Habilin ni Duterte kay VP Sara: ‘Huwag kang Matakot Makulong!’—Mapanlinlang na ‘Bobo’ na Depensa, Binasag ng ICC sa Pag-uugnay sa Holocaust at Genocide

Sa gitna ng lumalalang tensiyon sa pagitan ng mga tagasuporta ng dating administrasyon at ng mga naghahanap ng katarungan, nagbabadyang maging pinakamainit na isyu sa kasaysayan ng pulitika at batas sa Pilipinas ang kasong crimes against humanity laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte sa International Criminal Court (ICC).

Ang tensiyong ito ay lalo pang sumiklab sa gitna ng mga nakakakilabot na rebelasyon, matatalim na batikos, at mga legal na argumento na humahalaw sa pinakamadudilim na bahagi ng kasaysayan ng mundo. Sa isang panig, naroon ang makapangyarihang pamilya na nagtatayo ng depensa sa pamamagitan ng pag-atake sa kredibilidad ng mga abogado ng biktima; sa kabilang panig, naroon ang isang international body na handa nang ibasura ang mga “simplistic” na argumento, kasabay ng panawagan ng mga biktima na tila walang katapusan ang kanilang pagdurusa.

Mula sa personal na habilin ng dating pangulo sa kanyang anak na si Vice President Sara Duterte, hanggang sa kontrobersiyal na pagtawag sa mga abogado ng biktima bilang “bobo,” at sa legal na paggiba ng ICC sa mga depensang ito, ang laban para sa pananagutan ay lumalagpas na sa hangganan ng lokal na pulitika—ito’y isang giyera na humihingi ng pambansa at internasyonal na pagtingin.

Ang Nakakakilabot na Habilin ni Rodrigo Duterte

Ang ugat ng kasalukuyang pampulitikang paghaharap ay matatagpuan mismo sa loob ng pamilya Duterte. Inihayag ni dating Pangulong Duterte ang isang nakakakilabot na habilin sa kanyang anak na si VP Sara, na nagbubunyag ng kanyang pagnanais na ipagpatuloy ang kanyang pamana sa kapangyarihan.

Sa isang rebelasyon, isinalaysay ni Duterte kung paano niya sinabi kay Sara na tumakbo sa pagkapangulo upang ipagpatuloy ang kanyang istilo ng pamamahala. Ang utos na ito ay hindi lamang isang pampulitikang payo kundi isang paghahanda para sa mas mabibigat na hamon.

“Sabi ko sa kanya, ah hiningi ko na sa Pilipinas na tulungan ka pagdating ng panahon at tumakbo ka ng presidente at continue [it],” pahayag ni Duterte [01:00]. Ang mas nakakagimbal na bahagi ng habilin na ito ay ang kanyang payo patungkol sa mga legal na implikasyon: “Huwag kang matakot… makulong ka, sundin sundin mo lang yung style ko, at ah okay ka” [02:03].

Ang ‘istilo’ na tinutukoy ni Duterte ay malinaw na tumutukoy sa kanyang War on Drugs at sa kanyang matinding paraan ng paglaban sa krimen, na nagresulta sa libu-libong kamatayan at siyang sentro ng kaso sa ICC. Ang pag-amin at pag-udyok na ito ay nagpapatunay na ang habilin ay hindi lamang tungkol sa pulitika kundi tungkol din sa pagpapasa ng pananagutan sa susunod na henerasyon, at ang paghahanda para sa posibleng pagkakakulong. Para sa maraming naghahanap ng hustisya, ang pahayag na ito ay nagpapatunay sa command responsibility na sinasabi ng ICC.

Ang Mapanlinlang na ‘Bobo’ na Argumento ni VP Sara at ang Legal na Pagbasag

Ang pampublikong pagtatanggol ni VP Sara Duterte sa kanyang ama ay humantong sa isang legal at diplomatikong gulo. Kinuwestiyon ni Sara ang kaso ng ICC sa pamamagitan ng paghiling ng listahan ng lahat ng 30,000 biktima na iniuugnay sa War on Drugs [05:42].

“So how can you prove systematic killings of 30,000 victims if you do not have the names of 30,000 victims,” tanong niya. Dagdag pa rito, isang mas matinding pag-atake ang kanyang binitawan, nang tawagin niyang “bobo” ang mga abogado ng mga biktima na umaasa lamang sa 43 kaso bilang ebidensya ng crimes against humanity [33:48].

Gayunpaman, ang simplistic view na ito, na maaaring mambola sa publiko, ay agad binasag ng International Criminal Court (ICC) at ng mga legal counsel ng mga biktima.

Pumagitna si Attorney Christina Conti, isang ICC assistant legal counsel, at matalim na sinagot ang argumento ni VP Sara. Ayon kay Atty. Conti, “This is a simplistic view that may convince some but unfortunately not the court” [07:41]. Ipinaliwanag niya na sa ilalim ng international criminal law, partikular sa kasong crimes against humanity, hindi kailangang pangalanan ang lahat ng biktima upang magtagumpay ang prosekusyon [10:40]. Ang diin ay nasa manner of killing—ang malawakan at sistematikong pag-atake (widespread and systematic attack) sa populasyong sibil.

Legal na Tuntunin: Mula sa Holocaust Hanggang sa Rwanda—Ang Prinsipyo ng Sampling

Upang mas maipaliwanag ang punto, nagbigay si Atty. Conti ng mga historikal na halimbawa na nagbigay bigat sa kaso. Inihambing niya ang legal na prinsipyo ng kaso ni Duterte sa mga nangyari noong Holocaust [10:56], kung saan nag-utos si Adolf Hitler ng malawakang pagpatay sa mga Hudyo. Isinalaysay ni Duterte mismo, sa isang kontrobersyal na pahayag, na idolo niya si Hitler [11:05].

“In crimes against humanity you do not need to name all the victims,” diin ni Conti. “The way it happened in Germany then was that Hitler ordered a modus operandi, a way of killing, a pattern, a manner of exterminating a population… In the Nuremberg trials they did not need to name all those killed” [11:29, 11:43].

Ang legal na estratehiyang ginagamit ng prosekusyon ng ICC ay tinatawag na sampling. Tulad ng ipinaliwanag ng mga abogado, kung paanong pumili ng tatlong probinsya ang Korte Suprema sa kaso ni Marcos para sa electoral recount, ang ICC ay pumili ng 43 kaso na may pinakamatibay na ebidensya at testigo [46:19]. Ang mga kasong ito ay nagsisilbing sample upang patunayan ang mas malawak na pattern ng pagpatay.

Isang kritikal na precedent ang binanggit: ang kaso ni Jean Paul Akayiso ng Rwanda. Si Akayiso ay nahatulan para sa genocide at crimes against humanity batay sa pag-uutos sa pagpatay ng tatlong (3) indibidwal [52:46]. Ang hatol ay ibinatay sa katotohanang ang pagpatay sa tatlong biktima ay bahagi ng isang widespread attack sa populasyong sibil, na nagpapatunay sa malawakang pagpatay.

Sa madaling salita, ang 43 kaso na hawak ng ICC, kasabay ng 181 pieces of evidence, ay hindi kailangang kumatawan sa lahat ng 30,000 biktima. Sapat na itong sampling upang patunayan na ang War on Drugs ay isang widespread at systematic na patakaran ng estado upang targetin ang populasyon, lalo na ang mga mahihirap [50:55, 50:28].

Tinig ng mga Biktima: Ang Walang Katapusang Pagdurusa

Para sa mga pamilya ng biktima, ang legal na laban ay personal at emosyonal. Isang testigong nagbigay ng pahayag, na kapatid ng dalawang biktima ng extrajudicial killing noong Mayo 12, 2017 [29:19], ang nagbahagi ng kanilang walang katapusang trauma.

“Masakit po siyempre marinig yung mga ganon kasi paulit-ulit kang nabibiktima eh, paulit-ulit ka ring na-traumatize,” emosyonal niyang pahayag, na tumutukoy sa mga Pilipinong nagtatanggol pa rin kay Duterte at nagtatangging may kasalanan ang dating pangulo [30:26]. Aniya, tila ang mga biktima pa ang pinipilit na magpatunay sa katotohanan ng kanilang pagdurusa.

Nagbigay din ng matinding simbolismo ang kanyang panawagan. Ang kampanyang Duterte Panagutin ay inilunsad sa mismong ika-80 kaarawan ni dating Pangulong Duterte [31:03].

“Symbolic po kasi itong araw na ito dahil po si Duterte umabot ng 80, pero yung mga pong kanyang mga biktima ay hindi na po aabot ng 80 o hindi na nga po aabot ng susunod na taon pa,” dagdag pa niya [31:09]. Ang pahayag na ito ay nagpapakita ng malaking kaibahan sa pagitan ng pagpapahalaga sa buhay ng isang lider at sa buhay ng mga biktima na kanyang pinamahalaan.

Samantala, inihayag ng mga legal counsel ng mga biktima na bagaman wala pa silang pormal na listahan ng testigo, handa na sila sa posibilidad na humarap sa ICC [26:54].

Ang Giyera sa Hukuman at ang Online na Pag-atake

Ang laban para sa hustisya ay hindi lamang nagaganap sa courtroom; ito ay matindi ring nangyayari sa social media at sa mga lansangan. Inihayag ng mga abogado ng biktima na kasabay ng mga legal na pag-usad, dumarami ang mga online attacks na tumatarget sa mga biktima at kanilang mga tagasuporta.

“We’ve seen a wave of attacks online which are either personal, vile, violent,” pahayag ng isa sa mga tagapagsalita [19:00]. Ang mga biktima ay tumatanggap ng mga banta, mula sa mga simpleng petty comments hanggang sa matitinding death threats sa araw-araw [23:36].

Ang ICC prosecution ay nagpapakita ng kumpiyansa at kahandaan, sa katunayan, “trial ready” na sila [13:48]. Ayon sa mga eksperto, ang simpleng katotohanan na umusad na ang kaso at umabot na sa yugto ng pagkuha ng ebidensya ay indikasyon na mayroong matibay na basehan para sa isang paglilitis.

Ang mga abogado ng biktima, sa kabila ng mga pag-atake, ay nananatiling matatag at nagpapatuloy sa pag-aaral at pagpapaliwanag sa publiko tungkol sa international law, dahil marami pa rin ang nalilito sa pagitan ng lokal na proseso at ng ICC [01:06:06]. Ang mga insidente ng mga OFW na inaresto sa Qatar dahil sa pagra-rally bilang suporta kay Duterte, na biktima rin ng disinformation, ay nagpapatunay sa lawak ng problema ng fake news sa bansa [01:03:43].

Ang mensahe ng mga biktima ay nananatiling simple ngunit makapangyarihan: “Sama-sama nating ipaglaban yung pagkakamit ng hustisya na alam ko na mahirap siya. Ah pero sa sama-sama nating lakas at sama-sama nating pagtindig… makakamit natin yung tunay na hustisya” [02:38:23].

Ang legal na labanan na ito ay hindi lamang tungkol sa isang dating pangulo. Ito ay tungkol sa pagtatatag ng isang precedent kung saan ang rule of law at ang dignidad ng tao ay mananaig laban sa pulitikal na kapangyarihan at culture of impunity. Sa pagbasag sa mga simplistic na depensa at sa pag-ukit ng mga aral mula sa kasaysayan, ang ICC, kasama ang mga matatapang na biktima at kanilang mga legal counsel, ay handang maghatid ng pananagutan. Ang tanong ay: Kailan magtatapos ang paghahari ng isang ‘istilo’ na nagdulot ng malawakang pagdurusa.

Full video: