ANG BILYON-BILYONG KONTRAHAN! Kontratistang si Discaya, Nabisto ang mga Kontradiksyon; Mga Opisyal ng DPWH, Umamin sa Malawakang “Lending of Licenses” at Pagtataksil sa Pondo ng Pandemya

Sa isang dramatikong pagdinig sa Kongreso, nagulantang ang publiko sa sunud-sunod na pagbulgar ng malawakang korapsyon at kontradiksyon na bumabalot sa bilyon-bilyong halaga ng mga proyekto sa flood control sa bansa. Ang imbestigasyon, na idinaraos ng isang Tri Committee (posibleng pinagsamang komite ng Senado at Kongreso), ay nagbunyag sa di-umano’y modus operandi ng pagkuha ng kickback o ‘SOP’ (Standard Operating Procedure) at ang nakakabahala na sistema ng pagpapahiram ng lisensya sa mga kontraktor.

Sentro ng imbestigasyon si Mr. Discaya, isang kontratista na tinaguriang ‘Number One Contractor’ noong nakaraang administrasyon. Sa ilalim ng matitinding tanong mula sa mga mambabatas tulad nina Congressman Jokno, Congressman Chua, at Congresswoman Gar, tila nagiba ang kanyang mga naunang sinumpaang salaysay, na lalong nagpaigting sa hinala ng perjury o pagsisinungaling sa ilalim ng panunumpa.

Ang ‘Napilitan’ na Kontratista at ang Bilyong-Bilyong Pera

Isa sa pinakamainit na isyu na hinarap ni Mr. Discaya ay ang kanyang sinumpaang salaysay (affidavit) kung saan niya sinabi na ‘napilitan’ lang siyang magbigay ng SOP. Sa tanong, inulit niya ito, na nagsasabing hindi nila gusto ang magbigay ngunit kailangan upang hindi magkaproblema sa road right of way at maiwasan ang mutual termination ng proyekto [08:29]. Wika niya, “Labag po sa kalooban po namin ang magbigay” [09:19].

Ngunit ang “labag sa kalooban” na pagbibigay ng kickback ay tila hindi nakaapekto sa kanyang personal na kayamanan. Inamin ni Discaya, bagamat may pagdadalawang-isip, na ang kanyang net worth kasama ang ari-arian (properties) ay umaabot sa bilyon na piso—10 to 11 digits ang kanyang network [14:44].

Ito ay matinding kontradiksyon sa kanyang paggigiit na maliit lamang ang kinikita ng kanyang kumpanya sa mga flood control project, umaabot lang umano sa 2 to 5 percent [13:00], at minsan pa’y nalulugi. Bilang tugon sa tanong, iginiit niya na ang bilyong-bilyong ari-arian ay ‘pinagsama-samang income’ sa loob ng 23 taon [16:39], simula pa noong 2003, at hindi lamang sa mga kontrata mula 2016. Gayunpaman, binatikos siya ng mga mambabatas, na nagsasabing imposibleng maging bilyonaryo sa ganoon kaliit na porsyento ng kita.

Ang Pagtatangka na Magtago at ang Isyu ng Wika

Malinaw na nais ni Discaya na limitahan ang mga impormasyong ibinubunyag niya. Sa una niyang pagtatanong, humingi siya ng executive session upang doon na lamang ibigay ang mga ‘dagdag na pangalan’ ng mga pulitiko, dahil aniya, para ito sa kaligtasan ng kanyang pamilya [39:25]. Nagbigay ito ng hinala na may mas malalaki pang indibidwal, miyembro man ng Kongreso o Senado, ang sangkot na hindi pa nakalista sa kanyang sinumpaang salaysay.

Subalit lalong nabawasan ang kredibilidad ni Discaya nang kuwestiyunin ang kanyang sinabing pagkalito sa affidavit dahil siya ay isang Bisaya [01:21:40]. Matapos siyang tanungin, umamin siya na sa loob ng 25 taon ay naninirahan siya sa Pasig at marunong siyang mag-Tagalog [01:19:54]. Ang pagtatangkang magtago sa likod ng ‘language barrier’ ay mabilis na nabisto. “Nalilito ka du’n sa iyong judicial affidavit kasi Bisaya ka eh samantalang inaamin mo ngayon eh 25 years na kayong nakatira dito sa Pasig,” ang naging madiin na tanong mula sa Komite [01:21:00].

Bukod pa rito, nabatid din sa pagdinig na dumalo si Discaya at ang kanyang asawa sa isang meeting kasama ang kanilang mga legal adviser bago ang pagharap niya sa Senado, na lalong nagpatibay sa ideya na sadyang pinaghandaan at sinubukan niyang kontrolin ang kanyang mga testimonya [05:00].

Ang Bulok na Sistema: Pagpapahiram ng Lisensya at ang Modus Operandi

Ang isa sa pinakashocking na rebelasyon ay ang hayagang pag-amin ng isang opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) tungkol sa bulok na sistema sa loob ng ahensya.

Si District Engineer Alcantara mismo, batay sa naging tanungan, ang nagkumpirma na nangyayari ang tinatawag na ‘pagpapahiram ng lisensya’ (lending of licenses) [02:52:00]. Ibig sabihin, ang mga proyekto ay ibinibigay sa mga lisensyado at kuwalipikadong kontraktor, ngunit alam ng mga district engineer na ipapahiram at ‘ipa-farm out’ o ‘i-su-subcontract’ ito sa mga kontraktor na maaaring hindi kuwalipikado.

Ang sistemang ito ay umiikot sa pera: “Ang babayaran ng gobyerno ‘yung sinasabi ni Congressman Jong ang bayad diyan is through the Landbank… Pero bakit kailangang i-encash? Kasi kailangan ah bayaran ‘yung mga humiram ng lisensya dahil sila ‘yung gumawa nu’ng proyekto” [03:00:00 – 03:03:00]. Malinaw na ang ‘encashment’ ng tseke ay mahalaga para mabayaran ang mga proponent (mga subcontractor na walang lisensya) at makolekta ang SOP.

Karagdagan pa rito, isiniwalat ni Assistant District Engineer Hernandez ang kanyang karanasan, kung saan inutusan siya ni “Boss Henry Alcantara” na i-follow up ang “pambayad sa proponent dun sa project” [03:20:00]. Tinukoy niya ang “pambayad sa proponent” bilang “advance po, yung SOP” [03:28:00]. Sa madaling salita, ang SOP o kickback ay advance payment na kailangan para umusad ang proyekto at ang mga nagpapatupad ng korapsyon ay mga matataas na opisyal.

Ang Pagtataksil sa Pondo ng Pandemya

Sa lahat ng rebelasyon, ang pagbato ng personal na pananaw ni Undersecretary Cathy Cabral ng DPWH ang pinaka-emosyonal at nakapagpabigat sa kaso.

Hinarap ni Usek Cabral ang tanong tungkol sa flood management program ng bansa, na nagkaroon ng PHP 50.5 BILYON na pagtaas sa badyet mula sa National Expenditure Program (NEP) patungong General Appropriations Act (GAA) ng 2024. Ang malaking insertion na ito ay nangangahulugan na halos 1,000 bagong proyekto ang isiningit at inaprubahan ng Kongreso [04:36:00].

Sa pagtatanong ni Congresswoman Gar, ibinalik ang usapan sa paggastos ng bilyon-bilyon sa flood control noong kasagsagan ng pandemya (2020, 2021, 2022). Ikinumpara ang halagang ito sa pambansang utang na kinuha para sa mga bakuna, health supplies, at sahod ng health workers.

Sa huli, umamin si Usek Cabral na, kung siya ang tatanungin at bibigyan ng pagpipilian, mas gugustuhin niya na ang bilyon-bilyong ginastos sa flood control ay ipinamahala na lamang sa pandemya upang maiwasan ang malaking pag-utang ng bansa [05:08:00]. Ang kanyang tapat na sagot—“You ask for my personal opinion and I would say yes”—ay malinaw na pag-amin na ang bilyon-bilyong pondo ay hindi napunta sa mas nararapat na priority noong panahon ng krisis.

Panganib sa mga Testigo at ang Pangangailangan sa Katotohanan

Ang pagdinig ay hindi lamang tungkol sa pera; ito ay tungkol din sa buhay at kaligtasan.

Isang testigo, si Angel Mendoza, ang humarap sa komite at nagpahayag ng kanyang matinding takot. Bago pa man siya magsalita, sinabi niya na nakatanggap siya ng mensahe sa Viber mula sa isang nagngangalang “Hitman,” at tumawag pa ito sa kanya [02:07:00 – 02:18:00]. Buong pagpapakumbaba siyang humingi ng security para sa kanyang sarili at kanyang pamilya [02:27:00].

Ang banta na ito ay nagpapakita na ang mga anomalya ay hindi lamang usapin ng pagnanakaw; ito ay usapin ng isang organisadong sindikato na handang gumawa ng karahasan upang manatiling nakakubli ang katotohanan.

Huling Hatol

Ang pagdinig ay nagbigay ng malinaw na larawan ng korapsyon na tila nakaugat na sa sistema. Mula sa Number One Contractor na nagpapayaman sa kabila ng ‘pagkalugi’ at pagiging ‘napilitan’ [09:08], hanggang sa mga opisyal ng DPWH na nagpapatupad ng lending of licenses [02:52:00], at sa mga mambabatas na nag-i-insert ng PHP 50.5 Bilyon na hindi dumaan sa wastong vetting [04:36:00], ang lahat ay nagtuturo sa isang malawakang pagtataksil sa pondo ng bayan.

Bagamat walang naniniwala sa ilang paliwanag ni Mr. Discaya—tulad ng komite na nagsabing, “no one believes what you’re saying Mr. Sky” [04:01:00]—ang mga rebelasyon ay sapat upang simulan ang isang mas malalim at mas malawak na pagsisiyasat. Kailangan na ngayong ibigay ni Mr. Discaya ang mga dokumentong sinasabi niyang hawak niya (tulad ng mga ledger) at pangalanan ang lahat ng sangkot upang makita ng taumbayan ang buong katotohanan. Ang banta sa buhay ng mga testigo ay nagpapatunay na ang laban para sa katarungan ay peligroso, ngunit ang pag-asang makamit ang pananagutan ay nananatiling matibay sa puso ng bawat Pilipino. Ang pera ng bayan, lalo na ang inutang noong panahon ng pandemya, ay kailangang maibalik at ang mga may sala ay dapat papanagutin sa batas.

Full video: