NAG-APOY NA SAGUTAN SA SITYO KAPIHAN: Sen. Bato Dela Rosa at SBSI, Nagkasagutan sa Gitna ng Misteryo ng ‘Paglibingan’; Anong Nakakakilabot na Babala ang Iniwan?

Sa isang tagpo na bumabalot sa misteryo, tensiyon, at matinding emosyon, hinarap ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa ang mga miyembro at lider ng grupong SBSI (Senior Agila) sa mismong sentro ng kanilang kontrobersyal na komunidad: ang Sityo Kapihan [00:47]. Hindi ito basta simpleng pagbisita. Ang ocular inspection na ito ay naganap sa gitna ng matitinding alegasyon na ang lugar ay nagsisilbing ‘paglibingan’ ng “napakaraming namatay” [01:30], isang pahayag na nagpapaigting sa pangangailangang hukayin ang katotohanan sa likod ng grupo.

Ang isyu ng SBSI ay naging laman ng pambansang usapin dahil sa mga paratang na bumabalot sa kanilang kakaibang pamumuhay at mga malagim na kuwentong nakakabit sa kanilang teritoryo. Nais ni Senador Dela Rosa, bilang tagapangulo ng mga committee hearing, na masilayan mismo ng kanyang mga mata ang sitwasyon, makipag-usap sa mga miyembro, at alamin ang katotohanan [01:20] na nasa likod ng mga paratang. Bagama’t inaasahang makakasama niya ang iba pang mambabatas tulad nina Senador Jinggoy Estrada, Robin Padilla, Sherwin Gatchalian, at Francis Tolentino, nag-iisa siyang sumuong sa mainit na sitwasyon, na nagpapakita ng bigat at seryosidad ng kanyang imbestigasyon [00:59].

Ang Pagtatanggol ng Isang Komunidad

Mabilis na umikot ang pag-uusap patungo sa depensa ng SBSI. Ang mga kinatawan ng grupo ay mariing iginiit na sila ay nabubuhay nang payapa at may kaligayahan. Sa harap ni Senador Dela Rosa, ipinahayag nila ang kanilang pagod sa pagiging tampulan ng mga maling akala at alegasyon. Ipinunto ng liderato na ang kanilang buhay ay peaceful [08:50] at sila ay walang kinalaman sa anumang ilegal, partikular na ang drugs [09:57].

Ang panawagan ng SBSI ay tila isang iyak mula sa loob ng isang isolated na pader. Sabi ng kanilang kinatawan, ang tanging nais lang nila ay mamuhay nang masaya. “Ang gusto namin ay Happy Life,” sambit nila [10:24]. Ang pahayag na ito ay nagbigay ng kontras sa imaheng nakabalangkas sa kanilang komunidad—na imbes na mga cult leader at madidilim na sekreto, sila raw ay mga ordinaryong taong naghahangad lang ng payak na buhay.

Sa puntong ito ng pagtatalo, nakita ang pagsibol ng emosyon at pagiging tao sa kabila ng tensyon. Ang mga miyembro, na nakikita ang kanilang kinabukasan na nakasalalay sa imbestigasyon, ay nagsimulang magpakita ng matinding damdamin.

Ang Hiling na Tumatagos sa Puso: Edukasyon

Biglang nagbago ang tema ng usapan mula sa depensa tungo sa isang napakalakas na panawagan para sa pangangailangan. Sa gitna ng pag-iimbestiga tungkol sa mga bangkay, inihayag ng kinatawan ng SBSI ang isang mas pangunahing problema—ang edukasyon para sa kanilang mga anak.

“You told us about education. This is the best time for us, we need the school in Inan, please” [14:24], ang mariing hiling na tumagos sa puso ni Senador Dela Rosa.

Ang pagmamakaawang ito ay nag-ugat sa katotohanan na ang kanilang mga anak ay halos walang access sa pormal at legitimate na edukasyon. Sila ay isolated [15:13], hindi lamang sa pisikal na lokasyon kundi maging sa mga serbisyong panlipunan na dapat ay ibinibigay ng gobyerno.

Ang panawagan para sa tulong ay nagpatuloy: “Please help us help us. This is our Liv. We are not isolating our [community]” [16:28, 16:57]. Ang linyang ito ay mayroong dobleng kahulugan: nagmamakaawa sila na bigyan ng tulong, ngunit kasabay nito ay mariin nilang itinanggi ang paratang na sila ay kusang naghihiwalay sa lipunan. Ipinapakita nito ang dilema ng isang komunidad na gustong maging bahagi ng sistema habang pinapanatili ang sarili nilang paraan ng pamumuhay.

Ang Walang Sinasantong Babala ni Bato

Bagama’t nakinig si Senador Dela Rosa sa kanilang mga emosyonal na panawagan, hindi nagpadala ang dating heneral sa bugso ng damdamin. Nagbigay siya ng isang walang sinasantong babala na nagsilbing paalala ng posibleng kahihinatnan ng kanilang sitwasyon.

Ang kanyang mensahe ay malinaw at direkta: Hindi sila maaaring maging isolated [20:26] sa national government at sa Commission on Human Rights [20:50, 20:57]. Aniya, kailangang maging “open to the others” [20:15] ang grupo.

Ang pinakamabigat na bahagi ng kanyang babala ay ang paghahanda para sa dalawang posibleng senaryo: ang pagtanggap at integration sa gobyerno, o ang paghaharap sa matinding pagbabago [21:19, 21:27]. Ito ang sandaling naramdaman ng lahat ang bigat ng kapangyarihan ng estado. Ipinaliwanag ni Dela Rosa na hindi maaaring sila ang “mag-dictate ng terms” [21:35] sa pamahalaan.

Kung hindi nila susundin ang batas at patuloy silang maging bukod, maaari silang harapin ng mas matinding mga desisyon. Ipinahiwatig ng Senador na anumang desisyon ang maging pinal, kailangan nilang mag-adjust at sumunod [17:57]. Ang paalala ni Bato ay hindi lamang tungkol sa pagsunod sa batas kundi pati na rin sa pagtanggap sa katotohanan na ang isang komunidad ay hindi maaaring mamuhay sa labas ng jurisdiction at scrutiny ng gobyerno.

Ang Katotohanan sa Likod ng Paglibingan

Ang pinagmulan ng tensyon ay nananatiling nakatago sa misteryo. Ang mga alegasyon ng paglibingan [01:20] ng maraming namatay ay hindi basta-bastang mawawala sa pamamagitan ng simpleng pagtanggi. Sa katunayan, bahagi ng ocular inspection ni Dela Rosa ang pagkuha ng video o documentation [19:54] upang maging ebidensya sa paghahanap ng katotohanan.

Ang Sityo Kapihan, na sinasabing punong-puno ng mga bangkay, ay kailangang dumaan sa masusing pagsisiyasat. Kung mapapatunayan ang alegasyon, ang SBSI ay haharap sa matinding kaso at pagbuwag. Kung mapapatunayan naman na walang katotohanan ang paratang, ang komunidad ay mabibigyan ng pagkakataong tuluyang makawala sa anino ng suspicion at masimulan ang proseso ng rehabilitation at integration.

Ang pag-iimbestiga ay hindi lamang tungkol sa krimen; ito ay tungkol din sa karapatang pantao. Tiniyak ni Dela Rosa na ang lahat ay dadaan sa tamang proseso, kabilang ang pakikipag-ugnayan sa Commission on Human Rights [20:57] at local government [20:58]. Ang kanyang warning ay isang paghahanda, hindi isang pagpaparusa, na dapat ay prepared [21:27] ang grupo sa posibleng pagbabago ng kanilang status quo.

Pagtatapos: Sa Bingit ng Alanganin

Ang tagpong naganap sa Sityo Kapihan sa pagitan ni Senador Bato Dela Rosa at ng SBSI ay isang microcosm ng mas malaking problema ng Pilipinas: ang pagbalanse sa pagitan ng kalayaan sa pagtatatag ng komunidad at ang pangangailangan ng national security at rule of law.

Ang panawagan ng SBSI para sa edukasyon ay isang matinding paalala na sa likod ng anumang kontrobersya, may mga inosenteng bata at ordinaryong tao na naghahanap ng normal na buhay. Ang kanilang hiling ay legitimate at nagpapakita na nais nilang makita ang kanilang komunidad na lumago, ngunit kailangang dumaan ito sa mga parameters at regulasyon ng pamahalaan.

Sa ngayon, ang SBSI ay nananatili sa bingit ng alanganin. Nakita ni Senador Dela Rosa ang kanilang mga luha at pagmamakaawa, ngunit mas matimbang sa kanya ang pag-alam sa katotohanan tungkol sa paglibingan. Ang ocular inspection na ito ay nagbigay ng liwanag sa kanilang sitwasyon, ngunit kasabay nito ay nagbigay ng matinding banta—ang pangangailangan na maging open at sumunod, dahil kung hindi, ang isa sa dalawang nakahandang scenario ay tiyak na magpapabago, o magwawakas, sa pamumuhay na kanilang pinaniniwalaan. Ang laban para sa katotohanan sa Sityo Kapihan ay nagsisimula pa lamang.

Full video: