KATAWAN NG SABUNGEROS, LUMUTANG? BUTO NG TAO, NAKUHA SA TAAL LAKE; DNA TESTING, SUSI SA TRAHEDYA

Ang Nakakakilabot na Pagbubunyag: Trahedya sa Lalim ng Lawa

Ang misteryo na bumabalot sa kaso ng mga nawawalang sabungeros sa Pilipinas ay tila unti-unting nabibigyan ng anyo, ngunit ito ay anyo ng matinding trahedya at kagimbal-gimbal na katotohanan. Matapos ang ilang buwang paghahanap, isang update mula sa mga awtoridad ang nagbigay-linaw, at kasabay nito, ay naghatid ng matinding lumbay at pangamba sa publiko at, lalo na, sa mga pamilya ng mga biktima. Ang tahimik at makasaysayang Taal Lake, na matagal nang pinaghihinalaang huling pahingahan ng mga nawawala, ay nagbunga ng ebidensya: mga buto ng tao at mga ‘suspicious objects’ na nakabalot sa sako, na narekober sa kalaliman at pampang nito.

Hindi biro ang naging operasyon, at ang mga detalye ng paghahanap na ito ay nagpapakita ng dedikasyon ng mga ahensya ng gobyerno, kabilang ang Department of Justice (DOJ), National Bureau of Investigation (NBI), Philippine Coast Guard (PCG), at Philippine National Police (PNP). Ayon sa isinagawang press briefing, inilarawan ng mga opisyal ang hirap at peligro na kinaharap ng kanilang mga tauhan, lalo na ng mga diver, sa pagkuha ng mga mahahalagang ebidensya mula sa ilalim ng lawa.

“Every time we do the dive, nakalagay ‘yung kalahati ng katawan ng mga divers namin sa peligro,” wika ng isang opisyal, na naglalarawan sa matinding risk na kasangkot sa operasyon [00:21]. Ang pahayag na ito ay nagbibigay-diin sa kaseryosohan at kahalagahan ng kanilang misyon. Ang lawak at lalim ng Lawa ng Taal ay nagbigay ng hamon, ngunit ang determinasyon ng search and rescue team na bigyan ng kapayapaan at kasagutan ang mga naghihintay na pamilya ay hindi natinag.

Ang Buto ng Tao: Isang Nakagigimbal na Pagtuklas sa Pampang

Ang pinaka-nakakagimbal na pagtuklas ay nag-ugat sa isang informant na nagturo sa isang lugar na tinukoy bilang jump-off point ng mga suspek. Ayon sa ulat, habang hinihintay ng team ang mga diver na manggaling sa Talisay papuntang Laurel, isang team mula sa Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) ang nag-ungkat-ungkat sa mismong shoreline [01:11].

Doon, malapit sa pampang, biglang may tumawag mula sa CIDG at sinabing “positive” na may isang sako silang na-retrieve. Nang buksan, laking gulat at pangamba nang makita na ito ay naglalaman ng mga buto [01:39].

Ang agarang hakbang ay ang pag-validate sa nakita. Agad na hinintay ng team ang chief of police ng Laurel upang masiguro na hindi sila nagkakamali. Sa kalaunan, naglabas ng pahayag ang chief of police na nagsasabing “it does appear to be the bones of a human person” [02:26]. Ito ang unang confirmation na mayroong human remains na narekober na posibleng may kaugnayan sa kaso.

Gayunpaman, binigyang-diin ng mga awtoridad na ang pagkakakilanlan ng tao ay still up for validation [02:43]. Ito ang magiging papel ng DNA test. Ang gagawin ay kukunin ang DNA samples ng mga kamag-anak ng mga nawawala at ito ay ima-match sa DNA na makukuha mula sa narekober na buto [03:01]. Ang proseso ng DNA matching ay sinabing underway na, isang proseso na nagdadala ng huling pag-asa at, kasabay, ng pinakamalaking takot sa mga pamilya.

Ang Delikadong Pag-ahon: Dalawang “Suspicious Objects” Mula sa Lalim

Ang paghahanap sa pampang ay isa lamang bahagi ng operasyon. Ang mas mapanganib na bahagi ay isinagawa ng mga PCG divers sa ilalim ng lawa. Ayon sa opisyal, ang Lawa ng Taal ay may visibility na halos isang metro lang [07:08], kaya’t ang kanilang operasyon ay kapa-kapa lamang. Dahil dito, naglaan ang mga diver ng malaking oras at pagod upang makita at makolekta ang mga suspicious objects na kanilang nakita.

Dalawang pangunahing lokasyon ang tinukoy kung saan may mga suspicious objects na narekober: ang una ay nasa lalim na 70 feet (humigit-kumulang 21 metro), at ang isa naman ay nasa 50 feet (humigit-kumulang 15 metro) [06:25]. Ang dalawang lokasyon na ito ay sinabing just a few feet away lang sa isa’t isa sa ilalim ng lawa, ngunit nasa magkaibang lalim [05:43].

Ang mga suspicious objects na nakuha ay inilarawan bilang mga sako. Sabi ng opisyal, dalawang sako ang na-retrieve noong araw na iyon [04:28], bukod pa sa mga butong nakuha sa pampang.

Ang pagkuha sa mga sako ay isang hamon dahil sa kondisyon ng mga ito. Inilarawan ng opisyal na ang sock (sako) ay “gutay-gutay na” [08:14] dahil sa matagal na pagkakababad sa tubig. Upang mapreserba ang integrity ng ebidensya, lalo na kung ito ay naglalaman ng parte ng katawan ng tao, ang mga sako ay “binabalutan na natin ‘yun together ng ano ng fine mesh net” [07:17] (tinukoy bilang pulang net [07:35]) bago iangat. Ito ay upang maiwasan na magkalat o magsabog-sabog ang laman habang inaakyat mula sa lalim ng 70 feet [09:03].

Ang lahat ng narekober, mula sa shoreline hanggang sa ilalim ng lawa, ay agad na tinurnover sa SOCO (Scene of the Crime Operatives) [04:19], na siyang magdedetermina ng eksaktong nilalaman ng mga sako at kung ito ay may kaugnayan sa kaso.

Ang Banta ng ‘Completely New Case’

Ang pinakamalaking bahagi ng update na ito, bukod sa pag-ahon ng mga labi, ay ang implikasyon nito sa kaso mismo. Diretsahang tinalakay ng opisyal ang sitwasyon kung sakaling ang DNA matching ay hindi magtugma.

“Kung hindi man po na tumugma sa DNA testing, magandang tanong ‘yan…,” simula ng opisyal. Ipinaliwanag niya na kung ma-certify man na human remains ang nakuha, ngunit hindi ito tumugma sa DNA ng mga kamag-anak ng mga nawawala, “Then we have just open a completely new case” [03:36].

Ang pahayag na ito ay nagpapahiwatig na kung ang mga labi ay hindi kabilang sa mga sabungeros na matagal nang hinahanap, may isa o higit pang indibidwal na pinatay at itinapon sa Lawa ng Taal. Ito ay magbubukas ng panibagong high-profile na imbestigasyon, na nagpapalalim pa sa mga krimen na posibleng nagaganap sa rehiyon. Ang sitwasyon ay nagpapakita ng isang malawak na scope ng karahasan, na lampas pa sa orihinal na kaso ng pagkawala.

Ang kasong ito ay hindi lamang simpleng imbestigasyon; ito ay isang whole of government approach [05:28], kung saan nagtutulungan ang NBI, PCG, PNP, at DOJ upang masiguro na properly documented ang bawat hakbang at properly handled ang bawat ebidensya [06:07].

Pahayag sa mga Nagdududa at Ang Pangako ng Pagtutuloy

Tinuon din ng mga opisyal ang atensyon sa mga agam-agam ng publiko at sa mga nagdududa sa authenticity ng mga narekober. Binigyang-diin nila na hindi sila mag-aaksaya ng panahon at panganib kung hindi seryoso ang kanilang operasyon.

“May peculiarity ‘tong operation na ‘to, unang-una hindi naman ‘to simpleng ah kung ano lang krimen ang hinahanap natin. It entails DNA, kaya nga nandiyan ‘yung SOCO, ‘yung forensic,” mariing sabi ng opisyal [13:15]. Ang presensya ng forensic team at ang paglalapat ng DNA technology ay isang malinaw na assurance sa publiko na ang evidence ay susuriin nang may mataas na standard.

Muli niyang inulit ang panganib na kinakaharap ng mga diver, na nagpapatunay sa kaseryosohan ng search and retrieval: “Nakita niyo ‘yung risk, lalo na sa mga divers namin… Kami ‘yung aming pusong at isip talagang nilalagay namin diyan. Everytime we do the dive, nakalagay ‘yung kalahati ng ah katawan ng mga divers namin sa peligro” [13:44].

Ang operasyon ay hindi hihinto. Tiniyak ng PCG na ang paghahanap ay “araw-arawin” [11:28] na, hangga’t weather is permitting. Ito ay isang sustained operation na may layuning “maibisan ‘yung agam-agam ng pamilya at ng publiko” [11:35]. Ang mga diver ay naghahalinhinan dahil sa pangangailangan ng decompression upang maiwasan ang dive sickness, na nagpapakita ng technical and physical challenge ng misyon [17:20].

Sa huli, ang mga narekober na buto at suspicious objects mula sa Taal Lake ay hindi pa ang huling pahina ng misteryo. Ito ay isang madilim na kabanata na nagpapatunay na ang karahasan na bumabalot sa kaso ay tunay at nakakakilabot. Ang lahat ay nakasalalay ngayon sa resulta ng DNA testing—ang huling hurado na magsasabi kung ang natagpuang trahedya ay ang katapusan ng paghahanap sa mga sabungero, o ang simula ng isang mas malaking nightmare.

Ang buong bansa ay naghihintay, kasama ang mga pamilya, na umaasang sa wakas ay makakamit na nila ang kapayapaan sa gitna ng matinding lumbay. Ang Lawa ng Taal, na dating simbolo ng kalikasan at katahimikan, ay ngayon ay naging isang testamento ng isang krimen na humamon sa lalim at kaseryosohan ng hustisya.

Full video: