P6.1-BILYONG ISKEMA NG SALOT SA PAMBANSANG SEGURIDAD: SININGIL SI MAYOR ALICE GUO SA MISTERIOSONG PAGKATAO AT MGA KASINUNGALINGAN!

Sa isang sesyon ng Senado na mas matindi pa sa anumang thriller na pelikula, muling ginisa at sinukol si Mayor Alice Guo ng Bamban, Tarlac, na ang bawat salita ay tila bumabalik at humahamon sa kanyang buong pagkatao. Sa pamumuno nina Senador Sherwin Gatchalian at Loren Legarda, inilantad ang dalawang malalaking butas sa depensa ni Guo: ang misteryosong pinagmulan at pagkabata na tila “scripted” at ang isang P6.1-Bilyong POGO hub na nagsisisigaw ng money laundering at nagdidiin sa kanyang koneksyon sa transnasyonal na krimen.

Hindi na lamang ito usapin ng pulitika; isa na itong malinaw at malaking banta sa pambansang seguridad, kung saan ang isang inihalal na opisyal ay pinaghihinalaang protektor, o mas masahol pa, front ng isang sindikato. Ang kaganapan sa Senado ay nag-iwan sa publiko ng mas maraming tanong kaysa sagot, at ang bawat sagot ni Guo ay tila lalo lamang nagpapalalim sa kanyang kinasasadlakang butas ng pagdududa.

Ang Hiwaga ng Pagkabata: Ang ‘Kinulong’ sa Bukid na Walang Alaala

Ang pinakamapangahas na bahagi ng pagtatanong ay ang matinding paggiit ni Senadora Loren Legarda sa pagkakakilanlan ni Guo. Hindi na binabalikan ang simpleng tanong na “Sino ka?” kundi pinupunto ang kritikal na bahagi ng kanyang pag-angkin sa pagiging Filipino: ang kanyang pagkabata.

Paulit-ulit na sinabi ni Mayor Guo ang mga linyang tila inihanda: “Lumaki po ako sa farm… kinulong po ako ng tatay ko po” [00:15, 00:49]. Ngunit nang sukulin ni Legarda, hindi na ito nakatayo. Sa edad na 38, isang tao ay dapat may malinaw na alaala ng kanyang formative years—ang mga taong nag-alaga sa kanya, ang mga kaibigan, ang mga kalapit-bahay, at ang mga detalye ng kanyang “homeschooling.”

Subalit si Guo ay nagpumilit na wala siyang maalala sa mga taong nag-alaga sa kanya o sa kanyang mga kalaro mula 1986 hanggang 1995. Ang tanging matibay na sinabi niya ay ang pangalan ni “Mang Boy,” isang matagal na nilang empleyado [38:09]. Ang kanyang paliwanag na nag-iisa siyang lumaki sa farm, binibisita lamang ng kanyang amang Chinese, ay mariing pinabulaanan ni Legarda, na nagtatakang paano nabuhay ang isang bata nang mag-isa mula sa pagsilang [00:55, 35:27].

“Hindi po pwedeng hindi niyo maalala,” giit ni Legarda [01:13]. “Kasi parang scripted.”

Mas lalo pang tumindi ang pagdududa nang hinamon si Guo na magsalita sa Kapampangan, ang wika ng Tarlac, o sa Fookien (Chinese dialect ng kanyang ama), upang patunayan ang kanyang pagiging half-Chinese at ang kanyang koneksyon sa rehiyon. Tumanggi si Guo, iginiit na mas fluent siya sa Tagalog, ang kanyang “mother tongue” [46:37].

Ang delay sa pagkuha ng kanyang birth certificate noong 2005 [41:57], ang pag-angkin na Filipino ang kanyang inang si Amelia Lial ngunit hindi niya ito nakita mula nang siya ay ipanganak [44:07], at ang kawalan ng anumang ebidensya ng kanyang pinagmulan—mga larawan, report card, o kahit isang nag-iisang kapitbahay—ay nag-udyok kay Legarda sa pinakamabigat na banta:

“If you’re really Chinese and fronting for other people, go back to your country. But if you are Filipino and you were born here, convince us because we want to be convinced… We have to know,” babala ni Legarda, binibigyang-diin na ang usapin ay bumabalot na sa National Security [00:00, 36:47].

Ang Bilyong-Bilyong Butas at ang Ebidensya ng Money Laundering

Kung tila misteryoso na ang pagkatao ni Guo, mas nakakagulat naman ang kanyang mga transaksyon sa negosyo, partikular ang kanyang papel sa Baofu Land Development Inc., ang sentro ng POGO hub sa Bamban.

Ibinato ni Senador Sherwin Gatchalian kay Mayor Guo ang mga financial statement ng kumpanya at ang matibay na ebidensya mula sa isang respetadong engineering company (DCCD). Dito nalantad ang nakakagulat na katotohanan:

Ang tinatayang construction cost para sa 37 gusali sa 7-ektaryang compound ay umaabot sa P6.1 Bilyong Piso [12:27, 12:34]. Sa kabilang banda, ang equity o capital ng kumpanyang Baofu sa mga opisyal na dokumento ay nanatiling P1.2 Milyong Piso lamang [11:13, 13:38].

Ang P6.1 bilyong gastos ay hindi dumaan sa kumpanya, na nagpapahiwatig ng isang malaking butas sa pagpopondo. “Ang pera hindi dumadaan sa mga formal channels,” giit ni Gatchalian [19:57]. “Money laundering ‘yun ang tawag” [09:51].

Ang napakalaking agwat na ito ay tinukoy mismo ng mga awtoridad, kabilang ang kinatawan ng Anti-Money Laundering Council (AMLC) at Department of Justice (DOJ), bilang isang “classic typology for money laundering” [19:39, 20:38]. Tila ang bilyun-bilyong pera ay direktang nagmula sa China o ibang dayuhang pinagmulan, ipinasok sa bansa nang ilegal upang pondohan ang malaking operasyon ng sindikato.

Dagdag pa rito, nakadikit din ang pangalan ni Guo sa mga pugante. Ang kanyang partner sa negosyo at sinasabing nagtustos sa konstruksyon, si Wang Jang (Zhang Jiayang), ay tumakas noong rine-raid ang POGO site at ngayon ay itinuturing nang fugitive [14:44].

Kinumpirma ni Guo na siya ang nag-apply ng lahat ng building permit para sa POGO hub [15:59, 17:05]. Subalit, naghugas-kamay siya, sinabing ang kanyang papel ay tanging lupa lamang at hindi siya involved sa konstruksyon o operasyon [14:02, 16:36].

“Bilang Presidente ng kumpanya, dapat alam mo lahat na nangyayari sa kumpanya mo dahil Presidente ka,” diin ni Gatchalian [10:47]. Ang kanyang pagtanggi sa responsibilidad ay lalo lamang nagpalakas sa pagduda na siya ay isang figurehead lamang na inilagay para maging legal na mukha ng iligal na operasyon.

Mayor na Walang Alam sa Krimen sa Sarili Niyang Bakuran

Ang isa pang nagpabigat kay Mayor Guo ay ang kanyang pag-angkin na wala siyang alam sa mga iligal na krimen—kabilang ang human trafficking, torture, at illegal gambling—na talamak na nangyayari sa loob ng 7-ektaryang compound na dating niya ring pag-aari.

Sa loob ng dalawang taon bilang Local Chief Executive ng Bamban, ipinagtanggol ni Guo na walang dumarating na ulat mula sa pulisya o barangay. “Wala po akong alam [sa krimen]… in fact wala pong dumarating po na report po sa office ko po” [24:30, 27:36].

Hinamamon ito ni Senadora Legarda: “Duty as the chief executive of a local government unit,” ang paalala niya [24:54]. Imposibleng hindi maalaman ng isang Mayor, lalo na sa isang maliit na bayan, ang isang malaking compound na may 37 gusali, panic room, dormitory, at underground tunnels [21:14] na ginagawa sa kanyang teritoryo. Ang kanyang pag-amin na humingi siya ng provision license mula sa PAGCOR bago nagbigay ng mga permit [26:20] ay nagpapakita ng kanyang direktang pakikilahok sa pagpapahintulot ng operasyon.

Matapos ang raid, nag-organisa raw si Guo ng sarili niyang grupo para mag-imbestiga, ngunit hindi raw sila pinayagang makapasok sa compound [27:03]. Tanging ang mga housekeeper (na lokal) lamang ang kanyang tinanong, at ayon sa kanya, wala ring nakitang krimen ang mga ito [31:50]. Isang depensa na tila nagpapababa sa kanyang tungkulin bilang chief executive na dapat ay may kapangyarihang ipatupad ang batas sa sarili niyang nasasakupan.

Ang Pagsasara: Hindi Maalaala Mo Kaya, Kundi Pambansang Seguridad

Sa pagtatapos ng pagdinig, nagbigay si Senador Gatchalian ng isang nakakapinsalang buod. Binalikan niya ang mga naunang sinungaling ni Guo:

Ang pagtanggi na may kapatid, na kalaunan ay inamin na may tatlo siyang kapatid na sina Shil at Cmn Guo [54:29].

Ang pag-angkin na simpleng tao lang siya, ngunit nagmamay-ari ng mga kumpanya at assets na umaabot sa milyong piso [55:00].

Ang paulit-ulit na pagiging “walang alam” sa kanyang mga kasosyo, utang, at kahit ang mga taong involved sa kanyang helicopter deal [55:21].

“Sinisinungalingan o paglilihim ng katotohanan,” hirit ni Gatchalian [55:12]. Idineklara niya na ang lahat ng paglilihim na ito ay mahalaga dahil pinoprotektahan nito ang isang “sikreto at sistematikong sindikato” na nagbabanta sa seguridad at institusyon ng Pilipinas [55:59].

Hindi ito isang episode ng “Maalaala Mo Kaya,” kung saan kulang na lang ay may “nawawalang diary o lilitaw na kambal” [56:19], sabi ni Gatchalian, kundi isang seryosong usapin ng pamamahala at pambansang seguridad [56:32].

Dahil sa mga National Security at transnational organized crime na lumabas, inihayag ng Tagapangulo na ang susunod na pagdinig ay gaganapin sa isang executive session, sarado sa media. Ang paghahangad ng Senado na maintindihan ang “puno’t dulo nito alang-alang sa bayang Pilipinas” ay nagpapahiwatig na ang kaso ni Mayor Alice Guo ay tumawid na sa linya ng pampublikong imbestigasyon patungo sa isang crisis na kailangan ng mas tahimik at masusing paghawak. Ang misteryo ng isang Mayor, na ang pagkatao ay nababalot ng alingasaw ng bilyon-bilyong pera at mga puganteng kriminal, ay patuloy na bumabagabag sa bansa.

Full video: