Huling Hiyaw ng Pag-asa: Ang Misteryo ng Seaman na si Jay Costura, Naglaho “Parang Magic”—Pamilya, Umaasa sa Interbensiyon ni Idol Raffy

Ang dagat ay sagisag ng pag-asa at pangako para sa libu-libong pamilyang Pilipino. Para sa kanila, ang bawat barkong umaalis sa pantalan ay nagdadala ng kasaganaan—isang pangako ng mas magandang buhay para sa mga naiwan. Ngunit para sa pamilya Costura, ang karagatan ngayon ay naging isang malawak at malamig na libingan ng katanungan, isang walang hanggang misteryo na nagpahirap sa kanilang puso at isip. Si Jay Costura, ang kanilang padre de pamilya, ang kanilang matapang na seaman, ay naglaho na parang magic.

Ang kuwento ni Jay ay hindi lamang tungkol sa isang nawawalang indibidwal; ito ay sumasalamin sa hirap at pait na dinaranas ng maraming Overseas Filipino Workers (OFWs) at ng kanilang mga mahal sa buhay. Ito ay kuwento ng pagdududa, takot, at ang matinding pangangailangan para sa katotohanan sa gitna ng kalabuan at pagtatago. At sa gitna ng kawalang-katiyakan na ito, ang huling hiyaw ng pag-asa ay tanging natutok sa isang pangalan: Idol Raffy Tulfo.

Ang Biglaang Paglaho at ang Masakit na Katanungan

Si Aling Minda Costura, ang asawa ni Jay, ay nakatayo sa harap ng kamera, ang kanyang mga mata ay nanlalabo sa luhang matagal nang pinipigilan. Ang kanyang boses, na tila basag na salamin, ay naghahatid ng bigat ng ilang buwang paghihintay at pagdurusa. “Idol, tulungan niyo po kami,” ang kanyang pagsusumamo, na may kasamang matinding emosyon na halos hindi na niya kayang kontrolin. “Parang bula po siyang naglaho. Walang nagsasabi sa amin ng totoo.”

Si Jay, na nakita sa huling pagkakataon na nakasakay sa barko na patungong Port of Rotterdam, ay nagpadala ng huling mensahe na puno ng pag-asa at pagmamahal. Walang anumang senyales ng anumang problema—walang babala ng anumang sigalot, o ng intensiyong lumisan. Ngunit pagkatapos ng ilang araw, ang kanyang mga tawag at text ay hindi na sinasagot. Hanggang sa dumating ang opisyal na abiso mula sa kanyang manning agency, ang Global Maritime Personnel, isang abiso na mas matindi pa sa suntok sa sikmura.

Ang inisyal na paliwanag ng Global Maritime ay malabo at hindi direkta. Una, sinabi nilang nagkaroon ng “technical difficulty” sa komunikasyon. Sumunod, unti-unting lumabas ang mas nakakagulat na bersyon: Si Jay Costura ay “nag-AWOL” o Absent Without Leave. Ang salitang iyon ay tila isang balaraw na tumusok sa puso ni Aling Minda. “Imposible po ‘yan! Kilala ko po ang asawa ko. Hindi niya po kami iiwan nang walang paalam!” Ang bawat pintig ng kanyang puso ay nagsisigaw ng pagtanggi sa pahayag na ito, na tila nagtatangkang sirain ang dangal at pangalan ng kanyang asawa. Para sa kanya, ang pagkawala ni Jay ay may mas malalim na dahilan, isang lihim na pilit tinatabunan ng ahensya.

Ngunit ang pinakamasakit na bahagi ng kuwento ay ang tanong na nakapaloob mismo sa pamagat ng ulat: “Sumusuko Na?” Ipinahihiwatig ng ahensya, sa kanilang pormal at malamig na komunikasyon, na baka raw si Jay ay nakararamdam ng matinding kalungkutan, o ‘di kaya’y may personal na problema na nagtulak sa kanya upang “sumuko” sa responsibilidad at tumakas. Ang implikasyon ay malinaw: walang pananagutan ang ahensya dahil sariling desisyon ni Jay ang kanyang pagkawala. Ito ang pinakamabigat na pasanin para sa pamilya, ang ideya na ang kanilang bayani ay pinalalabas na tila isang duwag na tumakas sa kanyang obligasyon.

Para sa pamilya, ang ganitong pahayag ay hindi lamang isang pagtanggi sa responsibilidad; ito ay isang malaking insulto. Ito ay pagbura sa sakripisyo at pagmamahal ni Jay, na nagpapakahirap sa gitna ng laot para lang mabigyan ng magandang buhay ang kanyang mga anak. Ang ideya na sumuko siya ay salungat sa bawat alaala at pangako na iniwan niya. Ang bawat sentimo na ipinapadala niya ay may katumbas na matinding pagod at pangungulila. Paanong ang isang taong may ganitong dedikasyon ay maglalaho na lamang nang walang pasabi, iiwan ang kinabukasan ng kanyang pamilya sa kawalan? Ang tanging sagot ni Aling Minda ay ang pag-asa, ang pag-asa na mabubuhay pa si Jay at maibabalik sa kanila.

Ang Harapan sa Ahensya at ang Pag-usig ni Idol Raffy

Sa programang Raffy Tulfo in Action, ang bawat detalye ay hinahabi sa isang paghahanap sa katotohanan. Hinarap ni Idol Raffy ang kinatawan ng Global Maritime, si Mr. Antonio Dela Cruz, na tila nagpapakita ng labis na pagiging depensibo. Ang pag-iwas niya sa direktang sagot ay lalong nagpatibay sa hinala ng publiko at ng pamilya Costura.

“Mr. Dela Cruz,” binitawan ni Idol Raffy ang pangalan na may bigat ng awtoridad at pagkabigo. “Ang tanong dito ay simple lang: Saan si Jay Costura? Naglaho ba talaga siya ‘parang magic’ habang nasa inyong kustodiya? O mayroon kayong tinatago na insidente na hindi niyo kayang panagutan?” Walang puwang para sa mga palusot; ang kailangan ay katotohanan. Ang bawat sandali ng pagtahimik ni Mr. Dela Cruz ay nagsisilbing ebidensya ng tila hindi kumpletong impormasyon.

Ang kinatawan ng ahensya ay nagpaliwanag sa pamamagitan ng legal na mga terminolohiya—mga “protocols,” “internal investigation,” at “due process.” Iginiit niya na wala silang nakitang foul play at na ang huling ulat mula sa kapitan ng barko ay nagpapahiwatig na si Jay ay “nawala sa post” at hindi nakita matapos ang kanyang shift. Binigyang-diin niya ang posibilidad na personal na desisyon ni Jay ang umalis. Ang ganitong cynical na pagtingin sa sitwasyon ay nagdulot ng matinding galit sa mga manonood, na nakakakita ng pagtatangka na hugasan ng ahensya ang kanilang kamay sa isang malaking responsibilidad. Ang pagiging legalistic sa harap ng isang nagdurusang pamilya ay nagpapakita ng isang malamig at walang damdaming korporasyon.

Ngunit ang mga paliwanag na ito ay lalong nagpainit sa damdamin ng mga manonood at ni Idol Raffy. “Hindi kami kuntento sa ‘posibilidad’ ninyo!” matigas na pahayag ni Idol Raffy. “Ang tao ay hindi bagay na puwedeng itago o mawala lang! Mayroon siyang pamilya, at mayroon kayong responsibilidad bilang kumuha sa kanya. Ipakita ninyo sa amin ang CCTV footage. Ibigay ninyo ang logbook. Kung wala siyang tinatago, bakit tila nagmamadali kayong isara ang kaso bilang isang simpleng ‘pag-AWOL’?” Ang kanyang matapang na paninindigan ay nagbigay-lakas kay Aling Minda, na sa wakas ay nakakita ng boses na lalaban para sa kanila.

Sa puntong ito, ang emosyon ni Aling Minda ay sumabog. “Sana naman, magpakatao kayo!” ang kanyang iyak, na humahawak sa litrato ni Jay. “Isipin niyo naman ang sakit na nararamdaman namin. Hindi kami humihingi ng pera! Ang gusto lang namin ay ang KATOTOHANAN! Buhay man siya o patay, gusto namin siyang makita, maiuwi, at mabigyan ng dangal!” Ang kanyang panawagan ay isang universal cry ng pagiging magulang at pag-ibig, na nakakaantig sa puso ng sinuman. Ang tanging hiling niya ay ang closure, isang dulo sa bangungot na matagal nang nagpapahirap sa kanila.

Ang Kaso ng mga OFWs: Higit pa sa Statistikang Pang-ekonomiya

Ang kaso ni Jay Costura ay nagdadala sa atin sa isang mas malalim na usapin tungkol sa kalagayan ng mga OFWs, lalo na ang mga seaman, na kadalasan ay nalalagay sa mga sitwasyong malayo sa kaalaman at proteksyon ng kanilang bansa. Ang mga seaman ay nagtatrabaho sa isang mundong sakop ng maritime law at international jurisdiction, kung saan ang boses ng isang indibidwal ay madalas na nalulunod ng malalaking korporasyon at kumplikadong legalidad. Ito ang harsh reality ng migrant work—isang hanapbuhay na puno ng peligro at kawalan ng katiyakan, na pinipili dahil sa kawalan ng sapat na oportunidad sa sariling bayan.

Ang pagkawala ni Jay ay hindi lamang isang ‘isang kaso’ sa ahensya; ito ay ang buong buhay ng isang tao, ang pag-asa ng isang pamilya. Ang mga ahensya ay may legal at moral na obligasyon na tiyakin ang kaligtasan at kapakanan ng kanilang mga tauhan. Ang mabilis na pagpapasa ng responsibilidad at ang pagtataka na baka raw “sumuko na” ang biktima ay nagpapahiwatig ng isang sistematikong problema—ang dehumanisasyon ng mga manggagawa sa ibang bansa. Sila ay tinitingnan bilang mga numero, bilang mga economic remittances, at hindi bilang mga taong may damdamin, pamilya, at dignidad. Ang kanilang halaga ay tinitimbang lamang sa dolyar na ipinapadala nila, at kapag sila ay nagkaroon ng problema, sila ay madaling itapon at kalimutan.

Ang interbensiyon ni Idol Raffy ay nagbigay-liwanag sa isyung ito, ginagamit ang kanyang plataporma upang pilitin ang ahensya na umaksyon. Sa tulong ng POEA at DFA, hiniling niya ang agarang imbestigasyon hindi lamang sa pagkawala ni Jay kundi maging sa paraan ng paghawak ng Global Maritime sa sitwasyon. Ang pag-uutos ng immediate suspension ng recruitment license ng ahensya ay isang malaking banta na nagtulak sa kanila na magbigay ng mas kongkretong aksyon at impormasyon. Ito ay nagpapakita na ang presyur ng publiko at ang interbensiyon ng media ay maaaring maging isang makapangyarihang puwersa laban sa kapabayaan at kawalan ng pananagutan. Ito ay nagbigay ng mensahe sa lahat ng manning agencies na ang kapakanan ng kanilang mga seafarers ay hindi opsiyonal, kundi isang obligasyon.

Hinihingi ang Katotohanan, Hindi ang Pagsuko

Sa huli, ang kuwento ni Jay Costura ay isang panawagan para sa mas matinding pananagutan. Ito ay isang paalala sa lahat ng mga ahensya na ang bawat seaman na umaalis ay mayroong mukha, pangalan, at pamilyang naghihintay. Ang pagkawala ni Jay, anuman ang tunay na dahilan, ay hindi dapat isara sa isang simpleng kaso ng pag-AWOL o ‘pagsuko.’ Ang mental health ng mga seaman ay isang seryosong isyu, ngunit ang mabilis na pag-uugnay sa pagkawala sa suicide o desperate abandonment ay isang mabisang paraan upang takasan ang masusing imbestigasyon.

Ang paglalayag sa karagatan ay puno ng panganib, at ang mga seaman ay nagpapakita ng matinding katapangan araw-araw. Ang tanong na “Sumusuko Na?” ay hindi dapat ituro sa biktima, kundi sa sistema na tila madaling kalimutan ang kanilang mga sakripisyo. Ang ahensya ay dapat maging tagapagbantay, hindi tagapagbura, ng katotohanan. Ang buong puwersa ng batas ay dapat gamitin upang protektahan ang mga Pilipino, nasaan man sila sa mundo. Ang mga ebidensya mula sa barko—mga witness account, logbook entries, at CCTV—ay mahalaga at kailangang makuha sa lalong madaling panahon bago ito tuluyang maglaho. Ang bawat segundo ay mahalaga.

Ang pamilya Costura ay naghihintay. Ang kanilang pag-asa ay nakasalalay sa imbestigasyong isasagawa. Si Aling Minda at ang kanyang mga anak ay hindi susuko sa paghahanap kay Jay. At sa tulong ni Idol Raffy, ang kanilang laban para sa katotohanan ay patuloy na sisiklab hangga’t hindi nasasagot ang kanilang tanong: Nasaan ang kanilang seaman, si Jay Costura, na naglaho “parang magic”?

Ang kuwentong ito ay isang aral sa lahat—na sa gitna ng kadiliman at misteryo, ang pagmamahal at determinasyon ng isang pamilya ay ang pinakamaliwanag na ilaw. At ang buong sambayanan ay nakatutok, naghihintay, at umaasa na ang nawawalang seaman ay hindi sumusuko, kundi naghihintay lang ng tulong upang makabalik sa kanyang naghihintay na pamilya. Ang kaso ni Jay Costura ay magsisilbing litmus test sa kahandaan ng gobyerno at ng mga ahensya na panagutan ang bawat Pilipinong nagtatrabaho sa ibang bansa. Hindi sila dapat turingan na disposable; sila ang haligi ng ating ekonomiya, at karapat-dapat sila sa pinakamataas na antas ng proteksiyon at hustisya. Ang panawagan para sa mas mahusay na proteksiyon ay hindi lamang para kay Jay, kundi para sa lahat ng seafarers na patuloy na naglalayag sa ilalim ng bandila ng Pilipinas. Ang paninindigan ni Aling Minda, na suportado ng milyun-milyong Pilipino, ay ang pinakamalakas na puwersa na nagtutulak sa mga opisyal at ahensya na kumilos. Ito ay hindi na pakiusap, kundi isang matibay na paninindigan: Walang Pilipino ang dapat maglaho na parang magic sa laot ng mundo. Ang paghahanap sa katotohanan ay patuloy, at ang bawat Pilipino ay kasama sa laban.

Full video: