Ang Kasing-Pait na Katotohanan: Prime Suspect sa Pagkawala ni Catherine Camilon, Nakulong at Agad Pinalaya—Bakit Nag-aalab ang Galit ng Bayan kay Sen. Bato?

Ang misteryo ng pagkawala ng beauty queen na si Catherine Camilon ay hindi lamang nag-iwan ng malalim na sugat sa puso ng kanyang pamilya, kundi naglantad din ng mga butas sa sistema ng hustisya at pagiging akuntable ng mga awtoridad sa Pilipinas. Ang kaso, na umabot na sa mataas na antas ng pagdinig sa Senado, ay biglang bumulusok sa isang kontrobersya na pumukaw sa galit at pagdududa ng taumbayan. Ito ay matapos maitala ang isang pambihirang pangyayari: ang prime suspect, na nahuling nagsisinungaling at nakulong sa loob ng Kongreso, ay agad pinalaya sa kadahilanang tila mas binibigyang halaga ang ‘kawaan’ kaysa sa batas.

Nagsimula ang lahat sa serye ng pagdinig na pinamumunuan ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa, kung saan humarap ang dating Police Major na si Allan De Castro, ang pangunahing suspek sa pagkawala ni Camilon. Ang esensya ng imbestigasyon ay nakasentro sa paghahanap ng katotohanan at pagkakakilanlan sa tunay na nangyari kay Catherine. Subalit, sa halip na linaw, ang nakuha ng komite ay paulit-ulit na pagtatanggi at paglilihim, na nagtulak sa Senado na gumawa ng isang matinding aksyon.

Ang Pagsisinungaling sa Harapan ng Kapangyarihan

Ang pinakamabigat na isyu na tumambad sa pagdinig ay ang walang katapusang pagtatanggi ni De Castro na naging kasintahan o girlfriend niya si Camilon. Tila napakaliit na detalye, ngunit ito ang naging ugat ng lahat. Nang tanungin ni Senador Bato, diretsahan niyang sinagot na: “Hindi po your honor, hindi ko girlfriend ‘yun.” Ang pahayag na ito ay mariing sinasalungat ng lahat ng nakalap na ebidensya.

Ang pamilya ni Catherine—mula sa kanyang ina, ama, hanggang sa kapatid—ay nagbigay ng testimonya na walang dudang nagpapatunay sa relasyon nina Camilon at De Castro. Higit pa rito, ang mga kaibigan ng nawawalang beauty queen ay nagbigay ng mga larawan, kabilang ang mga intimate pictures, na nagpapakita ng kanilang pagiging malapit. Ayon sa mga imbestigador mula sa National Bureau of Investigation (NBI) at Philippine National Police (PNP) – Criminal Investigation and Detection Group (CIDG), ang kanilang konklusyon ay pareho: si Camilon ay talagang kasintahan ni De Castro.

Dahil sa napakabigat na timbang ng testimonial at physical evidence laban sa kanyang personal na pagtatanggi, tinawag ni Senador Bato ang pagsisinungaling ni De Castro bilang “very blatant” bago ang komite. Ito ang nagbigay-daan sa pag-akyat ni Senador Robin Padilla para magpasa ng mosyon na i-cite in contempt si De Castro dahil sa hindi pagiging tapat sa ilalim ng panunumpa (under oath). Isang desisyon na umani ng pagsuporta mula sa mga naghahanap ng hustisya.

Ang pag-iimbestiga sa Senado, na tinatawag na “in aid of legislation,” ay nangangailangan ng tapat na kooperasyon ng mga resource person. Kung ang isang susi sa imbestigasyon ay nagsisinungaling sa simula pa lamang, tulad ng paglalahad ni Senador Bato, ito ay nagiging “useless” at nagpapahamak sa buong proseso ng paghahanap ng batas na makatutulong. “First question pa lang, nagsisinungaling na siya, so useless ‘yung magiging takbo ng investigation,” giit ni Bato. Dahil dito, nanindigan ang komite, sa pangunguna ni Padilla, na nararapat lamang si De Castro sa parusa—ang pagkakakulong sa loob ng Senado.

Ang Agarang Paglaya at ang Galit ng Bayan

Matapos ang maigting na desisyon na ipiit si De Castro, inaasahan ng marami na ito na ang simula ng paggiik sa suspek upang ilabas ang katotohanan. Ngunit laking gulat ng publiko nang kinabukasan, agad itong pinalaya ni Senador Bato Dela Rosa. Ang dahilan? “Humanitarian reason” lamang daw, at nakakaawa naman daw na makulong ang suspek habang ipinagdiriwang ang Semana Santa.

Ang desisyong ito ang nagdulot ng malawakang batikos mula sa mga netizen at mga nananawagan ng katarungan. Sa pananaw ng publiko, ang pagpapalaya kay De Castro ay nagpapahiwatig ng pagbibigay pabor sa isang dating kasamahan sa serbisyo (bilang former police major), lalo na’t ang kaso ay tungkol sa isang nawawalang babae. Ang “humanitarian reason” ay tila naging manipis na tabing lamang upang bigyang-laya ang isang indibidwal na napatunayang hindi tapat sa institusyon na naghahanap ng katotohanan.

Ang Patuloy na Pagdurusa ng Pamilya

Sa gitna ng sirkong ito ng batas at pulitika, ang tunay na nagdurusa ay ang pamilya ni Catherine Camilon. Sa pagdinig, mabigat at emosyonal ang naging panawagan ng kanyang ama. Halos limang buwan na silang walang alam, walang balita, at walang katiyakan kung ano ang nangyari sa kanilang anak.

“Ang lagi ko lang naman ho hiling ay ‘yung magkaroon ng linaw ang pagkawala ho ng aming anak,” pahayag ng ama, habang naglalahad ng kanilang pagkadismaya. Sa kabila ng mga balita at haka-haka, ang concrete na impormasyon kung nasaan ang kanilang anak ay nananatiling mailap.

Binanggit din ng pamilya ang tungkol sa isa pang resource person na si Jeffrey Magpantay, na sinasabing kasama umano sa paglilipat ng “babaeng duguan,” na pinaniniwalaan nilang si Catherine. Ang sitwasyon ni Magpantay, na isang sibilyan, ay agad naman pinayuhan ni Senador Robin Padilla. Binalaan ni Padilla si Magpantay na magsalita na dahil kung siya ay mapatunayang nagkasala, ang kanyang kalagayan sa kulungan ay magiging mahirap dahil wala siyang proteksyon, hindi tulad ng isang pulis na mayroong network sa loob ng Bilibid. Ang banta at pakiusap na ito ay nagpapakita ng desperasyon ng komite na makakuha ng corroborating statement mula sa mga susi sa kaso.

Ang ‘Aid of Legislation’ at ang Sistemikong Problema

Ipinaliwanag ni Senador Bato na ang layunin ng pagdinig ay hindi lamang para lutasin ang kaso ni Camilon kundi para sa “aid of legislation”—ang paghahanap ng mga gap sa batas. Partikular niyang tinukoy ang problemang may kinalaman sa internal disciplinary mechanism ng PNP.

Itinuro niya na ang dahilan kung bakit tuluyang nakalaya si De Castro ay dahil noong siya ay na-dismiss sa serbisyo, nawala na ang hurisdiksyon ng PNP sa kanya. Sa kawalan ng warrant of arrest, ang pulisya ay maaring maging liable para sa arbitrary detention kung ikukulong nila si De Castro.

Upang tugunan ang gap na ito, isinulong ni Bato ang PNP Reorganization Bill. Ang orihinal na probisyon ay magbibigay ng kapangyarihan sa mga Commander ng pulisya (mula sa Chief PNP hanggang sa Chief of Police) na ikulong ang kanilang mga pulis na akusado ng mabibigat na kaso kahit wala pang warrant of arrest—isang mekanismo na katulad ng sa Armed Forces of the Philippines (AFP).

Subalit, nalungkot si Senador Bato nang ibinalita niyang tinanggal ang probisyong ito sa Bicameral Conference Committee. Ang pangangatwiran ng mga kasamahan niya sa Kongreso ay unconstitutional daw ito dahil ang pulisya ay civilian in character at hindi military, kung saan ang mga ganitong klase ng pagkulong ay applicable.

Ang pagkakadisarma sa probisyong ito ay nagpapatunay sa puntong tinutukoy ni Senador Bato: na ang problema ni De Castro ay isang sintomas lamang ng mas malalim at sistemikong problema sa loob ng PNP, kung saan ang mga nagkasalang pulis ay madaling makakalaya at makapanggulo sa proseso ng hustisya—tulad ng harassment sa mga biktima at pagbayad sa mga witnesses upang umatras sa kaso.

Ang Patuloy na Paghahanap ng Katarungan

Sa huli, ang pagdinig sa Senado ay natapos nang walang linaw para sa pamilya Camilon, at nag-iwan ng isang malaking tanong sa publiko: Bakit mas matimbang ang “kawaan” kaysa sa katotohanan? Si De Castro ay nananatiling malaya, samantalang ang pamilya ay patuloy na naghahanap ng buto ni Catherine.

Ang kaso ni Catherine Camilon ay hindi lamang tungkol sa isang nawawalang tao; ito ay isang salamin ng ating lipunan kung paano nakakaapekto ang kapangyarihan at impluwensya sa pagtakbo ng hustisya. Ang pagpupursige ng pamilya Camilon, kasama ang NBI at PNP, sa paghahanap ng cellphone data ni Catherine sa Globe Telecom, ay nagpapakita na hindi sila susuko.

Ang nararamdaman ng pamilya Camilon ay bigat at hapdi, ngunit mayroon silang taglay na pag-asa na sa dulo ng lahat ng pagdinig, pulitika, at pagtatanggi, ang katotohanan ay lilitaw. Ang pagkakakulong at mabilis na paglaya ni De Castro ay isang masakit na kabanata sa kasaysayan ng paghahanap ng katarungan sa bansa, at ang pag-aalab ng galit ng bayan ay isang senyales na hindi natin papayagan ang kawalang-katarungan na manalo. Kailangan ng batas ang ngipin, at ang katotohanan ay dapat manalo para kay Catherine.

Full video: