‘DROGA NG MAYAMAN vs. DROGA NG MAHIRAP’: Sensational na Pagbubunyag sa Senado sa Drug Test ni BBM, Umalingawngaw ang Butas sa Polisiya at Pabor sa Elite

Ang bulwagan ng Senado ay muling naging sentro ng mainit na diskusyon at matatalim na tanong, na nagpalabas ng mga isyung hindi lamang may kinalaman sa isang indibidwal na pulitiko kundi sa malalim na kakulangan at posibleng diskriminasyon sa pambansang polisiya ng Pilipinas hinggil sa drug testing. Sentro ng atensiyon ang kontrobersyal na drug test na isinagawa ng St. Luke’s Medical Center (SLMC) kay dating Senador Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. noong 2021, isang pagsusuring mabilis na nag-viral at nagdulot ng agam-agam sa publiko.

Sa ilalim ng imbestigasyon ng Senado, humarap ang mga pangunahing opisyal ng SLMC, kabilang sina Dr. Maria Cecilia Lim, ang Laboratory Head ng Drug Testing sa SLMC Global City, at Jare Ry, ang Drug Analyst. Ang kanilang presensya ay nagdulot ng isang serye ng mga pagbubunyag na nagbigay liwanag sa teknikalidad ng pagsusuri, ngunit kasabay nito ay naglantad ng mas malaking butas sa sistema na anila’y maaaring pumapabor sa mga mayayaman at makapangyarihan.

Ang Bilis ng Katotohanan: Depensa sa 2-Minutong Drug Test

Ang isa sa mga pangunahing punto ng pagdududa sa publiko ay ang bilis ng paglabas ng resulta ng drug test ni Marcos. Ayon sa rekord, ang buong proseso ng transaksyon, lalo na ang specimen collection at pag-abot ng sample, ay tila tumagal lamang ng 2 minuto at 54 segundo [03:13]. Maraming nagtanong: posible ba itong mangyari? Ito ba ay nagpapatunay ng kahina-hinalang manipulasyon?

Buong tapang na sinagot ni Dr. Lim ang katanungang ito. Ipinaliwanag niya na ang bilis ng resulta ay hindi imposible o improbable, dahil ang ginamit nilang drug testing kit ay katulad ng isang pregnancy test kit o COVID-19 antigen test—mabilis [03:22].

“Kaya po talaga ng drug testing kit. Mabilis pong lumabas ang resulta,” paliwanag ni Dr. Lim [03:22]. Idiniin pa niya na sa loob lamang ng 40 hanggang 50 segundo ay maaari nang lumabas ang resulta, habang ang limang minuto (5 minutes) ay ang maximum na oras lamang na pinapayagan nilang basahin ang linya ng drug test kit [03:45]. Sa sandaling lumabas ang linya, negatibo na ito, at hindi na mawawala [03:30]. Ang testimonya ng mga doktor ay nagbigay ng teknikal na katuwiran sa mabilis na proseso, na nagpapawalang-sala sa paratang na imposible ang bilis ng pagsusuri [04:02]. Si Drug Analyst Jare Ry naman ang nagkumpirma na may lumabas na linya sa kit (control line at line for the drug analyte), na nagpapakita ng negatibong resulta [04:21].

Ang Sentro ng Kontrobersiya: Bakit Cocaine Lamang?

Kung ang teknikalidad ng bilis ng test ay naresolba, ang mas malalim at mas seryosong katanungan naman ang binitawan ni Senador Chiz Escudero: Bakit tanging cocaine lang ang isinuri sa test ni Marcos? [07:29]

Mariing kinumpirma ni Dr. Lim na tanging cocaine lamang ang hiniling ng pasyente, na noon ay si Senador Marcos [07:42]. “Yun po yung hiningi niya. Hiningi ni nung pasyente,” aniya [07:29].

Dito nagsimulang umikot ang diskusyon sa isang mas malaking isyu—ang standard ng drug testing sa bansa. Kung ang isang ordinaryong Pilipino ay nagpapagawa ng drug test para sa lisensya, trabaho, o permit sa baril, sila ba ay may opsyon na pumili lamang ng isang uri ng droga na ite-test?

“Lahat ng tao dito sa Pilipinas magpa-drug test, hindi ba nagtatanong na i-test niyo ako sa cocaine, i-test niyo ako sa shabu, i-test niyo ako sa marijuana,” wika ni Escudero, na nagpapahiwatig ng kawalan ng pribilehiyo ng ordinaryong mamamayan na mamili [08:16].

Ang Pambansang Polisiya: Shabu at Marijuana Lang ang Tinetest

Upang palakasin ang kaniyang punto, tinanong ni Senador Escudero ang isang opisyal ng Philippine National Police (PNP), isang dating PNP Chief, tungkol sa standard practice sa mga drug test na required ng gobyerno, tulad ng para sa driver’s license o permit to carry firearms outside of residence (LTAP/PTCFOR).

Ang sagot ng dating opisyal ng PNP ay nakakagulat: ang required na drug test para sa mga ito ay tanging shabu at marijuana lamang [10:10], [10:50].

Paliwanag ng PNP, ang shabu at marijuana ang itinuturing na “predominant drugs” na ginagamit sa bansa. Bukod pa rito, ang paggamit ng reagent para sa iba pang uri ng droga, tulad ng cocaine, ay nangangailangan ng “additional expenses” [12:38]. Kaya, sa ilalim ng kasalukuyang practice, tanging shabu at marijuana lang ang tinetest sa mga required na pagsusuri ng gobyerno [11:06].

Gayunpaman, inamin din ng mga opisyal ng PNP at ng Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) at Dangerous Drugs Board (DDB) na walang nakasulat na polisiya na nagsasaad na tanging shabu at marijuana lamang ang dapat itest. Ito ay isang practice na lamang, na naglalantad ng malaking kakulangan at butas sa batas at polisiya na dapat sana ay ini-regulate ng DDB, bilang policy-making body [11:14]-[12:29].

Ang ‘Droga ng Mahirap’ vs. ‘Droga ng Mayaman’: Isang Malalim na Diskriminasyon

Ang diskusyon ay umabot sa pinakamataas na emosyonal na antas nang ihambing ni Senador Escudero ang pagkakaiba ng mga drogang tinetest.

“Why is it that it’s only being only the test for shabu and marijuana is being used? Because clearly, shabu and marijuana be called the poor man’s addictive drug, while cocaine would be the richer man’s addictive drug,” matalim na pahayag ni Escudero [12:52].

“So kahit pala sa testing, pinapaboran ninyo ang mayaman kumpara sa mahirap,” diretsang dagdag niya [13:08].

Ang pahayag na ito ay nagpatunay na ang isyu ay higit pa sa simpleng protocol ng pagtetest; ito ay nagbigay-diin sa tila lantarang diskriminasyon sa drug testing policy ng bansa batay sa uri ng droga na mas karaniwan sa iba’t ibang social class. Ang mga mahihirap, na mas madalas nauugnay sa shabu at marijuana, ay kailangang sumailalim sa test na tumutukoy sa kanilang droga, habang ang cocaine—ang droga ng elite—ay hindi kasama sa mandatoryong pagsusuri.

Ang drug test ni Marcos, na tanging cocaine lang ang isinuri, ay naganap sa konteksto ng mga alegasyon noong 2021 na siya ay isang cocaine user [13:34]. Ang pagsusuri ay isinagawa bilang tugon sa political weather at sa mga isyung ibinabato laban sa kaniya, kahit na walang legal na obligasyon para sa isang kandidato na magpa-drug test, lalo pa’t ibinasura na ng Korte Suprema ang naturang rekisito bilang “unconstitutional” [13:56].

Ang Tawag para sa Reporma at Pagbabago

Sa pagtatapos ng pagdinig, naging malinaw ang panawagan para sa agarang aksiyon. Kinilala ng mga mambabatas, kasama ang Chairman ng Komite, ang pagkakita sa isang malaking loophole sa drug testing rules na dapat punan [14:26].

Bagama’t hindi maaaring magpasa ng batas na magre-require ng mandatoryong drug test para sa mga kandidato dahil sa pagiging unconstitutional nito [15:35], ang komite ay may kapangyarihan na utusan ang Dangerous Drugs Board (DDB) na gumawa ng “relevant policy” [15:42].

Ang polisiya ay dapat tumukoy sa kung anong uri ng mga droga ang dapat itest sa lahat ng required at random drug test, tulad ng para sa lisensya at permit sa baril [15:56]. Ito ay upang siguruhin na ang pamahalaan ay gumagamit ng pare-parehong standard at hindi nagpapakita ng pabor sa anumang uri ng social class o droga.

Sa huli, ang pagdinig ay nagsilbing isang kritikal na plataporma, na nagbigay ng katuwiran sa mga teknikalidad ng isang kontrobersyal na drug test, ngunit mas mahalaga, naglantad ito ng isang malaking hamon sa mga ahensya ng gobyerno: paano sisiguraduhin ang hustisya at pagkakapantay-pantay sa drug testing, nang walang pasubali at walang kinikilingan, lalo na sa pagitan ng itinuturing na ‘droga ng mahirap’ at ‘droga ng mayaman’? Ang katanungang ito ay mananatiling nakasabit sa hangin, naghihintay ng kongkretong aksiyon mula sa DDB at iba pang ahensya na may pananagutan sa pagpapatupad ng batas laban sa ilegal na droga.

Full video: