Ang Tahimik na Digmaan sa PCSO: Paano Naging Target ng Asasinasyon ang Isang Heneral Dahil sa Pagiging Sagabal sa Korapsyon

Niyanig ang buong pambansang pamahalaan nang isiwalat ng House Quad Committee, sa pangunguna ni Surigao del Norte Representative Ace Barbers, ang mga nakatagong detalye at matitinding paratang na bumabalot sa asasinasyon ni dating Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) Board Director at Corporate Secretary, General Wesley Barayuga, noong Hulyo 2020. Ang pagdinig ay hindi lamang tungkol sa isang kaso ng pagpatay, kundi sa malaking posibilidad ng operasyon ng isang ‘criminal syndicate’ na gumagalaw sa loob mismo ng matataas na ahensiya ng gobyerno, kabilang ang Pambansang Pulisya at PCSO.

Sa mga sesyon ng pagdinig, unti-unting nabuo ang isang nakagigimbal na naratibo ng kapangyarihan, pera, at pagtataksil, kung saan ang isang inosenteng opisyal ay ginawang “high value target” dahil lamang sa pagiging sagabal sa mga maanomalyang plano.

Ang Pag-amin ng Isang Konsensya: Ang Pagtatapat ni Lieutenant Colonel Mendoza

Ang pagsisimula ng pagbubunyag ay nag-ugat sa hindi inaasahang paglapit ni Police Lieutenant Colonel Santy Mendoza sa Quad Committee. Ayon kay Congressman Barbers, lumapit si Mendoza sa pamamagitan ng isang kaibigan ni Congressman Dan Fernandez [04:21]. Ang motibasyon ni Mendoza? Ang bigat ng konsensya dahil sa kanyang pagkakaugnay sa krimen.

Matapos isailalim sa masusing vetting ng legal team ng komite, natuklasan na si Mendoza, isang operatiba at dating miyembro ng Drug Enforcement Unit sa NCR, ay mayroong “mabigat na testimonya” [05:59]. Ang kanyang pag-amin ay tinawag na admission against self-interest [06:08], isa sa pinakamabigat na uri ng testimonya sa legal na proseso. Ang sinabi ni Mendoza ay nagbigay ng direksyon sa imbestigasyon: tumutugma ang kanyang salaysay sa mga paunang ulat kung paano isinagawa ang pagpatay, kung sino ang gumawa, at kung paano ito na-execute [07:13].

Kinumpirma ni Mendoza na sumunod lamang siya sa utos ng kanyang superior o upper classmen na si Colonel Edelberto Leonardo, isang pangalan na ngayon ay naglilingkod bilang Napolcom Commissioner [10:16].

Lalo pang tumibay ang testimonya nang nagkaroon ng corroborating witness si Mendoza, ang dating pulis na si Nelson Mariano. Kinumpirma ni Mariano ang salaysay ni Mendoza tungkol sa paghahanap ng mga gunman [09:17]. Ang dalawang testimonya, na nagmumula sa mga taong direktang sangkot, ay naging matibay na pundasyon upang ituro ang dalawang dating opisyal ng PNP: sina Colonel Royina Garma, ang dating General Manager ng PCSO, at Colonel Leonardo. Dahil sa bigat ng kanilang mga pag-amin at pagtatapat, sina Mendoza at Mariano ay kasalukuyang naka-detain sa House of Representatives detention facility [16:57], bilang proteksiyon at paghahanda sa pormal na pagsasampa ng kaso.

Ang Tunay na Motibo: Pagsagabal sa Milyong-Milyong Anomaliya sa PCSO

Sa simula, nagkalito ang motibo ng pagpatay kay General Barayuga. Ang unang imbestigasyon ng task force at lokal na pulisya sa Mandaluyong ay nag-ugat sa personal grudge o family issues [11:36]. Kalaunan, lumabas na ang motibo raw ay may kaugnayan sa droga, at biglang naisama si General Barayuga sa listahan ng mga High Value Target – isang nakakagulat na detalye dahil nangyari lamang ito matapos siyang ma-asasinasyon [11:42], [18:12].

Ngunit ang pinakatunay na motibo, ayon sa lumalabas na anggulo sa Quad Committee, ay ang pagiging “sagabal” ni Barayuga sa mga plano at patakaran na isinusulong ng management sa loob ng PCSO [12:34].

Si General Barayuga, bilang isang abogado at Corporate Secretary, ay kilala sa kanyang pagiging masinop at sa pagkakaroon ng mga punto sa board meeting [21:05]. Siya raw ay madalas na nagkokontrahan sa mga polisiya ni General Manager Garma, lalo na tungkol sa mga isyu ng Small Town Lottery (STL) at ang paglalagay ng P2.8 milyon sa STL Foundation [21:34]. Ito ay isa sa mga nakita ng komite na posibleng lumalabag sa Republic Act 3019, o ang Anti-Graft and Corrupt Practices Act [22:04]. Ang kanyang pagiging matalas at matuwid ang naging dahilan upang siya ay maging hadlang sa mga gustong “gawin” nina Garma at Leonardo sa ahensya.

Dahil dito, ang isang board director na ang trabaho ay pangalagaan ang pondo ng bayan ay naging target ng asasinasyon na tila isang krimen ng sindikato.

Ang Mapanlinlang na Pagpaplano: Inside Job sa PCSO

Ang mga detalye ng pagpaplano ng krimen ay nagpapakita ng isang malalim at detalyadong inside job. Lumabas sa pagdinig na ang impormasyon tungkol kay General Barayuga—kung anong sasakyan ang gamit, ang plate number nito, at ang kanyang eksaktong schedule—ay nanggaling mismo sa loob ng PCSO [13:21].

Ang taong nagbigay ng mga sensitive na impormasyon ay si Sergeant “Tox” (Kausapin), isang personnel ng CIDG na naka-assign sa loob ng opisina ni Colonel Garma [14:07]. Si Tox ang nagsilbing information broker na nagpasa ng mga detalye kay Nelson Mariano, na siya namang nagbigay nito sa gunman na may alyas na “Loloy” [14:50].

Ang pagpili pa nga sa lokasyon ng asasinasyon ay pinaghihinalaang pinagplanuhan din. Ayon kay Congressman Barbers, lumabas ang anggulo na inutusan daw ang mga salarin na gawin ang pagpatay sa Mandaluyong dahil ang chief of police doon, si Colonel Grijaldo, ay isang classmate ni Colonel Garma sa PNPA Class 97 [23:30]. Tinitingnan ng komite ang posibilidad na pinaghandaan na pati ang magiging imbestigasyon upang madali itong mabaligtad o matabunan [23:13]. Ang pagiging konektado ng mga inisyal na imbestigador at ng mga inuukulan ay nagpapahiwatig ng isang mas malawak na cover-up.

Ang Matitinding Paratang at ang ‘Kingsmen’ Connection

Bukod sa kaso ni Barayuga, nakakaligalig ang pagiging undisturbed nina Garma at Leonardo sa kabila ng mga seryosong paratang. Napansin ni Congressman Barbers ang parang relax na demeanor nina Garma at Leonardo, na tila sanay na sa mga seryosong akusasyon [25:15]. Nabanggit pa nga na sangkot din daw ang dalawa sa pagpatay sa mga bilanggo sa Davao Penal Colony na sinasabing drug lord [25:00].

Ang mga ganitong kalaking koneksyon ay nagdala sa komite upang talakayin ang posibleng pagkakaroon ng isang criminal syndicate operating within the government [25:23]. Isang mahalagang tanong ang binitawan ni Congressman Acop kay Colonel Leonardo tungkol sa “Kingsmen,” na pinaghihinalaang isang grupo ng mga PNPA graduate (Class 96 o 97) na may kaugnayan sa mga war on drugs at operasyon ng STL [26:41]. Ang tanong na ito ay nagpapatibay sa teorya na ang mga inuukulang opisyal ay bahagi ng isang organisadong grupo.

Ang pagkakaugnay ni Colonel Leonardo bilang isang aktibong Napolcom Commissioner habang sangkot sa mga kasong ito ay naglalagay ng malaking threat sa kredibilidad ng ahensiya. Dahil dito, may panawagan na tanggalin siya sa posisyon [27:21] dahil sa patuloy na paglabas ng mga pulis na handang magsalita.

Ang Huling Hirit ng Kongreso: Panawagan para sa Katotohanan

Sa gitna ng mga malalaking rebelasyon, nagtatapos ang imbestigasyon ng Quad Committee na may mga konkretong hakbang. Dahil sa dumaraming witness at limitado na ang oras (paparating na ang break ng Kongreso), sinabi ni Congressman Barbers na posibleng irekomenda nila ang pagtatatag ng isang Truth Commission [29:01].

Ang komisyon na ito ang siyang magpapatuloy at magpapalalim pa sa imbestigasyon, lalo na’t mayroon silang hawak na “2-inch thick na libro” ng listahan ng mga sinasabing drug personality [18:47], na pinagdududahan ang authenticity. Nais nilang malaman kung ang listahan ba ay “gawa-gawa lamang” at kung paano naging bahagi ng listahan si General Barayuga [18:40].

Ang paninindigan ni Barbers ay patuloy nilang pag-aaralan ang mga testimonya at affidavit, at maghahanda ng 19 proposed legislation [30:15] batay sa kanilang natuklasan. Ang kanilang due diligence ay napakahalaga, lalo na sa pag-iingat sa mga witness na nagsasalita, tulad ng isang witness na kanilang tinanggihan dahil sa paglabas ng signs of being a pathological liar [33:56].

Ang kaso ni General Wesley Barayuga ay higit pa sa isang trahedya. Ito ay naging simbolo ng digmaan ng katotohanan laban sa kapangyarihan at korapsyon. Ang komunidad ay naghihintay sa rekomendasyon ng Quad Committee at sa pinal na pagpapanagot sa mga indibidwal, gaano man sila kataas, na ginamit ang kanilang uniporme at posisyon upang maging bahagi ng isang mapanganib na sindikato sa loob ng gobyerno. Ang katarungan para kay Barayuga ay katarungan din para sa lahat ng Pilipino.

Full video: