camilon ay napakasimple: magkaroon ng linaw ang pagkawala ng kanilang anak [10:37].

Ang kasong ito ay naglatag sa harap ng publiko ng maraming aral. Ipinakita nito ang pagkakaiba ng mabilis at thorough na imbestigasyon ng NBI at ang tila pag-aatubili ng PNP sa pag-iimbestiga ng sarili nilang opisyal. Ibinunyag nito ang kakulangan sa modernong forensic technology ng pulisya at ang matinding pangangailangan na maging mandatory at random ang drug test [04:41]. At higit sa lahat, ipinakita nito kung paano maaaring maging balakid ang isang malaking korporasyon tulad ng Globe sa proseso ng hudikatura.

Hindi matatawaran ang sakit at pighati na nararamdaman ng pamilya Camilon. Ang kanilang pagtitiis ay sumisimbolo sa pagtitiis ng marami pang pamilya na naghahanap ng katarungan. Ang pressure mula kina Tulfo at Bato Dela Rosa ay nagtutulak sa mga institusyon na kumilos, ngunit ang pangwakas na pag-asa ay nakasalalay sa pagbabago ng kultura—ang pagtanggal sa baby-baby na pag-iimbestiga at ang pagpapatupad ng batas nang walang kinikilingan.

Ang kailangan ng bansa ay hindi lamang isang resolusyon para kay Catherine Camilon, kundi isang sistema ng hustisya na kayang protektahan ang inosente at parusahan ang nagkasala, anuman ang kanilang ranggo o koneksyon. Ito ang tanging paraan upang manumbalik ang tiwala ng mamamayan sa kanilang kapulisan at pamahalaan. Ang lamig na bakas ay dapat nang uminit, at ang katotohanan ay dapat nang manaig.

Full video: