Sana’y Maging Hudyat sa Katarungan: Ang Kaso ni Catherine Camilon at ang Nagbabagang Kontrobersiya sa Custody ng Suspek

Mahigit isang buwan na ang lumipas, ngunit nananatiling isang malaking palaisipan at tila bangungot na walang katapusan ang pagkawala ng beauty queen na si Catherine Camilon. Ang bawat araw na lumilipas ay nagdadala ng panibagong pasakit at pangamba sa kaniyang pamilya, na umaasa pa rin sa isang himala—ang pagbabalik ni Catherine nang buhay at ligtas. Subalit, ang paghahanap sa katotohanan at hustisya ay nabalutan ng panibagong kontrobersiya, isang tagpo na naglantad sa mga butas sa sistema at nagpalala sa takot ng mga biktima. Ang insidente ay nag-ugat sa isang tagpo sa pre-hearing conference na naglantad ng tila hindi pantay na pagtrato sa isang opisyal ng pulisya na siyang pangunahing suspek sa kaso.

Naganap ang tagpong ito sa pagitan ng naghihinagpis na pamilya Camilon at ng pangunahing suspek sa kaso ng kidnapping at serious illegal detention: si Police Major Allan De Castro. Ngunit sa halip na makahanap ng kapanatagan o kumpirmasyon ng mahigpit na pagbabantay, isang nakakagulat at nakakabahala ang natuklasan ni Rose Manguera Camilon, ang 47-taong gulang na ina ni Catherine.

Ang Nakakagimbal na Eksena: Isang Cellphone sa Gitna ng Pagdinig

Sa loob ng silid-pulungan, habang ginaganap ang pagdinig, napansin ni Rose ang isang bagay na agad nagpabalikwas at nagdulot ng matinding pag-aalala sa kaniya. Inilarawan niya na habang nakaupo, tila may tinitingnan si Major De Castro sa kaniyang hita o kandungan [00:54]. Ang kaniyang pag-aalinlangan ay naging matibay na katibayan nang makitang inilagay ni De Castro ang isang cellphone sa kaniyang bulsa matapos matapos ang pagdinig [01:00].

Ito ay isang simpleng kilos, ngunit ang implikasyon nito ay nagdulot ng malamig na pawis sa pamilya Camilon, na matindi ang pagbabantay sa bawat galaw ng suspek. Si Major De Castro ay nasa ilalim ng “restrictive custody” ng Police Regional Office 4A, isang kaayusan na ipinapalagay na naglilimita sa kaniyang galaw at, higit sa lahat, sa kaniyang kakayahang makipag-komunikasyon. Ngunit kung ang isang cellphone ay pinahihintulutan, ang mga pader ng kaniyang kustodiya ay tila nagiging palamuti lamang.

Mabilis na nagtanong si Rose Camilon sa mga awtoridad: “Pwede pa talagang gumamit ng cellphone ang kagaya niya?” Ang sagot ng pulisya—na “allowed pa daw na makagamit siya ng cellphone”—ay lalong nagpakulo sa dugo ng mga naghahanap ng katarungan [01:08].

Para sa pamilya Camilon, hindi na dapat pinapayagan ang anumang paraan ng komunikasyon sa labas para kay Major De Castro habang siya ay nasa ilalim ng kustodiya. Ito ay hindi lamang tungkol sa pribilehiyo; ito ay tungkol sa kapangyarihang makipag-ugnayan, makapag-utos, o maging makapagbanta. Sa kanilang pananaw, ang cellphone ay nagiging tulay para sa suspek upang makontrol ang mga pangyayari, magtago ng ebidensya, o mas masahol pa, makipag-ugnayan sa kaniyang mga kasabwat na nagtatago pa rin. “Syempre nadon yung takot namin Bilang pamilya dahil sinasabi ngang yan nga yung suspect,” emosyonal na pahayag ni Rose Camilon, idiniin ang panganib sa kanilang kaligtasan [01:39].

Ang takot ng pamilya ay nakaugat sa posibilidad na ang patuloy na paggamit ng telepono ay magbigay-daan sa pagmamanipula ng ebidensya, pagtatago ng mahahalagang impormasyon, o ang paglalagay sa kanilang sariling kaligtasan sa matinding panganib. Ang kaso ay hindi pa nalulutas, at si Catherine ay hindi pa natatagpuan, kaya ang bawat pagluwag sa suspek ay tila isang malaking insulto sa kanilang walang humpay na paghahanap.

Ang Paglilinaw ng PNP at ang Matinding Pagkakaiba sa Konsepto ng Custody

Sa kabila ng mga pangamba, nagbigay ng paglilinaw ang Police Regional Office 4A. Ipinaliwanag nila na ang “restrictive custody” ay naiiba sa ganap na pagkakakulong o ‘detention in a common jail.’ Ang kaayusang ito ay naglalayong tiyakin na si Major De Castro ay nananatili sa loob ng kampo—sa kasong ito, ang regional headquarters sa Camp Siri, PRO 4A—at madaling maabot para sa anumang karagdagang imbestigasyon [02:00, 03:58]. Ayon sa PRO 4A, bagamat pinahihintulutan ang paggamit ng telepono, ang kaniyang galaw ay mahigpit na binabantayan at limitado lamang sa isang partikular na lugar [04:16].

Gayunpaman, ang pagpapaliwanag na ito ay hindi nagdala ng kapanatagan sa pamilya Camilon. Para sa kanila, ang pagpapahintulot sa paggamit ng telepono ay nagpapakita ng isang uri ng “special treatment” para sa isang opisyal ng pulisya na nahaharap sa napakabigat na kaso—isang grave offense, hindi lamang sa ilalim ng administrasyon kundi pati na rin sa criminal aspect [05:51].

Ang pagiging maluwag ng kustodiya ay lalong nakababahala dahil ang mga kaso ay pormal nang isinampa. Noong Nobyembre 14, pormal na inihain sa Batangas Prosecutor’s Office ang kasong kidnapping at serious illegal detention laban kay Major De Castro, isang Je Magantay, at dalawa pang indibidwal [02:46]. Ang lahat ay naghihintay na lamang sa resolusyon ng piskal at sa paglabas ng warrant of arrest. Sa ilalim ng banta ng isang warrant, ang pagiging “restrictive” lamang ng kaniyang kustodiya ay nagdudulot ng matinding pag-aalala hinggil sa posibleng pagtakas. Ang kasalukuyang sitwasyon ay nagbigay-diin sa isang malaking tanong: hanggang kailan mananatili sa maluwag na kustodiya ang isang taong may sapat na kapangyarihan at dahilan upang takasan ang pananagutan?

Ang Mungkahi ni Tulfo: Arestuhin Bago pa Mag-Sorry

Hindi naiiba ang pangamba ng beteranong mamamahayag at mambabatas na si Raffy Tulfo. Sa kaniyang pagtatanong sa kinatawan ng PNP, inihayag niya ang kaniyang pagiging “sigurista” at ang pangangailangan ng mas mahigpit na seguridad. Mariing iminungkahi ni Tulfo na dapat ilagay si Major De Castro sa loob ng isang selda, kahit pa ito ay kaniyang sariling selda na walang kasamang ibang preso, upang tiyakin na hindi siya makakatakas [06:22].

Ang rason ni Tulfo ay nakakabingi sa pagiging prangka at nakatuon sa posibleng banta sa pambansang seguridad at sa pagtakas. Sinabi niya na posibleng maging “sorry nakatakas” na lamang ang isasagot ng pulisya sakaling magtagumpay sa paglaya ang suspek [07:07]. Ang pahayag na ito ay naglalayong ipunto ang panganib ng pag-asa lamang sa pangako ng pagbabantay, kumpara sa paggamit ng pisikal na hadlang ng isang piitan. Ang isang pulis na nahaharap sa ganito kabigat na kaso ay may malaking insentibo upang tumakas at magtago upang iwasan ang parusa ng batas.

Ayon sa PNP, si De Castro ay nasa ilalim ng “strict security” na binabantayan nang 24 oras [07:14]. Subalit, ang suhestiyon ni Tulfo ay nagbigay-diin sa pangangailangan ng isang matibay na mekanismo na hindi lamang umaasa sa pagiging alerto ng mga nagbabantay, kundi sa mismong istruktura ng kustodiya. Ang pagtalakay na ito ay nagbigay-linaw sa isang malaking tanong: Bakit tila nagiging mas maluwag ang trato sa mga opisyal na may kaso, kumpara sa karaniwang sibilyan? Ang pagkakasalang may “grave offense” ay dapat humantong sa pinakamahigpit na pagbabantay, lalo pa’t ang buhay ng isang tao ay nasa taya at ang hustisya ay inaasahan ng buong sambayanan.

Tiniyak naman ng kinatawan ng pulisya na ipapaabot nila ang mungkahi kay Regional Director ng PRO 4A, kabilang ang posibilidad na mailipat si Major De Castro sa isang mas secure na lugar, tulad ng isang kuwarto na may sariling CR, walang bintana, at mahigpit na binabantayan, na magpapatunay na ang kanilang komitment sa kaligtasan ng pamilya Camilon ay seryoso [06:45, 07:43].

Tahimik na Suspek at ang Patuloy na Paghahanap

Sa kabila ng lahat ng kontrobersiya, nananatiling tahimik si Major De Castro. Ipinahayag ng PNP na pinili niyang gamitin ang kaniyang karapatang manatiling tahimik sa gitna ng imbestigasyon [07:59]. Sa batas, ito ay kaniyang karapatan at hindi maaaring pilitin na magbigay ng pahayag. Gayunpaman, ang kaniyang pananahimik ay lalong nagpapahirap sa paghahanap kay Catherine at nagpapalakas sa pagdududa ng publiko.

Sa kabilang banda, patuloy ang walang humpay na imbestigasyon. Ang pamilya Camilon—ang ina, ama, at kapatid—ay nagbigay ng emosyonal na panawagan sa pulisya. Wala na silang ibang nais malaman kundi ang mabilis na paghahanap sa nawawalang beauty queen.

“Wala naman po ako ng ibang gustong malaman sir kundi yung ah mapadali po talaga ang pagkakita sa aming anak, yun na lamang po talaga ang gusto namin ngayon dahil mahigit na nga pong isang buwan wala ho talaga kaming alam na kahit na ano sa kanya,” pakiusap ng ina [08:34]. Ang hiling ng pamilya ay hindi para sa paghihiganti o pagganti; ito ay para lamang sa kapayapaan ng loob na malaman ang katotohanan.

Ayon sa PNP, ang CIDG ang nangunguna sa imbestigasyon. Bagamat may mga narecover na CCTV footages na sinusundan bilang lead, wala pa silang “matibay na ebidensya” na magtuturo sa eksaktong lokasyon ni Catherine Camilon [09:38]. Tiniyak ng mga awtoridad na hindi sila titigil sa paghahanap. Sa kabila ng kawalan ng konkretong lead, umaasa pa rin silang “ma-recover po nating buhay si Miss Cathy na Camilon,” isang pag-asa na kapit-tuko ng buong pamilya [09:59].

Ang Pananagutan at ang Hiling ng Isang Pamilya

Ang kaso ni Catherine Camilon ay higit pa sa isang headline; ito ay isang salamin ng labanan para sa pananagutan, lalo na sa mga kaso na may kinalaman sa mga taong nasa kapangyarihan. Habang ang batas ay nagbibigay-karapatan sa isang suspek, kailangan din nitong protektahan ang mga biktima at tiyakin na ang hustisya ay hindi maaantala o mabibigo dahil sa mga butas sa sistema. Ang pagbibigay ng ‘special privilege’ sa isang suspek na may posisyon ay hindi lamang nagdudulot ng pangamba sa pamilya, kundi nagpapababa rin sa tiwala ng publiko sa sistema ng katarungan.

Ang kontrobersiya sa cellphone ni Major De Castro ay isang malinaw na paalala na sa mga kaso ng malaking interes at matinding panganib, ang “restrictive custody” ay maaaring hindi sapat. Ang mata ng bayan ay nakatutok ngayon sa PRO 4A, na kailangang patunayan na ang kanilang komitment sa kaligtasan ng pamilya Camilon at sa paghahanap kay Catherine ay mas matimbang kaysa sa anumang pribilehiyo ng opisyal.

Ang panawagan para sa mas mahigpit na pagkakakulong ay hindi nagmula sa galit kundi sa pag-iingat at pangangailangan ng katiyakan. Sa huli, ang pag-asa ng isang buong pamilya ay nakasalalay sa bawat galaw ng mga imbestigador at sa bawat desisyon ng piskalya. Habang hinihintay ang warrant of arrest at ang tuluyang pagkakakulong ng mga suspek, ang tanging panalangin ng pamilya Camilon ay maging matatag ang katarungan, at sana, bago pa maging huli ang lahat, ay makita na nila ang kanilang minamahal na anak at kapatid.

Full video: