Sikreto ng Manila Arena at Santa Cruz Sabungan, Tuluyan Nang Lumabas sa Liwanag

Matapos ang apat na taon ng tahimik na pagdurusa at walang kasiguraduhang paghahanap, ang kaso ng 34 na nawawalang sabungero ay muling umalingawngaw sa mga bulwagan ng hustisya, dala ang mga testimonya na sapat para guluhin at kalabanin ang pinakamakapangyarihang pangalan sa industriya. Hindi na lamang ito isang kaso ng pagkawala; ito ay isa nang matinding pagbubunyag ng umano’y sabwatan, karahasan, at malalim na impluwensya na umaabot hanggang sa hanay ng mga tagapagpatupad ng batas.

Sa gitna ng pormal na pagdinig ng isang komite, dalawang saksi ang humarap, bawat isa ay may nakatagong kwentong magpapabago sa direksyon ng imbestigasyon. Ang kanilang mga salaysay ay hindi lamang nagpapakita ng takot; nagpapakita ito ng nakakatakot na katotohanan—na ang simpleng laro ng sabong ay posibleng naging tagpuan ng mga organisadong krimen, kung saan ang buhay ng tao ay singmura ng barya.

Ang Nakakakilabot na Kuwento ng Pagdukot sa Basement ng Manila Arena

Pumalaot sa mga detalye ang saksing si Alyas RV, na si Denmark Sinueco [04:49] sa tunay na buhay, isang handler mula sa Tanay, Rizal. Direkta niyang inilahad ang mga pangyayari noong Enero 13, [03:39] sa Manila Arena, kung saan huling nakita ang ilan sa mga nawawala.

Ayon kay RV, kalakip ng matinding pagtataka at kaba, napansin niya ang di-pangkaraniwang dami ng seguridad sa paligid ng cockhouse ng mga biktima [05:33]. Sa lugar ng mga cockhouse, kung saan naghahanda ang mga manok panlaban, walong security guard na nakaitim ang kanyang nadatnan [05:21]. Ang isa sa kanila, na tinatawag nilang ‘Chief,’ ay kanyang natukoy na si Julie Patidongan [07:51].

Ang pag-aalala ni RV ay naging mas matindi nang personal niyang nasaksihan ang aktuwal na pagkuha sa mga biktima. Ang unang nakita niyang sinubukang pigilan, si Velasco, ay hinarang ni Patidongan habang sinusubukang tumakas [09:32]. Sunod-sunod na kinuha sina Rondel Cestorum, Gomez, Velasco, at Marlon Bakay [10:03].

Ang pamilyar na arena, na dapat ay lugar ng tagisan ng manok, ay naging senaryo ng pagdukot [10:22]. Dahil kaibigan niya ang mga biktima at paminsan-minsan ay kasama ang kanyang kapatid sa grupo, sinundan ni RV ang mga ito [16:43].

Ang sinundang tanawin sa basement ng Manila Arena ay nagbigay-linaw sa sinapit ng mga biktima: nakita niya na isinakay ang apat, kasama sina James Bakay at John Claud Inonog, sa isang light gray van [11:38, 12:16]. Ang pag-alis ng van ay ang huling pagkakataon na nakita ang mga sabungero na buhay at malaya.

Hindi nagtapos doon ang ebidensya. Ayon kay RV, ang tatay ni John Claud Inonog ay nakakuha ng larawan ng mga ID ng mga security na sangkot sa insidente [14:20]. Gamit ang mga larawang ito, natukoy niya pa ang ilang pangalan ng mga indibidwal na nag-alis ng mga gamit ng mga biktima, tulad nina Kilason, Berhilyo, at Matilano [12:40, 15:11]. Ang pagkawala ng mga biktima ay sinundan ng paglilinis ng pinangyarihan ng krimen. Isang cockhouse na puno ng buhay at manok, nilinis na parang walang nangyari.

Ang ‘Kill Order’ Mula sa ‘Boss A’: Isang ₱5,000 Bounty sa Bawat Ulo

Kung ang salaysay ni RV ay nagbigay-linaw sa pagdukot, ang testimonya naman ni Alvin Indon [19:35], na nakakulong ngayon sa Laguna Provincial Jail, ay nagbunyag ng pinakamatinding bahagi: ang umano’y direktang ‘kill order’ mula sa isang pinuno ng industriya.

Nagsimula ang ordeal ni Indon sa Santa Cruz, Laguna sabungan noong Nobyembre 18, 2020 [20:03]. Matapos silang akusahan ng “chopping” o pandaraya [21:49], na isang napakabigat na bintang sa sabong, hinarap sila ng matinding pagmamalupit. Si Alyas Dondon, isa sa mga gwardya, ang biglang humalbot sa kanya at nagbanta ng kamatayan: “Subukan mong lumaban papatayin na kita,” ang nakakakilabot na pahayag ni Dondon [24:56].

Dinala si Indon sa isang “pahingahan” sa loob ng sabungan, kung saan naganap ang hindi malilimutang pangyayari. Tinawagan ni Dondon ang kanyang boss gamit ang loudspeaker [26:50]. Narinig ni Indon ang boses, na kanyang pinaniniwalaan na si Atong Ang [27:35], na tinawag ni Dondon na “Boss A.”

Ang sagot sa kabilang linya ang nagpatindig-balahibo kay Indon, na narinig ng lahat ng kasama niya: “Sige paamininyo kung sino ang boss pagka pagka hindi niya inamin Patayin niyo na” [27:43]. Walang dudang utos ng kamatayan para lang sa isang pag-amin.

Dahil sa banta, napilitan si Indon na ibunyag ang pangalan ng kanilang financier na si Lario Tolentino [28:52]. Kahit umamin na, hindi pa rin natapos ang kanilang kalbaryo.

Ibinunyag ni Indon na sila ay isinuko sa mga pulis—partikular sa Provincial Intelligence Branch (PIB) [30:37]. Ang karahasan ay nagpatuloy sa ilalim ng kustodiya ng batas: isang police officer na kinilala niyang si Nabarete mula sa Pagsanjan Police Station [31:10] ang kanyang itinuro sa gitna ng pagdinig, bilang siyang nanampal sa kanya at sa isa pang biktima.

Ngunit ang pinakamatinding akusasyon ay ang direktang babala ni Police Master Sergeant Michael Calaveria [35:56], ang umano’y pinuno ng mga pulis na humawak sa kanila. Ayon kay Indon, sinabihan sila ni Calaveria: “Bakit si boss Atong pa ang inyong inano ang inyong binangga Hindi niyo ba alam fader yun Dapat hindi iba na lang ang binangga niyo Hindi na yun” [37:52].

Ang pagbabanta ay sinundan pa ng mas tahasang detalye: sinabi raw ni Calaveria na tumawag si Atong Ang at “Binibigyan lang ang isang ulo niyo na 5,000 isang ulo” [39:31]. Sa simpleng salita, may patong na ₱5,000 bounty ang bawat ulo nila, isang utos ng pagpatay.

Mga Pulis at Bigating Pangalan, Naghugas-Kamay sa Pagdinig

Natural, mariing itinanggi nina Calaveria at Patidungan ang lahat ng akusasyon. Si Police Master Sergeant Michael Calaveria, na itinalaga bilang team leader ng PIB, ay nagbigay-diin na ang pag-aresto kay Indon ay isang “legitimate operation” [40:37], at sinubukan pa niyang siraan ang kredibilidad ni Indon sa pamamagitan ng pagbanggit sa dati nitong kaso sa droga noong 2015 [40:17].

Ngunit matapang na nilabanan ni Indon ang pahayag ng pulis, at nagpakita ng ebidensya—isang resibo ng entry [42:36]—na nagpapatunay na sila ay inaresto sa loob mismo ng sabungan, taliwas sa legitimate operation na sinasabi ni Calaveria. Ito ang isang malaking discrepancy na nagpapatibay sa salaysay ni Indon at nagpapahina sa depensa ng mga pulis.

Si Julie Patidungan naman [43:32] ay mariing itinatanggi na hinuli niya si Indon sa sabungan at hindi rin daw niya tinatawag na “Boss A” si Atong Ang.

Sa kabilang banda, humarap din si Mr. Atong Ang [44:02] at ipinaliwanag ang kanyang bahagi. Hindi niya sinira ang kredibilidad ng mga saksi ngunit inamin na ang imbestigasyon ay “naka-focus” sa kanya dahil sa pagkawala ng mga biktima na naganap sa kanyang sabungan [45:15]. Ipinahayag niya ang kanyang kagustuhang ibunyag ang “conspiracy” [45:53] at ang mga ilegal na gawain tulad ng chope-chope at kung paano kumikita ang mga ito ng pera. Gayunpaman, ang kanyang pagtatanggol ay hindi sapat para burahin ang anino ng pagdududa na ibinato ng mga saksing nagtuturo sa kanya.

Ang Gintong Pag-asa Mula sa Puso ng Suspect

Higit sa lahat ng nakakagimbal na pahayag, may umusbong na munting pag-asa para sa hustisya. Sa panimula ng pagdinig, nabanggit ang isang suspect na si Alyas Totoy [01:04]. Si Totoy ay umamin na sa pagtatapon ng mga bangkay at ngayon ay nagpapahayag ng kagustuhang maging state witness [01:12].

Ang kanyang pagbubunyag: Itinapon nila sa Taal Lake ang mga bangkay [01:04], kabilang ang mga biktima ng droga. Ayon sa kanya, mga buto-buto na lang ang mahuhukay doon [01:47]. Ang mas nakakagimbal, isinangkot niya ang nasa 20 pulis na umano’y sangkot sa krimen [01:21].

Ang mga testimonya nina RV, Indon, at ang pagbubunyag ni Alyas Totoy ay hindi lang mga kwento. Ito ay pieces of evidence na nagtuturo sa isang malaking web ng korapsyon, karahasan, at pagtatago sa katotohanan. Ang bawat salita ay may timbang na magliligtas o magpapakulong sa mga pinakamalaking pangalan.

Ang Huling Hamon sa Hustisya

Ang kaso ng missing sabungeros ay hindi lamang tungkol sa nawawalang tao; ito ay tungkol sa kaluluwa ng ating hustisya. Gaano kalaki ang kapangyarihan ng isang tao para makapagpatahimik ng buong sistema? Sa harap ng mga testimonya na nagtuturo ng utos ng kamatayan, pag-abuso ng uniporme, at pagtatapon ng bangkay, ang gobyerno at ang komite ay may mabigat na responsibilidad: patunayan na ang batas ay mas malakas kaysa sa anumang pader na binangga. Ang mga pamilyang naghihintay ng hustisya sa loob ng apat na taon ay nararapat nang makita ang katotohanan. Kailangan nating malaman kung sino ang nagbigay ng ₱5,000 bounty sa bawat ulo at bakit hinayaan ng ating mga institusyon na maging burial ground ang isang sabungan. Ang laban para sa katotohanan ay hindi pa tapos.

Full video: