Sa Gitna ng Krisis: Isang Police Colonel, Ginamit ang Trahedya ni Catherine Camilon Bilang Sandata sa Pambabanta

Ang kuwento ng nawawalang beauty queen na si Catherine Camilon ay patuloy na bumabagabag sa pambansang kamalayan, at sa paglipas ng apat na buwan nang hindi siya natatagpuan, tila nagiging mas malalim at mas madilim ang imbestigasyon. Sa pagitan ng mga pagdinig sa Senado at mga kaso ng pang-aabuso sa kapangyarihan, dalawang pangunahing kaganapan ang nagpapakita ng tila talamak na problema sa loob mismo ng Philippine National Police (PNP) – ang ahensyang inatasang maghanap at maglingkod sa publiko. Ang pinakabagong mga update ay hindi lamang nagpapatibay sa koneksiyon ng kaso sa mga opisyal ng pulisya, kundi nagpapamalas din ng isang nakakakilabot na pag-abuso sa awtoridad kung saan ang trahedya ni Camilon ay ginagamit na ngayon bilang sandata ng pambabanta.

Ang Pagsisinungaling ni De Castro at ang Galit ng Senado

Sa isang nakababahalang pagdinig sa Senado, naglabas ng matinding sentimyento si Senador Bato Dela Rosa laban kay dating Police Major Allan De Castro, ang opisyal na itinuturong may direktang kinalaman sa pagkawala ni Camilon. Ayon kay Senador Dela Rosa, walang dudang “saksakan ng pagkasinungaling” si De Castro sa harap ng komite.

Ang ugat ng pagkadismaya ay ang buong-tapang na pagtanggi ni De Castro na naging kasintahan niya ang nawawalang beauty queen. Sa kabila ng mga seryosong akusasyon at pagdinig na may layuning “in aid of legislation,” nagmatigas si De Castro sa kanyang pahayag, na sinasabing hindi niya umano naging “girlfriend” si Camilon [02:37].

Gayunpaman, ang pagtangging ito ay mabilis na nabalewala ng napakaraming “very heavy” na ebidensya. Tinukoy ni Senador Bato ang pagkakaisa ng pamilya at mga kaibigan ni Camilon—ang kanyang ama, ina, kapatid, at mga barkada—na nagkumpirma sa Senate Hearing na magkarelasyon talaga ang dalawa [02:47]. Hindi lang iyan, nagbigay din ang mga kaibigan ng “physical evidence” sa mga imbestigador: mga larawan ng kanilang “intimate moments” [03:07].

Dito, ipinunto ni Senador Bato ang bigat ng mga testimonya at ebidensya. Aniya, kahit ang mga “seasoned investigator” ng National Bureau of Investigation (NBI) at ng PNP Internal Affairs Service (IDJ) ay nagtapos sa parehong konklusyon: “girlfriend niya [ni De Castro] si Camilon” [03:16].

Dahil sa hayag na pagiging “evasive” at “lying” ni De Castro, at kawalan niya ng “corroborating statements or corroborating evidence” na magpapatunay sa kanyang pagtanggi, ipinataw ang contempt order [04:35]. Ang aksyong ito, na isinulong ni Senador Robin Padilla, ay isang malinaw na mensahe: hindi tatanggapin ng Senado ang pagsisinungaling sa isang mahalagang pagdinig na naghahanap ng katotohanan at hustisya [04:29].

Ayon pa kay Senador Bato, hindi lamang ito tungkol sa relasyon. Ang pagpilit na maitatag ang katotohanan ay mahalaga dahil “useless” ang pagdaraos ng inquiry “in aid of legislation” kung ang resource person ay puro pagsisinungaling [04:59]. Ang pagiging tapat sa simula pa lang ay ang “malaking bagay na iyun to start with to begin with sa investigation” [05:10]. Kung sa unang tanong pa lang ay nagsisinungaling na, wala nang magandang patutunguhan ang buong proseso. Kaya naman, sinabi niyang hindi niya pwedeng palusutin si De Castro, lalo pa’t siya ay isang retiradong pulis na “alam na alam ko ‘yung mga pangyayari na ‘yan” [05:59].

Ang Nakakakilabot na ‘Camilon Threat’ sa Batangas

Kasabay ng Senate hearing, isang mas nakakabahala at nakakakilabot na ulat ang lumabas. Isang ginang sa Batangas ang naglakas-loob na isiwalat ang pambabanta sa kanya ng isa na namang ranking police colonel ng PNP. Ang mas nakagugulat, ginamit mismo ng opisyal ang kaso ni Catherine Camilon bilang sandata ng pananakot.

Ang biktima, na nag-ugat ang kaso sa Batangas, ay nagsiwalat ng matagal na relasyon sa hindi pinangalanang police colonel. Ngunit nang magpasya siyang putulin na ang relasyon, nag-iba ang ihip ng hangin. Ginamit ng opisyal ang kanilang mga pribadong video, na ipinadala niya sa pamilya ng ginang—sa mister at 17-anyos na anak na babae—bilang pagganti [01:24].

Ang pambabanta ay hindi lamang nagtapos sa pagpapakalat ng pribadong video. Sa reklamo ng ginang sa Office of the Ombudsman, nakasaad na ginamit ng police colonel ang kanyang opisyal na posisyon at awtoridad upang “i-threaten the lives and safety of the complainant and her family” [01:00]. Ang pinakamatinding bahagi? Nagbanta ang Colonel na maaari siyang “mawawala, gaya ng nangyari sa beauty queen na si Katherine Camilon” [00:24]. Ipinagmalaki pa umano ng opisyal na kaya niyang gumawa ng “enforce disappearances” [01:00].

Ang insidenteng ito ay nagbigay ng mas mabigat na serye ng tanong. Hindi lamang ang kaso ni Camilon ang naglantad ng posibleng pang-aabuso sa kapangyarihan sa hanay ng pulisya, kundi ang paggamit pa mismo sa pangalan ng biktima ng karahasan bilang ‘template’ o pambala sa pananakot ay nagpapakita ng tindi ng kawalang-takot at pagmamalabis ng iilang opisyal [00:24].

Ang ginang ay naghain ng mga kasong kriminal at administratibo laban sa police colonel kay Ombudsman Samuel Martirez, na nagpapahiwatig na hindi siya natakot at lumalaban para sa kanyang kaligtasan at pamilya.

Ang Paghahanap ng Solusyon: Reporma sa PNP Disciplinary Mechanism

Dahil sa mga insidente ng pang-aabuso sa kapangyarihan, hindi lamang kay De Castro kundi maging sa iba pang police official na nasangkot sa mga kontrobersya, ipinaliwanag ni Senador Bato Dela Rosa ang mas malaking konteksto ng Senate Hearing: ang “aid of legislation” [06:14].

Ang isa sa nakikitang problema ay ang “internal disciplinary mechanism ng PNP” [06:29]. Ibinunyag niya ang mga “traps” na kailangang bigyan ng solusyon sa pamamagitan ng batas, tulad ng kahirapan ng mga PNP commander na didiplinahin o ikulong ang kanilang mga tauhan na inakusahan ng mabigat na kaso, lalo na kung wala pang warrant of arrest [07:09].

Dahil dito, ang mga pulis na may kaso ay “libreng nakakalaya” [09:23], at ang resulta ay maaari silang “hinaharas” ang mga complainant na i-withdraw ang kaso, o di kaya ay “binabayaran” ang mga testigo para umatras [09:29].

Ang isinulong ni Senador Dela Rosa, na matapos ang pagdinig ay pinalakas pa lalo, ay ang PNP Reorganization Bill. Nais niyang bigyan ng kapangyarihan ang Chief PNP at lahat ng commanders down the line (Regional Directors, Provincial Directors, Chief of Police) na magkaroon ng kapangyarihang “i-detain” ang kanilang mga pulis kung ito ay akusado ng mabigat na kaso, kahit wala pang warrant of arrest [08:47].

Ang modelo nito ay hango sa Armed Forces of the Philippines (AFP), kung saan ang mga sundalo ay pwedeng ikulong ng kanilang commander kung may abuso o kasalanang iniulat, kahit walang warrant [08:59]. Gayunpaman, ang provision na ito ay tinanggal sa bicameral conference committee dahil sa pagtutol ng ilang mambabatas, na nagsasabing magiging “unconstitutional” ito. Ang PNP, anila, ay “civilian in character” at hindi na military, kaya’t hindi raw pwedeng gawin sa pulis ang ganitong uri ng pagdetain [10:10].

Gayunpaman, sa kabila ng pagtanggal sa probisyong iyon, sinabi ni Senador Bato na patuloy nilang hahanapan ng paraan, sa pamamagitan ng paggawa ng batas, upang “madisiplina ‘itong mga pulis” na umaabuso [07:27]. Ang layunin ay limitahan ang mga pulis sa paggamit ng kanilang posisyon para sa “kanilang mga personal na intentions ‘yung mga politiko na ‘yan” [08:29].

Pagpapatuloy ng Laban para sa Katotohanan

Ang magkahiwalay ngunit magkaugnay na pangyayaring ito—ang contempt laban kay De Castro dahil sa pagsisinungaling, at ang nakakagimbal na paggamit ng isang police colonel sa pangalan ni Camilon upang manakot—ay nagpapakita ng isang malaking suliranin sa PNP. Tila may iilang opisyal na gumagamit ng kanilang posisyon hindi upang maglingkod, kundi upang maghari-harian, manakot, at magtakip ng sariling mga pagkakamali.

Ang mga hakbang ng Senado, partikular ang pagpataw ng contempt, ay nagbibigay ng pag-asa na hindi magwawagi ang kasinungalingan at panlilinlang. Ngunit ang bagong banta sa Batangas ay nagpapaalala sa lahat na ang paghahanap ng hustisya para kay Catherine Camilon ay hindi lamang tungkol sa isang nawawalang tao, kundi tungkol din sa mas malawak na laban sa pang-aabuso ng kapangyarihan at katiwalian na tila nagkukubli sa loob ng mga institusyong dapat na nagpoprotekta sa atin.

Ang publiko, kasama ang mga mambabatas, ay patuloy na naghihintay ng pag-amin, kooperasyon, at higit sa lahat, ang mabilis at patas na pagpapatupad ng batas. Ang pag-angat ng contempt order kay De Castro ay nakasalalay sa kanyang pagiging “cooperative” at hindi na “magsisinungaling” [05:37]. Hangga’t patuloy na nagtatago ang mga pulis sa likod ng kanilang badge, mananatiling malalim ang misteryo at mahirap abutin ang hustisya. Sa huli, ang pag-asang makamit ang kapayapaan sa gitna ng kaso ni Camilon ay nakasalalay sa pagpapatupad ng matino at tapat na serbisyo ng mga opisyal na dapat ay nagsisilbing tagapagtanggol ng mamamayan.

Full video: