Ang isang daan at isang taon ay isang napakahabang paglalakbay. Isang daan at isang taon na puno ng mga advesity, triumphs, despair, at mga struggle na nagpabago sa takbo ng kasaysayan. Ito ang naging buod ng buhay ni Juan Ponce Enrile (JPE), isa sa pinakamahalagang at pinakakontrobersyal na pigura sa pulitika ng Pilipinas, na pumanaw noong Nobyembre 13, 2025, sa edad na 101. Ang kanyang paglisan ay nagmarka ng pagtatapos ng isang makulay na kabanata sa buhay-Pilipino, na umantig sa puso ng marami hindi lamang dahil sa kanyang natatanging legacy, kundi dahil din sa emosyonal na paraan ng kanyang pagpanaw.

Ang balita ng paglisan ni JPE ay nagmula sa kanyang pamilya, na nagpahayag ng kanilang matinding kalungkutan, kasabay ng malalim na pasasalamat. Sa inilabas na pahayag ni Katrina Ponce Enrile, ang anak ng dating Senate President, naging malinaw ang mga huling sandali ng haligi ng kanilang pamilya, na nagbigay-diin sa kapayapaan at pagmamahalan sa huling hininga.

Ang Huling Hiling na Natupad: Ang Paglisan sa Tahanan

Ang pahayag ng pamilya ay nagbigay ng detalye sa mga huling saglit ni JPE, na nagpatunay na ang pagmamahal at private life ay nanatiling sentro kahit sa gitna ng kanyang pampublikong buhay.

“It is with profound love and gratitude that my father peacefully returned to his creator on November 13th 2025 at 4:21 p.m. surrounded by our family in the comfort of our home,” ang emosyonal na bahagi ng pahayag ni Katrina Ponce Enrile.

Ang pagpanaw ni JPE ay hindi nangyari sa isang sterile na ospital, kundi sa init at yakap ng kanyang sariling tahanan. Ito ay dahil ito ang kanyang matinding hiling. “It was his heartfelt wish to take his final rest at home with his family by his side. We were blessed to honor that wish and to be with him in those sacred final moments,” dagdag pa ni Katrina.

Ang pagtupad sa heartfelt wish na ito ng isang 101-taong gulang na statesman ay nagpapakita ng hindi matatawarang pagmamahal at paggalang ng kanyang pamilya sa kanyang mga kagustuhan. Ang paglisan nang napapalibutan ng mga mahal sa buhay ay isang sacred final moment—isang magandang pagtatapos sa isang buhay na matagal nang inilaan sa service ng bayan.

Sa kanyang mahabang buhay, tinalakay ni Juan Ponce Enrile ang mga mahahalagang isyu ng bansa sa loob at labas ng Senado, ngunit sa huling sandali, ang kanyang tanging hangarin ay ang simpleng presensya ng kanyang pamilya. Ito ay isang matinding paalala na sa dulo ng lahat ng kapangyarihan at legacy, ang pamilya ang nananatiling tunay na core ng pagkatao.

Isang Buhay na Inialay sa Bayan at sa Kontrobersiya

Si Juan Ponce Enrile ay isa sa pinakamatatanda at pinakamatagal na naglingkod sa pulitika ng Pilipinas. Ang kanyang pangalan ay permanenteng nakaukit sa kasaysayan ng bansa, lalo na bilang isa sa mga pangunahing aktor noong EDSA People Power Revolution na nagpabagsak sa rehimeng Marcos noong 1986. Mula sa pagiging Chief Presidential Legal Counsel hanggang sa pagiging Senate President, ang kanyang karera ay naging kasingkulay at kasinggulo ng kasaysayan mismo.

Gayunpaman, sa lahat ng triumphs at defeats na kanyang nasaksihan at nilahukan, ang kanyang paglisan ay hindi lamang tungkol sa pulitika, kundi tungkol sa resilience at perspective sa buhay. Sa isa sa kanyang mga huling panayam, tila nagbigay siya ng isang huling mensahe sa mundo—isang pilosopiya na nabuo sa mahabang panahon ng struggle at despair.

“I must say that I have had the good fortune of living through my time in the adversity, in difficulties, triumphs and despair, and struggle and defeats,” ang kanyang mga salita. Para sa kanya, ang mga pagsubok na ito ay hindi dapat ikinalulungkot, kundi dapat tanggapin bilang bahagi ng buhay.

Ang Huling Aral: Walang Panahon para sa Pagsisisi

Ang pinakamatinding bahagi ng kanyang mga huling pagninilay ay ang pagbibigay-diin sa pagtanggap at pasasalamat. Tila nais ni Enrile na mag-iwan ng isang memento mori—isang paalala sa mga nabubuhay pa na mas mahalaga ang present kaysa sa past.

“It’s too late to regret. It’s too late to say I was happy, I was sorry, I was sad,” ang kanyang mariing pahayag. Ang mensahe ay simple ngunit puno ng bigat, lalo na’t nagmumula sa isang tao na dumaan sa hindi mabilang na kontrobersiya.

Para kay JPE, ang tunay na halaga ay ang pagiging buhay at may kakayahang huminga. “Just be happy that you are alive yet and be grateful to your creator that you are living on a day-to-day by because of him.” Ito ay isang espirituwal at praktikal na payo mula sa isang taong saksing-buhay ng kasaysayan. Walang panahong dapat sayangin sa pagsisisi.

Ang Huling Habilin: Kapayapaan at Katatagan para sa Bayan

Sa kanyang huling taon, madalas din siyang tanungin tungkol sa kanyang mga hiling at panalangin para sa bansa. Ang kanyang birthday wish ay hindi para sa sarili, kundi para sa Pilipinas—isang katangian na karaniwang makikita sa mga tunay na statesman.

Ang kanyang huling panalangin ay tumatalakay sa mga pangunahing pangangailangan ng isang bansa: kaligayahan, kapayapaan, at katatagan. “I wish the country will be happy and the country will be well, the country will be peaceful, the country will be stable and will remain stable,” ang kanyang buong puso’t kaluluwang hiling.

Higit pa rito, nais din niya na ang bawat Pilipino ay maging malaya. “And the people will go their ways happily, acting according to the laws of our country to pursue their individual desires ambitions plans and dreams.” Ang huling hiling na ito ay nagpapakita ng kanyang pag-asa na ang bawat mamamayan ay maging malaya sa pagtupad ng kanilang mga pangarap, sa ilalim ng isang maayos at mapayapang batas.

Pagluluksa at Pagtatapos

Sa pagtatapos ng kanyang buhay, ang pamilya Enrile ay humingi ng pang-unawa at paggalang sa kanilang privacy. “At this time we humbly ask for the public’s understanding as our family takes a brief moment to grieve privately and honor his memory together in quiet and in peace,” pahayag ni Katrina.

Ang mga detalye para sa public viewing at iba pang kaayusan ay ibabahagi sa publiko sa tamang panahon, upang ang lahat ng naghahangad na magbigay-pugay ay magkaroon ng pagkakataon. Sa paglisan ni Juan Ponce Enrile, isang kabanata ng kasaysayan ang tuluyang nagsara. Ang kanyang buhay ay isang mosaic ng serbisyo, kontrobersiya, at longevity na magsisilbing aral at paalala sa mga susunod na henerasyon.

Ang kanyang legacy ay magiging paksa ng debate sa loob ng mahabang panahon, ngunit ang kanyang huling sandali ay nagbigay-diin sa isang bagay na unibersal: sa huli, ang pinakamahalaga ay ang pag-ibig ng pamilya at ang biyaya ng buhay. Sa kanyang ika-101 taon, si Juan Ponce Enrile ay pumanaw nang may kapayapaan, kasama ang kanyang pamilya, at iniwan ang kanyang huling habilin—isang panalangin para sa kapayapaan at katatagan ng bansang Pilipinas.