Sa gitna ng lumalalang krisis sa tiwala at talamak na katiwalian na tila sumasalamin sa kasaysayan ng bansa, muling nabaling ang atensyon ng sambayanan sa Senado. Ang Blue Ribbon Committee, sa pangunguna ni Senador Erwin Tulfo bilang Vice Chairperson, ay naghahanap ng liwanag sa madilim na kabanata ng Flood Control Scandal—isang serye ng katiwalian na pinaniniwalaang nagwaldas ng bilyon-bilyong piso ng pondo ng bayan.

Ngunit habang umiinit ang imbestigasyon, lalong lumilitaw na masalimuot ang sitwasyon. Ang mismong mga testigo na inaasahang magtuturo sa ugat ng problema ay ngayon ay pinagdududahan na ang kredibilidad. Sa isang matapang at walang-takot na panayam kay Karen Davila, inilatag ni Senador Tulfo ang kanyang mga pag-aalinlangan, kasabay ng kanyang matinding pangako na ipasa ang batas na tuluyang wawasak sa korapsyong nakaugat sa sistema ng pambansang budget.

Ang mga Testigong Nagtatago ng Katotohanan

Ito na ang ika-anim na pagdinig, ngunit ayon kay Senador Tulfo, tila nagdududa siya sa lahat ng mga lumabas na testigo. Mula kina Discayas, Bernardo, Alcantara, Bryce Hernandez, hanggang kina JP Mendoza at Orly Goteza, ang sentimyento ng Senador ay iisa: “Holding back” sila.

Ang kanyang pag-aalinlangan ay lalong tumindi sa kaso ni Orly Goteza, ang tinaguriang “surprise witness.” Matapos maglabas ng affidavit na nagdadawit sa matataas na personalidad, biglang lumutang ang abogado na diumano’y pumirma rito, at mariing itinanggi na ang kanyang pirma ay totoo at iginiit na ito ay peke. “My signature was forged,” ani ng abogado. Ang ganitong senaryo ay nagtanim ng malaking kuwestiyon sa kredibilidad ng buong pahayag ni Goteza.

Bukod pa rito, may isa pang ‘red flag’ sa testimonya ni Goteza. Sa una niyang affidavit, humingi siya ng protective custody dahil nanganganib ang kanyang buhay. Ngunit pagkaraan lang ng isa o dalawang oras, nagbago ang ihip ng hangin. Bigla siyang tumanggi, nagpahayag na kaya na niya ang sarili dahil siya ay may baril. Para kay Senador Tulfo, ang pagbabagong-isip na ito ay nagpapakita ng posibilidad na siya ay “kino-coach” ng isang hindi kilalang puwersa, isang bagay na lalong nagpapalabo sa katotohanan.

“Bakit ka magfe-fake na signature ng isang lawyer kung talagang if you’re telling the truth?” tanong ni Tulfo. “Yun ang question ng mga tao ngayon… Bakit Wala bang lawyer na mag-a-attest na totoo yung sinasabi mo? Are you afraid na baka ma-perjury ka? E talaga may perjury ka ngayon dito sa Senate because you you lied under oath.”

Ang Maleta, ang Salapi, at ang “Pangalang Hindi Dapat Banggitin”

Ang pinakanakakagulat na detalye sa mga pagdinig ay umiikot sa dalawang bagay: ang bilyon-bilyong pisong cash at ang ginamit na lalagyan—ang mga maleta.

Ayon sa testimonya ni Bryce Hernandez, nag-deliver siya ng P1 bilyon, na naka-impake sa dalawampung maleta, tig-P50 milyon ang laman ng bawat isa. Ang deskripsiyon ni Tulfo sa mga maleta ay sapat upang ikagimbal ang sinuman: “Malalaki yung maleta, hanggang… kasing taas ng waste niya.”

Samantala, si Orly Goteza naman ay siya ring nag-iisang testigo na nagbanggit ng pangalan ng isang mataas na opisyal na matagal nang iniiwasan sa pagdinig—ang dating House Speaker Martin Romualdez, na tinawag niyang “the name that cannot be named.” Mariin niyang idinawit si Romualdez sa pag-uugnay ng dating DPWH official na si Zaldi, na umano’y kasangkot sa pag-deliver ng pera.

Dahil sa mga detalyeng ito, nagpahayag si Senador Tulfo na siya ay magpapatawag ng CCTV footage mula sa Forbes at maging ang logbook ng Presidential Security Group (PSG) sa Malacañang. “Sabi ko ‘yung mga pinagde-deliveran niya, pati ‘yung sa Malacañang. Titingnan natin ‘yung logbook ng PSG kasi papasok ka sa gate eh… Hindi pupwedeng isang sasakyan lang eh,” paliwanag ni Tulfo, na handang ituloy ang imbestigasyon kahit saan ito magtungo.

Idinawit din ni Goteza si dating ACT-CIS Party List Representative Eric Yap, na diumano’y nag-deliver ng 48 maleta. Agad naman itong pinabulaanan ni Yap, na sinabing: “No, Sen, sabi niya I I deny that flatly. I will say no. Hindi. It did not happen.”

Ang Pagsupil sa Korapsyong Nakaugat sa Sistema

Para kay Senador Tulfo, ang pangunahing layunin ng imbestigasyon ay hindi lamang ang pagpapakulong sa mga sangkot, kundi ang paglikha ng batas na magliligtas sa bansa mula sa paulit-ulit na nakawan. Ito ang “end game” niya: ang “to legislate a law that this will be prevented from happening again” [11:18].

Natuklasan sa pagdinig ang malalaking butas sa sistema:

Substandard na Proyekto: Sa testimonya ni Bryce Hernandez, lumabas na ang mga proyektong substandard—mula sa horizontal at vertical construction, kalsada, paaralan, hanggang sa mga ospital. Ang mga proyektong ito ay naglalagay sa buhay ng tao sa panganib.

Pick-up Law at ang Konsepto ng “Doing Business”: Nalaman ni Tulfo na ang batas (PICUP Law) ay nagpapahintulot sa isang contractor na maging board member ng PICUP, na siya namang dapat na nagbabantay sa mga construction project. “How can they watch when they themselves have projects in the government?” tanong niya [18:02].

“Leadership Funds” at NEP Insertions: Nagulat si Tulfo sa pagkakaroon ng leadership funds na may halagang P500 milyon hanggang P200 milyon, bukod pa sa isyu ng mga Kongresista na nag-i-insert ng pondo sa National Expenditure Program (NEP), na dapat sana ay trabaho ng mga ahensya ng ehekutibo.

Ang Kalbaryo ng Mahihirap: Ang pagnanakaw sa pondo ng bayan ay direktang nagdudulot ng pinsala sa mahihirap. “Yung mga yun, Miss Karen, you can build a lot of schools, you can build hospitals, daycare,” giit ni Tulfo. Idinagdag niya na ang mga batang kalye at juvenile delinquents ay walang matirhan dahil ang pera ay napupunta sa “flood control” dahil ito ay “tubong lugaw”—madaling pagkakitaan at walang agad na makikitang sirang ebidensya [13:15].

Kultura ng Pagkunsinti: Tinalakay din ni Tulfo ang katotohanan ng pulitika, kung saan ang mga ahensya tulad ng DBM ay nagkukulang sa pagkuwestiyon sa budget dahil sa takot na mawalan ng trabaho kapag pinatawag ng mga makapangyarihang pulitiko [28:02].

Ang Pagsubok sa Katapatan: Kaibigan vs. Tao

Dahil sa koneksyon ni Tulfo sa Speaker Romualdez noong siya ay Kongresista pa (bilang Deputy Majority Leader for Communication) at magkapartido sila, naging sentro ng kuwestiyon ang kanyang kakayahan na maging patas.

Ngunit nagbigay siya ng isang matatag na pahayag: “Yung loyalty to the party ends when loyalty to the people begins.”

“Kahit na magkaibigan tayo, kung involved ka diyan, hindi naman yata tama. You have to return it. Wala kang poprotektahan. Why will you protect us people’s money? That’s my money, Karen, and your money too,” mariing sabi ni Tulfo [16:08].

Ang Kontrobersyal na “Bend The Law”

Hindi rin nakaligtas sa panayam ang kontrobersyal na pahayag ni Senador Tulfo na “Bend the law to please the people,” na nag-viral sa social media at nagdulot ng memes.

Inamin ni Tulfo na mali ang kanyang pagkakagamit ng salita at nagpapasalamat siya sa mga nagpuna. Nilinaw niya na ang ibig niyang sabihin ay ang pagkakaroon ng “more compassionate implementation of the law” o pagbaluktot sa batas para sa humanitarian reasons [33:52].

Ibinigay niya ang halimbawa ng nagnakaw ng dalawang lata ng sardinas na agad nakukulong, kumpara sa mga nagnakaw ng bilyon-bilyon na dadaan pa sa butas ng batas at sa mahabang proseso. “The law applies to all, otherwise none at all,” pagbabalik-tanaw niya sa sinabi ni Mayor Lim [36:04].

Ang kanyang emosyon ay dulot ng kanyang paniniwala sa prinsipyo: “The welfare of the people is the supreme law.” Ang kapakanan ng taumbayan, na naghihirap at nangangailangan ng pondong ninakaw, ang pinakamataas na batas. Ang kanyang galit ay nakatuon sa pagtiyak na “ibabalik ‘yung pera namin” [36:31].

Sa huli, ipinahayag ni Tulfo na siya ay handang magbitiw at hikayatin ang lahat ng kanyang kamag-anak sa pulitika (maliban kay Senador Raffy, na nauna) na magbitiw din, kung maipapasa ang kanyang ini-sponsor na batas na tuluyang maghihiwalay sa lawmaker mula sa budget ng bayan, sa layuning wakasan ang sistemang ito ng korapsyon.

Ang pagdinig sa Blue Ribbon ay hindi lamang tungkol sa pagnanakaw; ito ay tungkol sa culture ng pulitika at ang pagbabanggaan ng mga makapangyarihang puwersa. Sa ngayon, tanging ang matapang na tindig ni Senador Tulfo at ang panawagan para sa muling pagbabalik ng pera sa taumbayan ang nagbibigay ng pag-asa na ang katarungan ay magtatagumpay. Ang tanging paraan upang matigil ang nakawan ay ang pagbuwag sa mismong istruktura na nagpapahintulot nito. Hindi matatapos ang kabanata ng katiwalian hangga’t hindi nababago ang batas na nagiging proteksiyon ng mga magnanakaw.