‘The Devil is in the Details’: Ang Total POGO Ban, Ginawang Pambansang ‘Witch Hunt’ sa 100 Ilegal na Hub at ang Nakakagulat na Ugat Nito sa Pharmally at Mataas na Gobyerno

Ang utos ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. noong Hulyo 22, 2024 na isara ang lahat ng Philippine Offshore Gaming Operators (POGO) ay maituturing na isang makasaysayang hakbang na nagbigay ng panibagong pag-asa sa sambayanan. Sa wakas, ang “malakas na sigaw ng taong bayan laban sa mga POGO” na sangkot sa financial scamming, money laundering, prostitusyon, human trafficking, tortyur, at maging sa pagpatay ay sinagot ng Palasyo [00:10]. Sa kasalukuyan, ang Pilipinas ay naghahanda na sa isang malawakang paglilinis sa operasyon ng POGO, ngunit kung ang pagpapatupad nito ay inaasahang magiging mabilis at tuwiran, ang mga inisyal na hakbang ng gobyerno ay naglantad ng isang katotohanan na mas kumplikado, mas mapanganib, at mas malawak ang saklaw kaysa sa inaakala.

Ang Presidential Anti-Organized Crime Commission (PAOCC), sa pakikipagtulungan sa Philippine Amusement and Gaming Corporation (PAGCOR) at iba pang ahensya, ay humaharap ngayon sa isang malaking hamon: hindi lamang isara ang 43 na lisensyadong Internet Gaming Licenses (IGL) — ang bagong tawag sa POGO — kundi higit sa lahat, ang pagtugis sa tinatayang lampas 100 ilegal na POGO hub na patuloy na nag-o-operate sa ilalim ng lupa [20:09:00]. Ayon sa mga opisyal ng PAOCC, ang bilang ng mga ilegal na operasyon ay higit pa sa doble ng mga legal [20:09:00], isang senyales ng matinding pagpapabaya at talamak na korapsyon sa nakaraang administrasyon na kinakailangang buwagin hanggang sa pinaka-ugat nito.

Ang Legal na Labirinto: Ang Pag-O-Operate sa Likod ng Kapalpakan

Ang total ban na idineklara ni PBBM ay nangangailangan ng masusing pagpaplano upang hindi malabag ang mga umiiral na batas at kontrata [09:32:00]. Ipinaliwanag ng isang opisyal ng PAOCC na ang unang hakbang ay ang paglalabas ng isang Executive Order (EO) mula sa kasalukuyang Pangulo upang opisyal na kanselahin ang EO ng dating Pangulong Rodrigo Duterte, na nagbigay-daan sa PAGCOR na magbigay ng lisensya sa labas ng mga export processing zones [03:05:00]. Ang pagkakaroon ng dalawang magkasalungat na EO ay nagpapakita ng kalituhan at kawalan ng koordinasyon sa pagitan ng mga nakalipas na ahensya, na sinamantala ng mga operator ng POGO.

Sa ngayon, ang 43 legal na IGL ay binibigyan ng palugit na “to wind down and cease operations… by the end of the year” [57:00]. Ito ay upang mabigyan ng legal argument ang gobyerno na kanselahin ang kanilang mga kontrata at maiwasan ang mga posibleng kaso sa korte [09:42:00]. Kinikilala ng PAOCC ang malaking puhunan ng mga operator, at gusto nilang “land on their feet” kahit na alam nilang ang lahat ng offshore gaming operations—POGO, IGL, o anumang pangalan—ay kailangang umalis [10:31:00]. Ngunit idiniin na ang political will ng Pangulo ay sapat na, at kapag lumabas ang EO, agad itong ipapatupad ng PAGCOR [10:15:00].

Mahalagang linawin na hindi pwedeng magtago ang mga operator sa ilalim ng iba’t ibang pangalan. Ang pagbabawal ay sumasaklaw sa lahat ng offshore gaming operations, kabilang na ang IGL [05:31:00]. Ang sinumang ahensya na susubukang magbigay ng legal cover sa mga ito ay ituturing na kalapastangan sa direktiba ng Pangulo [06:13:00].

Ang pinakamalaking agarang epekto ay makikita sa mga empleyado. Naglabas na ng kautusan ang Bureau of Immigration (BI) upang bawiin ang lahat ng working visas ng mga POGO/IGL worker at bigyan sila ng anim na araw upang umalis ng bansa [05:05:00, 21:47:00]. Ito ay isang mahalagang hakbang upang mapigilan ang mga dayuhan na manatili sa bansa sa sandaling kanselahin na ang kanilang hanapbuhay, na siya namang pangunahing basehan ng kanilang immigration status [20:46:00].

Ang Mas Madilim na Tagpo: Ang Salot ng 100+ Ilegal na Hub

Kung ang pagpapasara sa mga legal na POGO ay isang aspeto ng total ban, ang pagtugis sa mga ilegal na POGO ang itinuturing na major challenge. Base sa mga talaan ng ahensya, may minimum na 58 ilegal na hub na natukoy ng kanilang intelligence agencies bago ang huling raid [18:37:00]. Ang mga operatiba ay nakatutok sa mga maliliit na off spaces sa Metro Manila at iba pang lugar na may sukat na 300 sqm hanggang 2,000 sqm bawat palapag [19:28:00].

Mas nakakabahala, ang matagumpay na raid sa Porac, Pampanga (Lucky South 99), at Bamban, Tarlac, ay nagdulot ng domino effect: imbes na tumigil, maraming POGO worker ang naglipatan at nagtago sa Metro Manila, na inaasahang magpapalaki sa bilang ng mga ilegal na operasyon sa lampas 100 [20:01:00, 20:09:00]. Ito ay nangangahulugang ang national-scale hunt ay mas lalong tumindi at humaba ang saklaw, dahil ang mga kriminal ay gumagamit ng maliliit na lokasyon upang maging mas mahirap silang hanapin.

Upang matugunan ang kumplikadong sitwasyon, ang mga ahensya ay nagsasagawa ng masusing paghahanap at pagbangga ng datos. Kabilang dito ang pagkuha ng listahan ng mga offshore gaming employee licenses (OGEL) ng PAGCOR, ang mga visa na inisyu ng BI, ang deklarasyon ng mga empleyado sa Department of Labor and Employment (DOLE), ang business permits mula sa Local Government Units (LGUs), at ang mga deklarasyon sa Bureau of Internal Revenue (BIR) [13:06:00, 13:30:00]. Ang pagtutugma ng limang database na ito ang magbibigay ng malinaw na larawan kung ilan talaga ang mga dayuhan at lokal na empleyado na apektado (tinatayang 40,000 Pilipino) [14:05:00], at matiyak na walang makakatakas sa ilalim ng legal na mga balangkas. Tinitingnan din ng PAOCC kung ang mga legal na POGO ay nandoon ba talaga sa site-specific location na kanilang dineklara [14:44:00].

Ang Taktika ng Pagtatago at ang mga ‘Front’ na Negosyo

Isang nakakabiglang rebelasyon ang pagtatago ng mga POGO worker sa likod ng mga lehitimong negosyo. Maraming dayuhan ang may working visas para sa mga essential services o IT company, ngunit aktwal na nagtatrabaho sa POGO [24:04:00]. Mas masahol pa, ang mga nagtatrabaho sa mga Chinese restaurant bilang waiter o cook ay hindi dapat binibigyan ng working visa dahil ang mga trabahong ito ay madaling gawin ng mga Pilipino—isang malinaw na immigration violation [23:14:00]. Ang working visas ay para lamang sa mga essential service na hindi kayang ibigay ng isang lokal [22:48:00].

Ayon sa opisyal ng PAOCC, ang mga negosyo na ito ay ginagamit lamang na front [23:46:00]. Kapag na-raid ang mga ito, kadalasang lumalabas na ang kanilang working visas ay para sa ibang kompanya, na nagpapakita ng talamak na paglabag sa batas ng imigrasyon. Ang paghihimay sa mga real estate properties (kung sino ang nagmamay-ari at ang porsyento ng dayuhan/Pilipinong pagmamay-ari) ay isa ring kritikal na aspeto upang ma-trace ang mga ugat ng operasyon at makasuhan ang mga nagtatago sa likod ng mga dummy [15:11:00].

Ang Lason ng Korapsyon: Ang Pag-uugnay ng POGO sa Pharmally at Michael Yang

Ang pinaka-emosyonal at kontrobersyal na bahagi ng imbestigasyon ay ang paglantad ng mga koneksyon sa pagitan ng POGO scandal, ang Pharmally mess, at mga dating opisyal ng gobyerno.

Una, si Alice Guo (Katherine Cassandra Leal) ay hindi na lamang isang “mayor” na nakitaan ng hindi maipaliwanag na yaman. Ibinunyag ng PAOCC ang mga opisyal na dokumento (kanyang birth certificate at ng kanyang ama) na nagpapakita na ang kanyang ina ay Chinese, at ang lolo’t lola niya sa panig ng ama ay Chinese din, na nagpapahina sa kanyang deklarasyon bilang natural-born Filipino [38:12:00]. Siya ay isa ring incorporator at authorized representative ng Lucky South 99 sa Porac [40:33:00]. Kung tuluyang kanselahin ang kanyang certificate of live birth, ang lahat ng kanyang ari-arian, kabilang na ang sikat na mansyon sa Porac, ay maaaring kwestyunin at mawala sa kanya [41:17:00]. Sa kasalukuyan, patuloy siyang tinutugis at nagtatago [40:11:00].

Pangalawa, lumabas ang pangalan ng former economic adviser ni Duterte na si Michael Yang at ang kanyang kapatid na si Hung Jang Yang. May reasonable suspicion at grounds ang PAOCC na ang mga Yang brothers ay konektado sa mga operasyon ng scam hubs [30:50:00]. Ang mas nakakagulat ay ang ugnayan sa Pharmally scandal: ang isang kumpanya ni Michael Yang, ang Shon Way Technology, ay may kasosyo na si Alan Lim (isang personalidad sa Pharmally) [33:01:00]. Ang Shon Way Technology mismo ay nagpapatakbo ng mga POGO sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas bago ang kasalukuyang administrasyon [33:19:00].

Ang koneksyong ito ay nagpapatunay sa matagal nang sinasabi: ang mga transnational organized crime ay may multiple revenue streams [34:07:00]. Ang pera na ginagamit sa POGO, scam farms, at maging sa mga overpriced government contracts ay nagmumula sa iisang criminal organization [35:59:00]. Dahil dito, nananawagan ang opisyal ng PAOCC, sa kanyang personal na kapasidad, na buksan muli ang Pharmally investigation [36:32:00] upang makita ang buong criminal chain at matumbok ang mga tunay na utak sa likod ng malawakang krimen.

Pangatlo, lumutang ang mga pangalan ng former PAGCOR officials at maging ng mga personalidad sa pulitika. Tinitingnan ng PAOCC ang pananagutan ng mga dating opisyal ng PAGCOR na nagbigay lisensya sa maraming POGO kahit kulang-kulang ang mga requirements [25:39:00, 26:37:00]. Si Harry Roque ay nakita sa mga dokumento na may kaugnayan sa Lucky South 99 [43:07:00]. Si Jace de la Cerna (Mr. Supranational) ay isa ring person of interest na ngayon ay nagtatago at hindi nakikipag-ugnayan sa mga awtoridad at nahaharap sa posibleng warrant of arrest mula sa Senado [43:52:00]. Mayroong reasonable suspicion din na tinitingnan ang papel ni dating Pangulong Duterte, bagamat wala pang direktang ebidensya [28:37:00], dahil sa labis na paglaganap ng POGO sa kanyang administrasyon [29:00:00].

Ang Hamon at ang Pangako ng Administrasyon

Ang POGO ban ay hindi lamang tungkol sa pagsasara ng mga gusali; ito ay isang malalim na paghahanap sa katotohanan at pagpapapanagot sa mga indibidwal na nagpabaya, nagprotekta, at nakinabang sa pagkasira ng batas at kaayusan ng bansa. Ang tagumpay ng total ban na ito ay nakasalalay sa kakayahan ng PAOCC at ng buong executive department na pagbangga-banggain ang mga datos, sundan ang money trail, at ituloy ang mga kaso anuman ang dami ng “noise” o “conjectures” [28:37:00].

Sa huli, ang paalala ng PAOCC ay: “Wherever the evidence leads us, the Commission will go” [28:05:00]. Ito ang pangako ng gobyerno sa ilalim ng bagong direktiba ng Pangulo—isang direktiba na nag-uudyok ng isang national-scale manhunt at naglalayong bawiin ang dangal at seguridad ng Pilipinas mula sa kamay ng transnational organized crime. Ang laban ay mahaba at masalimuot, ngunit sa political will ng kasalukuyang administrasyon, may matibay na pag-asa na ang banta ng POGO ay tuluyang mawawakasan bago matapos ang taon, at ang mga nagkasala, gaano man kataas ang kanilang posisyon, ay pananagutin sa batas.

Full video: